O czym jest „Żółwie aż do końca”?

W skrócie

„Żółwie aż do końca” to powieść Johna Greena o szesnastoletniej Azie Holmes z Indianapolis, która od dzieciństwa żyje z natrętnymi myślami. Kiedy znika miliarder Russell Pickett, a za informacje o nim wyznaczono sto tysięcy dolarów nagrody, jej najlepsza przyjaciółka Daisy wpada na pomysł: Aza znała kiedyś jego syna Davisa z obozu dla dzieci, które straciły jednego z rodziców. Wystarczy go odwiedzić i trochę powęszyć.

Śledztwo szybko schodzi na drugi plan. Aza i Davis zbliżają się do siebie, rozmawiają o gwiazdach, stracie i o tym, czy człowiek jest autorem własnych myśli. Tyle że głowa Azy nie odpuszcza: pocałunek, skaleczenie na palcu czy burczenie w brzuchu potrafią uruchomić spiralę, która zacieśnia się bez końca. To historia o przyjaźni, pierwszej miłości, żałobie i życiu z zaburzeniem lękowym, opowiedziana z perspektywy samej bohaterki.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Spirala w stołówce

   Aza Holmes ma szesnaście lat, chodzi do jedenastej klasy liceum White River w Indianapolis i od dzieciństwa żyje z natrętnymi myślami. Przy lunchu, zamiast słuchać przyjaciół, Daisy Ramirez i Mychala Turnera, czyta w telefonie o bakterii Clostridium difficile i pod stołem rozdrapuje paznokciem zgrubienie na środkowym palcu, które potem zakleja plastrem. Daisy przynosi wiadomość: Russell Pickett, miliarder i szef firmy budowlanej Pickett Engineering, zniknął w noc przed policyjną rewizją w śledztwie dotyczącym oszustw i łapówek, a za informacje o nim wyznaczono sto tysięcy dolarów nagrody. Aza znała jego syna Davisa z obozu Spero dla dzieci, które straciły jednego z rodziców (sami nazywali go obozem Smutas). Jadąc Haroldem, starą toyotą po zmarłym tacie, przypomina sobie, że bracia Pickettowie mieli w lesie nad rzeką kamerę reagującą na ruch. Daisy od razu bierze wolne w Chuck E. Cheese's, gdzie dorabia na studia.

2. 2

   Wyprawa kajakiem

   Dziewczyny płyną kajakiem po brudnej White River obok Wyspy Piratów, gdzie Aza obchodziła jedenaste urodziny, i w lesie Pickettów znajdują kamerę. Aza zgrywa zdjęcie z 9 września, z godziny 1:01: krępy mężczyzna w pasiastej piżamie. Gdy nadjeżdża wózkiem golfowym ochroniarz Lyle, Daisy rozbija kamieniem kadłub kajaka, żeby mieć wymówkę. Davis, chudy chłopak w okularach, rozpoznaje Azę i pamięta, że lubiła dra peppera. Zoolog Malik Moore pokazuje im tuatarę Tuę, która mieszka pod szklaną kopułą na wyspie pośrodku basenu, a Aza w pokoju Davisa bierze do ręki figurkę Iron Mana, jedyną rzecz, którą chłopak naprawdę kocha. Davis odwozi dziewczyny i zauważa plaster na palcu Azy. Wieczorem Daisy odkrywa, że Pickett zapisał w testamencie cały osobisty majątek tuatarze, a nie synom.

3. 3

   Raport i nagroda

   Aza znajduje w sieci anonimowy blog Davisa z cytatami, a Daisy, podszywając się pod dziennikarkę, wyłudza od młodego reportera policyjny raport. Wynika z niego, że policja nie zna godziny zniknięcia, którą zdradza zdjęcie z kamery. Davis pisze nocą, że jest strasznie samotny i martwi się o trzynastoletniego brata Noaha. Mychal chce się umówić z Daisy, a ta ze strachu zamienia randkę w podwójną z Azą i Davisem. Po kolacji w Applebee's cała czwórka jedzie do posiadłości. Davis pokazuje Azie kino ukryte za regałem z pierwszymi wydaniami, a potem leżą w bunkrze na polu golfowym i patrzą w gwiazdy. Opowiada o mamie, która po tętniaku miesiącami leżała w szpitalu, i przyznaje, że wie o zdjęciu. Żeby nagroda przestała stać między nimi, wyjmuje z pudełek po płatkach sto tysięcy dolarów w gotówce: zapłatę za niepokazanie zdjęcia policji. W salonie zapłakany Noah prosi Azę, żeby szukała dalej, i przesyła jej notatki z telefonu ojca. Ostatnia brzmi „Usta biegacza”.

4. 4

   Pieniądze i pierwszy pocałunek

   Aza dzieli się z Daisy po połowie, a prawnik Pickettów, Simon Morris, załatwia im konta w banku. Daisy rzuca pracę i kupuje pomarańczowego garbusa, którego nazywa Liam. Mama Azy, nauczycielka matematyki w tym samym liceum, ostro przepytuje Davisa, a on niespodziewanie się rozkleja. Wieczorem, przy deszczu meteorów schowanym za chmurami, Davis recytuje Azie swój wiersz o ostatnich kaczkach jesieni i Aza go całuje. Po chwili w jej głowie zaczyna się odliczanie: osiemdziesiąt milionów mikrobów wymienianych w jednym pocałunku. Ucieka do łazienki, a potem przyznaje, że wystraszyła się całowania. Davis zapewnia, że mu się nie spieszy. U doktor Singh Aza wyznaje, że boi się, że może być fikcją.

5. 5

   Płyn do dezynfekcji

   Aza i Davis lepiej dogadują się przez SMS-y niż na żywo. Przy drugiej próbie, w sali kinowej podczas filmu Jupiter: Intronizacja, Aza znów się wycofuje i w łazience bierze do ust płyn do dezynfekcji rąk. Noah ma kłopoty w szkole, bo znaleziono przy nim marihuanę. Aza odnajduje nowy blog Davisa, wpisując w wyszukiwarkę wers jego wiersza, i czyta, że wpisy o niej zaczynają się cytatami z „Burzy”. Rozmawiają przez FaceTime w zupełnej ciszy. Potem Aza czyta fanfiki Daisy z „Gwiezdnych wojen” i rozpoznaje się w Ayali: nerwowej, skupionej na sobie towarzyszce Rey i Chewbakki, która wszystko psuje i którą narratorka nazywa bezużyteczną. Po nocnej kąpieli w podgrzewanym basenie Pickettów i oglądaniu Tau Ceti przez teleskop Aza czyta o osi jelitowo-mózgowej, wpada w spiralę i znów pije płyn do dezynfekcji.

6. 6

   Wypadek

   Następnego dnia Aza wiezie Daisy do Applebee's i wyrzuca jej Ayalę. Daisy odpowiada równie ostro: Aza nie wie, gdzie pracują jej rodzice, od lat u niej nie była i nie ma pojęcia, jak wygląda bieda, a Mychal porównał ją kiedyś do musztardy, dobrej tylko w małych ilościach. Rozpędzona kłótnią Aza nie zauważa, że auta przed nią zwalniają, i na autostradzie wjeżdża w SUV-a, a w Harolda uderza ktoś z tyłu. Samochód jest zgnieciony, telefon taty, na którym Aza oglądała jego zdjęcia, ma rozbity ekran. Aza trafia do szpitala w Carmel z lekko uszkodzoną wątrobą i musi zostać na obserwacji. Nocą, przekonana, że w powietrzu krąży Clostridium difficile, wstaje mimo bólu, bierze do ust piankę z dozownika na ścianie i wymiotuje na oczach mamy. Rano mówi jej wprost, że ma poważny problem.

7. 7

   Powrót

   W szpitalu Aza spędza osiem dni. Doktor Singh odwiedza ją codziennie i zmienia jej lek, a w domu mama pilnuje, żeby Aza brała go każdego ranka. Po dwóch tygodniach w łóżku, na początku grudnia, Aza wraca do szkoły. Daisy ma krótkie włosy (siostra Elena przykleiła jej gumę do żucia), rozstała się z Mychalem i oddała samochód. Na zimnym pikniku pod dębem opowiada Azie historię o staruszce, według której Ziemia stoi na żółwiu, a pod nim są kolejne żółwie, aż do końca. Aza wyznaje mamie, że dostała pieniądze, i prosi, żeby ta przestała powtarzać, że nie może jej stracić. Daisy i Mychala zmusza do rozmowy, po której zostają przyjaciółmi, którzy się całują. Spotkanie z Davisem w Applebee's się nie klei: Aza mówi, że lepiej może już nie być, a on odpisuje później, że ma poczucie, że Aza lubi go tylko na odległość.

8. 8

   Usta biegacza

   Daisy namawia Azę na podziemny pokaz sztuki w tunelu Pogue's Run, kanału, którego przebudowy firma Picketta nigdy nie dokończyła. Wisi tam praca Mychala „Więzień 101”, twarz złożona ze zdjęć stu ułaskawionych skazańców. Aza i Daisy idą dalej w ciemność, aż do niedokończonego wylotu nad White River, skąd widać nocne Indianapolis. Siedząc tam i rozmawiając jak dawniej, Daisy nagle rozumie, że „usta biegacza” to ujście biegu strumienia, czyli właśnie to miejsce. W tunelu okropnie śmierdzi. Aza mówi o tym tylko Davisowi, który od razu pojmuje, że ojciec najpewniej nie żyje, i płacze w jej ramionach. Potem przestaje odpisywać.

9. 9

   Ujście

   Miesiąc później, po feriach świątecznych, telewizja podaje, że w bocznym korytarzu tunelu znaleziono ciało Russella Picketta, który zmarł z wychłodzenia kilka dni po zniknięciu. Policję zawiadomili Davis i Noah, choć wiedzieli, że przez to cały majątek przejdzie na tuatarę. Aza znów rozdrapuje palec, ale życie toczy się dalej: zakłada z Daisy szkolne kółko promowania zdrowia psychicznego i kółko fan fiction. W kwietniu Davis przychodzi się pożegnać, bo z Noahem wyprowadzają się do Kolorado, gdzie Noah pójdzie do szkoły z internatem. Ostatni raz leżą razem pod gwiazdami. W pudle, które jej zostawia, jest obraz Pettibona ze spiralą, którym Aza zachwyciła się w jego domu, z karteczką, że ukradł go dla niej jaszczurce. Na koniec dorosła Aza dopowiada, że poszła na studia, pracowała, miała dzieci i kolejne nawroty choroby, a Daisy przez dekady pozostała jej najlepszą przyjaciółką. Pierwsza miłość okazała się darem, a nie porażką.

Motywy i przesłanie

Natrętne myśli

Spirala lęku przed infekcją i bakteriami pokazana od środka, z rytuałami i ich ceną.

Przyjaźń

Aza i Daisy kłócą się o pieniądze, uwagę i fanfiki, ale się nie poddają.

Pierwsza miłość

Aza i Davis są sobie bliżsi w SMS-ach i pod gwiazdami niż przy pocałunku.

Żałoba

Dwoje dzieci, które straciły rodzica, i telefon taty jako coś więcej niż pamiątka.

Pieniądze i przywileje

Nagroda w pudełkach po płatkach, spadek dla tuatary i spór o to, kto jest biedny.

Tożsamość

Czy jesteśmy autorami swoich myśli, czy tylko opowieścią, którą ktoś o nas pisze.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Żółwie aż do końca” (John Green) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.