O czym jest „Arystoteles i Dante odkrywają sekrety wszechświata”?

W skrócie

„Arystoteles i Dante odkrywają sekrety wszechświata” Benjamina Alire Sáenza to powieść young adult o dorastaniu, przyjaźni i pierwszej miłości, osadzona w El Paso w Teksasie w latach 1987-1988. Piętnastoletni Ari Mendoza jest samotnikiem: nie ma przyjaciół, z ojcem, weteranem Wietnamu, prawie nie rozmawia, a o starszym bracie, który siedzi w więzieniu, w domu nie wolno nawet wspominać. Pewnego letniego dnia na basenie w Memorial Park zaczepia go Dante Quintana, chłopak, który proponuje, że nauczy go pływać.

Z lekcji pływania rodzi się przyjaźń: komiksy, poezja, jazdy autobusem i oglądanie gwiazd na pustyni. Dante mówi o uczuciach głośno, Ari chowa je głęboko, także przed sobą. Wypadek, rok rozłąki, listy z Chicago i rodzinne tajemnice zmuszają go w końcu do odpowiedzi na pytanie, przed którym ucieka najdłużej: kim właściwie jest i kogo kocha.

Narratorem jest Ari, a powieść składa się z sześciu części i bardzo krótkich, często jednostronicowych rozdziałów. To pierwszy tom, kontynuacja nosi tytuł „Arystoteles i Dante przepadają w toni życia”.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Lato bez przyjaciół

   Czerwiec 1987 roku, El Paso. Piętnastoletni Angel Arystoteles Mendoza, dla wszystkich Ari, nudzi się i użala nad sobą. Jego matka Liliana uczy w liceum, ojciec Jaime jest listonoszem i weteranem Wietnamu, który o wojnie nie mówi wcale. Siostry bliźniaczki są od Ariego starsze o dwanaście lat, a brat Bernardo, starszy o jedenaście, siedzi w więzieniu i w domu nikt nie wymawia jego imienia. Ari nie umie pływać, więc na basenie w Memorial Park tylko unosi się na wodzie, dopóki nie zaczepia go chłopak z zachrypniętym głosem, Dante Quintana. Okazuje się, że obaj noszą imiona po sławnych ludziach, i długo nie mogą przestać się z tego śmiać.

2. 2

   Przyjaźń z Dantem

   Dante uczy Ariego pływać, podsuwa mu wiersze Williama Carlosa Williamsa i komiksy z Supermanem, zdejmuje buty, gdzie tylko się da, i wymyśla zawody w rzucaniu tenisówkami. Jego rodzice, Sam, wykładowca literatury angielskiej, i Soledad, zabierają chłopców na pustynię, gdzie oglądają niebo przez teleskop, a Dante zapowiada, że pewnego dnia odkryje wszystkie sekrety wszechświata. Kiedy chłopcy z wiatrówkami zestrzeliwują wróbla, Dante płacze, a Ari, który lubi się bić, odbiera jednemu z nich broń. Ptaka grzebią razem pod oleandrem.

3. 3

   Gorączka i milczenie

   Ari zapada na grypę z wysoką gorączką i koszmarami o wróblach spadających z nieba, o bracie po drugiej stronie rzeki i o Dantem, który znika. Ojciec kołysze go w bujanym fotelu i przyznaje, że też ma koszmary. Dante przychodzi z tomikiem wierszy i szkicownikiem i zostawia rysunek pustego fotela w pokoju Ariego. Ari pierwszy raz w życiu mówi komuś, że jego brat siedzi w więzieniu. W deszczowe popołudnie Dante oznajmia, że pod koniec sierpnia wyjeżdża z rodzicami na rok do Chicago.

4. 4

   Wypadek

   Na jezdni szamocze się ptak ze złamanym skrzydłem i Dante wychodzi na środek ulicy, żeby go podnieść. Zza rogu wyjeżdża samochód. Ari budzi się w szpitalu z nogami i ręką w gipsie: zepchnął przyjaciela sprzed maski, a auto przejechało mu po nogach. Dante, ze szwami nad okiem i ręką w gipsie, płacze i dziękuje, a Ari zakazuje rozmów o wypadku i wściekle odrzuca wdzięczność, łącznie ze szkicownikiem, który rzuca o ścianę. Tygodnie rekonwalescencji wypełniają książki czytane razem z ojcem i wizyty Dantego, który pewnego dnia myje go gąbką i goli. Przed wyjazdem Dante mówi, że go kocha. Ari odpowiada, że nie powinien tak mówić, ale obiecuje, że zostaną przyjaciółmi.

5. 5

   Rok listów

   Dante pisze z Chicago długie listy: o muzeach, imprezach, pierwszym pocałunku z dziewczyną i o tym, że wolałby całować chłopaków. Ari odpisuje rzadko. Na szesnaste urodziny dostaje pick-upa z 1957 roku, przygarnia sukę, którą nazywa Noga, robi prawo jazdy i smaży burgery w Charcoalerze, a w sylwestra całuje się z Ileaną, starszą koleżanką ze szkoły, która wkrótce znika z jego życia. W domu znajduje kopertę z imieniem brata, ale jej nie otwiera. Kolega proponuje mu heroinę, a po odmowie obrzuca go homofobicznymi wyzwiskami. Ari coraz częściej szuka spokoju w piwie i samotnych nocach na pustyni.

6. 6

   Powrót Dantego

   Latem 1988 roku Dante wraca do El Paso. Jego matka jest w ciąży, a on sam boi się, że rozczaruje rodziców, kiedy powie im, że jest gejem. Proponuje Ariemu pocałunek jako eksperyment, a Ari po wszystkim twierdzi, że nic nie poczuł. Przyjaźń trzeszczy: kłótnie, dni ciszy, wybuch Ariego wobec ojca i płacz w ramionach Dantego na pustyni. W burzową noc chłopcy palą trawkę i biegają nago w deszczu. Wkrótce potem po wylewie umiera ciocia Ophelia z Tucson. Ari dowiaduje się, że rodzina odwróciła się od niej, bo przez lata żyła z kobietą, Franny, a ojciec pierwszy raz opowiada mu o procesie Bernarda.

7. 7

   Pobicie

   Po powrocie z Tucson Ari dowiaduje się, że Dante leży w szpitalu. Kilku chłopaków zobaczyło, jak całuje się w uliczce z Danielem, kolegą z pracy, i pobiło go tak, że ma pęknięte żebra i twarz nie do poznania. Daniel uciekł, Dante nie. Ari wyciąga od Daniela nazwiska sprawców i łamie nos jednemu z nich, Julianowi. Rodzice są przerażeni, bo widzą w tym powtórkę historii Bernarda. Matka daje Ariemu kopertę ze zdjęciami brata i pierwszy raz mówi na głos, że Bernardo zabił człowieka i dlatego siedzi. Ari opowiada o tym Dantemu i przyznaje, że boi się, że jest taki jak brat.

8. 8

   Sekrety wszechświata

   Na rodzinnej naradzie ojciec opowiada Ariemu o Wietnamie i o przyjacielu, którego musiał zostawić, a potem mówi wprost, że syn zakochał się w Dantem. Ari przyznaje, że się wstydzi i nienawidzi siebie. Matka odpowiada, że już straciła jednego syna i drugiego nie zamierza, a listy od Ophelii wiele ją nauczyły. Dante kończy znajomość z Danielem, a obie rodziny idą razem na kręgle. Tej samej nocy Ari wiezie Dantego pick-upem na pustynię. Dante jest zły i mówi, że nie może dłużej być jego przyjacielem. Ari przyznaje, że skłamał, twierdząc, że tamten pocałunek na niego nie podziałał, i prosi o jeszcze jeden. Dante odpowiada, że tym razem to Ari ma pocałować jego. Książka kończy się, gdy obaj leżą na pace pick-upa pod gwiazdami, a Ari rozumie, że zakochał się w Dantem pierwszego dnia i że nie ma się czego wstydzić.

Motywy i przesłanie

Przyjaźń

Nauka pływania, poezja i gwiazdy, z których wyrasta najważniejsza relacja w życiu Ariego.

Tożsamość i wstyd

Dwaj chłopcy, którzy na różne sposoby dochodzą do tego, kogo kochają.

Ojcowie i synowie

Małomówny weteran Wietnamu i syn, który latami zbiera o nim wskazówki.

Rodzinne tajemnice

Brat w więzieniu i ciocia, o której życiu Ari dowiaduje się dopiero po jej śmierci.

Przemoc i homofobia

Pobicie Dantego i gniew Ariego, który budzi w rodzicach dawny strach.

Korzenie

Meksykańsko-amerykańska tożsamość i pytanie, gdzie się właściwie pasuje.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Arystoteles i Dante odkrywają sekrety wszechświata” (Benjamin Alire Sáenz) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.