Sięgnij, jeśli

lubisz powieści o dorastaniu, w których najważniejsze rzeczy dzieją się w rozmowach i w milczeniu
chcesz historii miłosnej, która dojrzewa latami i zaczyna się od nauki pływania
cenisz książki, w których rodzice mają własne rany, tajemnice i jedne z najlepszych scen

Odpuść, jeśli

potrzebujesz wartkiej akcji, bo fabuła płynie leniwie jak lato w El Paso
nie przepadasz za narratorem, który rozkłada na czynniki pierwsze każdy swój smutek
wolisz romanse z gorącymi scenami, bo tutaj najśmielsze są pocałunki

Dlaczego taka ocena

🧠 Dla koneserów

8/10

Ojciec i syn. Najmocniejsza relacja w książce wcale nie jest romantyczna. Jaime Mendoza, listonosz, który przywiózł z Wietnamu koszmary i milczenie, prawie się nie odzywa, a każde jego zdanie waży więcej niż monologi innych postaci. Scena, w której wreszcie opowiada synowi o wojnie, to literatura najwyższej próby.
Ari jako narrator. Chłopak, który nie umie nazwać tego, co czuje, opowiada historię tak, że czytelnik widzi więcej niż on sam. Jego gniew, wstyd i ironia brzmią prawdziwie, a autor nie mruga do nas porozumiewawczo, że wie lepiej.
Tematy bez taryfy ulgowej. Brat w więzieniu, wojenna trauma, homofobia i meksykańsko-amerykańska tożsamość. Sáenz zamiast listy do odhaczenia splata je w jedną opowieść o tym, czego rodzina nie mówi na głos.
Proza oszczędna i rytmiczna. Krótkie zdania, powtórzenia, deszcz, ptaki i pustynia wracające jak refren. Dialogi chłopców to ping-pong, przy którym uśmiechałem się częściej, niż zakładałem.
Dorośli z gotowymi odpowiedziami. Rodzice obu chłopców są tak mądrzy, czuli i wyrozumiali, że w finale to ojciec nazywa za Ariego jego uczucia. Pięknie się to czyta, ale bohater dostaje rozwiązanie podane na tacy, zamiast do niego dojść. Do tego zemsta Ariego na sprawcach pobicia kończy się zaskakująco bezboleśnie.

💖 Dla relaksatorów

7/10

Przyjaźń, której się kibicuje. Ari i Dante przekomarzają się, kłócą, godzą i wymyślają absurdalne zawody w rzucaniu tenisówkami. Chemia między nimi działa bez wielkich gestów i bez wyznań co rozdział.
Ciepło i humor. Mimo ciężkich tematów to książka pełna czułości: matka przeczesująca synowi włosy, ojciec gwiżdżący podczas lekcji jazdy, suka Noga śpiąca na łóżku. Dobrze się w niej przebywa.
Finał wart czekania. Zakończenie jest krótkie, wzruszające i satysfakcjonujące. Po wszystkich zawahaniach Ariego oddycha się z ulgą razem z nim.
Powolne tempo. Romans rozwija się dwa lata i bardzo cicho. Kto liczy na flirt, randki i napięcie, może się wynudzić w środku, wypełnionym listami, smażeniem burgerów i wątkiem Ileany.
Dużo introspekcji. Ari myśli, analizuje i snuje teorie o sekretach wszechświata. Dla jednych to urok tej książki, dla innych sporo przegadanych stron.

Cztery warstwy książki

Fabuła i rozwój akcji

Fabuła jest prosta i rozłożona na dwa lata: lato przyjaźni, wypadek, rok rozłąki, powrót i rozliczenie z rodzinnymi sekretami. Mocnych zwrotów nie brakuje, ale nie są celem samym w sobie. Środek z Ileaną i pracą w barze wyraźnie się rozłazi, a postacie takie jak Daniel czy Julian istnieją głównie po to, żeby popchnąć Ariego do przodu.

Bohaterowie i relacje

Ari to jeden z najlepiej napisanych narratorów, jakich spotkałem w młodzieżówce: zły, zawstydzony, zabawny i prawdziwy. Dante jest jego przeciwieństwem i nie zamienia się w ideał z plakatu. Rodzice Mendozów i Quintanów to osobny skarb, a rodzinna narada z opowieścią ojca o Wietnamie to dla mnie serce książki. Ileana, Gina i Susie są przy nich dużo bledsze.

Styl pisania i atmosfera

Styl jest prosty, ale nie płaski: krótkie zdania, rytm powtórzeń, deszcz, pustynia i ptaki jako refren. Jednostronicowe rozdziały nadają opowieści charakter dziennika. Czasem sentencji o sekretach wszechświata jest o parę za dużo i ocierają się o napis z kubka.

Rozrywka i wartość

To książka, którą się przeżywa, zamiast ją połykać. Zostawia ciepło, kilka scen do zapamiętania i bohaterów, za którymi się tęskni. Dobra lektura dla nastolatków, którzy szukają siebie, i dla ich rodziców.

Krótko o książce, bez spoilerów

Piętnastoletni samotnik Ari Mendoza poznaje na basenie w El Paso Dantego, chłopaka, który uczy go pływać, czyta poezję i mówi o uczuciach na głos, a z tej przyjaźni wyrasta coś, do czego Ari długo nie umie przyznać się nawet przed sobą. Cicha, czuła powieść o dorastaniu, w której więcej dzieje się w milczeniu między ojcem a synem niż w niejednym thrillerze.

Chcesz poznać fabułę etap po etapie?Streszczenie

Cytat, który zapadł mi w pamięć

„Może życie toczy się między zranieniem a gojeniem się.”Arystoteles i Dante odkrywają sekrety wszechświata, Benjamin Alire Sáenz

Poruszane motywy

Benjamin Alire Sáenz pisze o chłopcu, który żyje według cudzych zasad i nie potrafi powiedzieć głośno, kim jest. Ari dźwiga milczenie całej rodziny: ojca, który nie mówi o wojnie, matki, która nie mówi o synu w więzieniu, i własne, najgłębiej schowane uczucie. Dante jest jego przeciwwagą: mówi wszystko, płacze nad martwym wróblem i nie ucieka, nawet kiedy powinien. To opowieść o tym, że prawdę o sobie odkrywa się powoli, a wstyd zaczyna znikać dopiero wtedy, gdy bliscy przestają milczeć. Główne elementy historii: Przyjaźń - nauka pływania, poezja, gwiazdy i tenisówki, z których wyrasta najważniejsza relacja w życiu Ariego. Tożsamość i wstyd - dwaj chłopcy, którzy na różne sposoby dochodzą do tego, że kochają chłopców, i strach przed rozczarowaniem rodziców. Ojcowie i synowie - małomówny weteran Wietnamu i syn, który przez lata zbiera o nim wskazówki jak detektyw. Rodzinne tajemnice - brat w więzieniu, którego imienia nikt nie wypowiada, i ciocia Ophelia, o której życiu Ari dowiaduje się dopiero po jej śmierci. Przemoc i homofobia - pobicie Dantego i gniew Ariego, który każe rodzicom bać się powtórki z przeszłości. Korzenie - meksykańsko-amerykańska tożsamość, hiszpański, którego Dante prawie nie zna, i pytanie, gdzie się właściwie pasuje. Dorastanie - pick-up, pierwsza praca, pierwsze piwo, pierwszy pocałunek i pierwsze dorosłe rozmowy z rodzicami.

Pytania i odpowiedzi

Czy to część serii i czy trzeba znać inne tomy?

To pierwsza część historii Ariego i Dantego, a przy tym zamknięta opowieść z pełnym finałem. Kontynuacja nosi tytuł „Arystoteles i Dante przepadają w toni życia” i opowiada dalsze losy bohaterów, ale pierwszy tom świetnie broni się sam.

Ile stron ma książka?

380 stron w wydaniu We Need YA z 2024 roku, choć oczywiście zależy to od konkretnego wydania.

Od ilu lat jest ta książka?

Daję próg 15+. Scen erotycznych nie ma, ale nastoletni bohaterowie piją piwo i palą trawkę, padają przekleństwa i wyzwiska, a w tle są pobicie z nienawiści, wojenna trauma i zabójstwo popełnione przez brata bohatera, opisane bez szczegółów. Ari długo zmaga się ze wstydem i niechęcią do samego siebie. Jeśli ciebie też coś takiego dręczy, porozmawiaj z zaufanym dorosłym albo zadzwoń pod bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111.

Dla kogo jest ta książka?

Dla koneserów, którzy cenią powieści o dorastaniu z dobrze napisanymi bohaterami i relacjami rodzinnymi, w duchu „Charliego” czy „Szukając Alaski”. Relaksatorom spodoba się ciepła, powoli rozwijająca się historia miłosna z zakończeniem, które wynagradza czekanie, o ile nie przeszkadza im spokojne tempo.

Co czytać dalej

Charlie Stephen Chbosky Inny wrażliwy, wycofany narrator, który dorasta, zmagając się z rodzinnymi ranami. ★ 9/10🧠 8💖 6🌶️ 315+ Czytaj recenzję

Szukając Alaski John Green Powieść o dorastaniu z mocnymi bohaterami i pytaniami, które zostają z czytelnikiem na długo. ★ 9/10🧠 9💖 7🌶️ 415+ Czytaj recenzję

Heartstopper. Tom 1 Alice Oseman Też przyjaźń dwóch chłopców, która powoli zamienia się w miłość, tylko lżej i w formie komiksu. ★ 7/10🧠 6💖 9🌶️ 213+ Czytaj recenzję

Nic z tego nie pasuje? Zrób test „Co teraz przeczytać?” - 8 pytań i trzy książki dopasowane do ciebie.