Szukasz książki na prezent dla nastolatka, a o jego gustach wiesz tylko tyle, że „coś tam czyta”? Ta lista jest dla kupujących: rodziców, cioć, starszego rodzeństwa i przyjaciółek, którzy chcą trafić na Mikołaja albo pod choinkę, dla chłopaka albo dla nastolatki. Każdą przeczytałem i oceniłem na blogu, a zostawiłem tylko te, które wypadły co najmniej przyzwoicie.
Wybieraj w dwóch krokach. Najpierw wiek i pikanteria, czyli ile w książce scen erotycznych i jak są dosłowne - do 16 lat wybrałem tylko książki bez takich scen. Potem gust: ocena konesera mówi, czy fabuła jest nietuzinkowa, a relaksatora - czy wciągnie kogoś, komu schemat nie przeszkadza. Szczegóły są w zasadach oceniania.
Nie wiesz, co lubi? Zrób test za osobę, której kupujesz prezent - 8 pytań o jej gust, nie o twój, a podpowiem trzy pasujące książki.| Jedna, łączna ocena książki: styl, bohaterowie, fabuła i emocje. To nie średnia z oceny konesera i relaksatora. To moja ocena z tego momentu życia. Ta sama książka za rok albo za pięć lat może trafić do ciebie mocniej albo słabiej - i to normalne. | Mój próg, nie oznaczenie wydawcy. Liczą się sceny intymne, ale też przemoc, używki i ciężar tematu. | Jak dosłowne są sceny intymne: 0-2 najwyżej pocałunki, 3-5 zasygnalizowane, 6-10 opisane wprost. To opis, nie ocena. | Dla wymagających: liczy się nietuzinkowa fabuła, zwroty akcji i dobrze napisani bohaterowie. | Dla tych, którzy chcą się po prostu wciągnąć. Sztampa i płascy bohaterowie nie przeszkadzają. | Linki | |
|---|---|---|---|---|---|---|
Szukając Alaski
John Green
|
9/10 | 15+ | 4 | 9 | 7 | Recenzja O czym jest |
Złodziejka książek
Markus Zusak
|
9/10 | 13+ | 1 | 9 | 5 | Recenzja O czym jest |
Charlie
Stephen Chbosky
|
9/10 | 15+ | 3 | 8 | 6 | Recenzja O czym jest |
Papierowe miasta
John Green
|
8/10 | 13+ | 1 | 8 | 8 | Recenzja |
Arystoteles i Dante odkrywają sekrety wszechświata
Benjamin Alire Sáenz
|
8/10 | 15+ | 2 | 8 | 7 | Recenzja O czym jest |
Cudowny chłopak
R.J. Palacio
|
8/10 | 10+ | 1 | 8 | 7 | Recenzja O czym jest |
Normalni ludzie
Sally Rooney
|
8/10 | 16+ | 6 | 8 | 6 | Recenzja O czym jest |
Żółwie aż do końca
John Green
|
8/10 | 14+ | 2 | 8 | 6 | Recenzja O czym jest |
Dawca
Lois Lowry
|
8/10 | 12+ | 1 | 8 | 5 | Recenzja O czym jest |
Harry Potter i Kamień Filozoficzny
J.K. Rowling
|
8/10 | 10+ | 1 | 6 | 9 | Recenzja O czym jest |
Igrzyska Śmierci
Suzanne Collins
|
7/10 | 13+ | 1 | 8 | 5 | Recenzja O czym jest |
Przewodnik po zbrodni według grzecznej dziewczynki
Holly Jackson
|
7/10 | 15+ | 1 | 7 | 8 | Recenzja O czym jest |
Okrutny książę
Holly Black
|
7/10 | 15+ | 2 | 7 | 7 | Recenzja O czym jest |
Byliśmy łgarzami
E. Lockhart
|
7/10 | 14+ | 2 | 7 | 6 | Recenzja O czym jest |
Ocalało pięciu
Holly Jackson
|
6/10 | 16+ | 1 | 6 | 7 | Recenzja O czym jest |
Czwarte skrzydło
Rebecca Yarros
|
6/10 | 18+ | 7 | 4 | 8 | Recenzja O czym jest |
Skąd te liczby? Jak oceniam - co znaczy każda ocena i dlaczego Twoja może być inna.
Zobacz cały ranking (80 książek) z filtrami wieku, pikanterii i sortowaniem
Według wieku
10-12 lat
Dla tej grupy mam osobny, dłuższy poradnik: książka dla dwunastolatki - jak znaleźć dobry prezent. Tu tylko trzy pewniaki.

1. Harry Potter i Kamień Filozoficzny
J.K. Rowling
★ 8/10🧠 6💖 9🌶️ 110+
Najbezpieczniejszy prezent dla dziecka, które dopiero przekonuje się do grubszych książek: list z Hogwartu, trójgłowy pies i szkolna zagadka z humorem. Seria dorasta razem z czytelnikiem, więc masz pomysły na kolejne lata. A jeśli już ma tom 1, kup „Komnatę Tajemnic”.

2. Cudowny chłopak
R.J. Palacio
★ 8/10🧠 8💖 7🌶️ 110+
Dla dziecka, które zaczyna nową szkołę albo przeżywa odrzucenie w klasie. Auggie z wadą twarzy idzie do zwykłej szkoły, a jego rok opowiada kilka osób. Finał wzrusza trochę na zamówienie, ale to książka, którą rodzic może przeczytać razem z dzieckiem.

3. Dawca
Lois Lowry
★ 8/10🧠 8💖 5🌶️ 112+
Dla dwunastolatka, który lubi zadawać niewygodne pytania. Krótka dystopia o świecie bez bólu i kolorów, bez romansu i przekleństw, za to z jedną sceną, która wstrząsa także dorosłymi. Otwarte zakończenie aż prosi o rozmowę przy świątecznym stole.
13-14 lat
Trzynastolatkom poświęciłem osobną listę: najlepsze książki dla 13-latka. Tu tytuły, które sprawdzą się też u czternastolatków.

4. Złodziejka książek
Markus Zusak
★ 9/10🧠 9💖 5🌶️ 113+
Prezent na lata, nie na jeden sezon. Liesel kradnie książki w nazistowskich Niemczech, w piwnicy jej domu ukrywa się Żyd, a całą historię opowiada Śmierć. Dla kogoś, kto już lubi czytać i udźwignie wojnę pokazaną wprost.

5. Igrzyska Śmierci
Suzanne Collins
★ 7/10🧠 8💖 5🌶️ 113+
Dla nastolatka, który chce akcji, ale nie głupiej: arena, walka na śmierć i życie przed kamerami i widownia groźniejsza od przeciwników. A jeśli już ma tom 1, kup „W pierścieniu ognia”.

6. Papierowe miasta
John Green
★ 8/10🧠 8💖 8🌶️ 113+
Dla kogoś, kto ma dość romansów, ale lubi tajemnice. Margo znika po nocy pełnej zemsty, a Quentin rusza jej tropem i odkrywa, jak mało o niej wiedział. Ostatnia część trochę się dłuży.

7. Żółwie aż do końca
John Green
★ 8/10🧠 8💖 6🌶️ 214+
Dla czternastolatki, która lubi książki o przyjaźni i o tym, co dzieje się w głowie. Aza szuka zaginionego miliardera, ale ważniejsza jest jej walka z natrętnymi myślami. Jeśli obdarowana sama zmaga się z lękiem, przeczytaj najpierw recenzję.

8. Byliśmy łgarzami
E. Lockhart
★ 7/10🧠 7💖 6🌶️ 214+
Krótka, z tajemnicą do samego finału, więc sprawdzi się u kogoś, kto rzadko kończy grube książki. Cadence wraca na wyspę bogatej rodziny i próbuje sobie przypomnieć, co się stało tamtego lata. Poszatkowany, poetycki styl nie każdemu podejdzie.
Czternastolatkom po „Igrzyskach” pasuje też „Niezgodna”: frakcje, brutalna inicjacja i bohaterka z sekretem.
15-16 lat
Książka na prezent dla nastolatka w tym wieku to najtrudniejszy wybór: na książki dla dzieci za późno, a sporo młodzieżowych bestsellerów ma sceny dla dorosłych. Te są bez nich, za to z poważniejszymi tematami.

9. Charlie
Stephen Chbosky
★ 9/10🧠 8💖 6🌶️ 315+
Dla piętnastolatka, który czuje się trochę obok wszystkich. Charlie pisze listy do nieznajomego o pierwszym roku liceum i przyjaźni z dwójką outsiderów. Są alkohol, narkotyki i trauma z dzieciństwa, więc to prezent dla dojrzałego czytelnika.

10. Szukając Alaski
John Green
★ 9/10🧠 9💖 7🌶️ 415+
Dla szesnastolatka, który lubi książki o przyjaźni i nie boi się smutku. Internat, szkolne kawały i dziewczyna, za którą bohater nie nadąża, a potem historia skręca w stronę żałoby. Jeśli w rodzinie była niedawno strata, wybierz coś innego.

11. Arystoteles i Dante odkrywają sekrety wszechświata
Benjamin Alire Sáenz
★ 8/10🧠 8💖 7🌶️ 215+
Dla kogoś, kto lubi ciche książki o dorastaniu: przyjaźń dwóch chłopaków z El Paso powoli zamienia się w coś więcej. Dobry prezent także dla syna, bo równie ważna jest tu relacja z ojcem.

12. Okrutny książę
Holly Black
★ 7/10🧠 7💖 7🌶️ 215+
Dla fanki fantasy, która chce intryg, a nie słodkiego romansu: śmiertelniczka na dworze elfów wypowiada wojnę okrutnemu księciu. A jeśli już ma tom 1, kup „Złego króla”, który wyszedł autorce jeszcze lepiej.

13. Przewodnik po zbrodni według grzecznej dziewczynki
Holly Jackson
★ 7/10🧠 7💖 8🌶️ 115+
Pewny strzał dla fana seriali kryminalnych. Pip robi szkolny projekt o zabójstwie sprzed lat, a czytelnik zgaduje razem z nią. Romans jest tylko dodatkiem, za to trzeba wiedzieć o narkotykach i przemocy wobec nastolatków.
17-18 lat i dorośli
Dopiero w tej części są książki ze scenami erotycznymi i przy każdej piszę o tym wprost.

14. Normalni ludzie
Sally Rooney
★ 8/10🧠 8💖 6🌶️ 616+
Dla starszej nastolatki albo osiemnastolatka, który sięga już po literaturę dla dorosłych. Marianne i Connell od liceum po studia w Dublinie nie potrafią ani być razem, ani się rozstać. Są dosłowne sceny seksu, depresja i przemoc w rodzinie, więc kupiłbym ją dopiero siedemnastolatkom.

15. Ocalało pięciu
Holly Jackson
★ 6/10🧠 6💖 7🌶️ 116+
Thriller na jedną noc dla kogoś, kto skończył „Przewodnik po zbrodni” i chce czegoś ostrzejszego. Szóstka przyjaciół utyka na pustkowiu, a strzelec żąda wyjawienia sekretu przed świtem. Romansu prawie nie ma, za to przemoc jest opisana dosłownie.
Dla kupującego rodzica: książka poniżej ma próg 18+. Sceny seksu są w niej opisane wprost, więc to prezent dla dorosłego czytelnika, a nie „trochę śmielsza młodzieżówka”. Młodszej fance smoków i elfów lepiej kupić „Okrutnego księcia”.

16. Czwarte skrzydło
Rebecca Yarros
★ 6/10🧠 4💖 8🌶️ 718+
Jeśli osiemnastolatka prosi o „tę książkę ze smokami z TikToka”, chodzi zwykle o tę. Akademia jeźdźców smoków i romans z najgroźniejszym chłopakiem w szkole wciągają, choć schemat widać od pierwszych rozdziałów. A jeśli już ma tom 1, kolejny jest „Iron Flame”, też 18+.
Na koniec: moja książka

Historia z Pewnego Liceum
Ten od Liceum
🌶️ 616+moja książka - nie oceniam
Uczciwie: to moja własna książka. Nie wystawiam jej ocen i nie daję jej miejsca w rankingu - wiek i pikanterię podaję, bo to opis, a nie ocena.
Moja powieść o piątce przyjaciół z ostatniej klasy polskiego liceum, opowiedziana kilkoma głosami i językiem, którym ludzie w tym wieku mówią. Są w niej przyjaźń, pierwsze miłości i relacje z rodzicami. Nie dla młodszych nastolatków ani dla kogoś, kto chce lekkiej lektury: są wulgaryzmy, sceny 16+ i wątek myśli samobójczych.
Według zainteresowań
Fanka romantasy
- Do 18 lat: „Okrutny książę”, potem „Zły król”.
- Pełnoletniej: „Czwarte skrzydło”, „Cień w żarze” albo „Bride” - wszystkie 18+, z dosłownymi scenami.
- Więcej: fantasy o miłości dla młodzieży.
Fan kryminałów
- „Przewodnik po zbrodni”, a po nim „Jedno z nas kłamie” (od 15 lat): szkolna koza, jeden trup, czworo podejrzanych.
- Młodszym „Papierowe miasta”, starszym „Ocalało pięciu”.
- Pełna lista: kryminały i thrillery młodzieżowe.
Ktoś, kto nie lubi czytać
- „Heartstopper” (od 13 lat): komiks o pierwszej miłości na jedno popołudnie.
- „Percy Jackson. Złodziej Pioruna” (od 10 lat): mitologia grecka z humorem i pościgami.
- „Więzień Labiryntu” (od 13 lat): krótkie rozdziały urwane w najgorszym momencie.
Klasyka na lata
„Złodziejka książek”, „Charlie” i „Dawca” postoją na półce dłużej niż do matury. Do nich „Gwiazd naszych wina” (od 13 lat) dla kogoś, kto chce się wzruszyć, a na większy prezent pod choinkę cała trylogia „Igrzysk śmierci” z „Kosogłosem” na finał.
Polskie autorki
- „Rodzina Monet. Skarb” Weroniki Marczak (od 15 lat): rodzinna drama z pięcioma braćmi dla relaksatorki. Młodszej lepiej dać „Serce rodziny Monet” (od 13).
- „Muchomory w cukrze” Marty Bijan (od 16 lat): thriller o maturzystach w domu w lesie, dla cierpliwej czytelniczki.
- „Dom złamanych obietnic” Moniki Rutki to trzeci tom „Trylogii Nadziei”, więc dla fanki, która ma dwa pierwsze.
- Więcej: polskie książki młodzieżowe.
Seria na długo
Seria to wygodny prezent, bo na następne święta wiesz już, co kupić. Najlepiej sprawdzają się „Harry Potter”, „Igrzyska śmierci” z prequelami „Ballada ptaków i węży” i „Wschód słońca w dniu dożynek” oraz „Okrutny książę”. Przydadzą się kolejność czytania Rodziny Monet i książki podobne do Igrzysk śmierci. Serii Friends Aleksandry Negrońskiej na prezent nie polecam, bo oceniłem ją nisko; jeśli nastolatka i tak o nią prosi, kolejność tomów jest tutaj.
Pytania i odpowiedzi
Od ilu lat są książki z tej listy?
Od 10 do 18. „Harry Potter i Kamień Filozoficzny” i „Cudowny chłopak” mają u mnie próg 10+, „Złodziejka książek” i „Igrzyska Śmierci” 13+, „Charlie” i „Przewodnik po zbrodni” 15+, a „Czwarte skrzydło” 18+.
Jaką książkę kupić 14-latce?
Na wzruszenie „Żółwie aż do końca”, na tajemnicę „Byliśmy łgarzami”, na akcję „Igrzyska Śmierci” albo „Niezgodną”. Jeśli marzy o romansie, wybieraj z romansów dla nastolatek bez scen erotycznych.
Jaka książka na prezent dla chłopaka?
Do 14 lat „Percy Jackson”, „Więzień Labiryntu” albo „Igrzyska Śmierci”. Starszemu fanowi zagadek „Przewodnik po zbrodni” i „Ocalało pięciu”, a poważniejszemu czytelnikowi „Charlie” albo „Arystoteles i Dante”.
Ile wydać na książkę na Mikołaja?
Cen nie podaję, bo zależą od wydania i sklepu. Na Mikołaja wystarczy coś mniejszego: cieńsza powieść, komiks albo kolejny tom serii, którą już czyta. Pod choinkę pasuje coś większego, na przykład gruba „Złodziejka książek” albo dwa pierwsze tomy serii naraz.
Co kupić, jeśli nie wiem, co nastolatek czyta?
Zapytaj o ostatni serial, który mu się podobał, i szukaj książki w tym samym nastroju. Możesz też sam zrobić test w wersji prezentowej - odpowiadasz w nim na pytania o gust tej osoby, a nie o swój. Bez podpowiedzi najbezpieczniej wybrać „Igrzyska Śmierci” albo, od 15 lat, „Przewodnik po zbrodni”.