Kryminały i thrillery młodzieżowe

Punkt odniesienia dla całej listy: siedemnastoletnia Pip robi szkolny projekt o zabójstwie sprzed pięciu lat i chce udowodnić, że chłopak uznany za mordercę był niewinny. Dziennik projektu, zapisy wywiadów i rosnąca lista podejrzanych sprawiają, że śledztwo prowadzisz razem z nią, a wskazówki leżą uczciwie na stronie. Realizm kuleje, bo licealistka w jeden semestr znajduje to, czego policja nie widziała przez lata, a włamania i szantaż uchodzą jej płazem. Uwaga na narkotyki, pigułkę gwałtu i przemoc wobec nastolatków.

Pięcioro uczniów w kozie, jeden wypija kubek wody i umiera, a każde z pozostałej czwórki miało powód, żeby go uciszyć. Opowiadają na zmianę, każde coś przed tobą chowa, a tropy - cudze telefony w plecakach, stłuczka na parkingu, pusta skrzynka z epipenami - leżą na stole od pierwszego rozdziału. Najmocniej wypada to, jak autorka odkleja bohaterom szkolne etykiety, słabiej romans prymuski z chłopakiem pod nadzorem kuratora i rozwiązanie, które wprawny czytelnik wyczuje zawczasu. W nowszym wydaniu książka nosi tytuł „Ktoś z nas kłamie”.

Zagadka bez trupa i bez detektywa: Cadence wraca na prywatną wyspę dziadka i próbuje sobie przypomnieć, co się stało tamtego lata, kiedy miała wypadek. Thriller psychologiczny o bogatej rodzinie, która kłóci się o spadek i milczy z wprawą, składa się jak puzzle, a finał nie jest tanim trikiem. Poetycki, poszatkowany styl jednych zachwyci, innych zmęczy, a środek stoi w miejscu. Najkrótsza książka w tej części i jedyna od 14 lat.

Ta sama autorka co „Przewodnik”, ale zamiast śledztwa w miasteczku jedna noc na pustkowiu: szóstka młodych ludzi utyka z przestrzelonymi oponami, a głos z krótkofalówki żąda wyjawienia czyjegoś sekretu przed świtem. Pomysły bohaterów na ucieczkę są sprytne, a wskazówki leżą na widoku, tyle że w finale odpowiedzi spadają lawiną w jednej długiej rozmowie. Romansu tu prawie nie ma, za to przemoc jest najcięższa w tej części: strzały i rany są opisane dosłownie, dlatego piętnastolatkom po „Przewodniku” radzę chwilę poczekać.

Chłopak Holly strzela do przyjaciół w szkole, a ona z dnia na dzień zostaje „dziewczyną mordercy” i tropem jego kartek szuka odpowiedzi nie na pytanie „kto”, tylko „dlaczego”. Pasuje do tematu, ale polecić jej nie mogę, bo zagadkę zbudowano pod efekt, nie pod sens: daty się nie zgadzają, dowody leżą akurat tam, gdzie trzeba, a narracja tłumaczy każdą emocję. Do tego kontrola i śledzenie dostają w finale etykietkę wielkiej miłości. Uwaga na treści: strzelanina, gwałt i próby samobójcze.

Miles jedzie do szkoły z internatem szukać Wielkiego Być Może, a znajduje przyjaciół, wojnę na kawały i Alaskę Young. Książka dzieli się na „przed” i „po”, a w części „po” bohaterowie próbują zrozumieć, co się właściwie stało - tyle że to śledztwo jest drogą przez żałobę, nie łamigłówką do rozwiązania. Kto przeżywa teraz stratę, niech poczeka z nią na lepszy moment.

Margo zabiera Quentina na nocną wyprawę zemsty, a następnego dnia znika, zostawiając po sobie enigmatyczne wskazówki. To najbardziej detektywistyczny Green, z poszukiwaniami i podróżą samochodem, ale cała zagadka służy temu, żeby rozebrać mit dziewczyny, którą chłopak sobie wymyślił. Trzecia część się dłuży, a finał nie domyka wszystkiego.

Aza z przyjaciółką Daisy szuka zaginionego miliardera dla nagrody - tak to się zaczyna, ale prawdziwe śledztwo toczy się w głowie bohaterki, gdzie natrętne myśli krążą po spirali. To najdojrzalszy Green, jakiego czytałem, i najlepiej opisany lęk od środka, jaki znam z młodzieżówek. Jeśli sam zmagasz się z natręctwami, uważaj.

Wejście dla najmłodszych: list z Hogwartu, trójgłowy pies na zakazanym korytarzu i trójka pierwszoroczniaków, która chce ustalić, czego on pilnuje. To fantasy, nie kryminał, ale szkolna zagadka jest poprowadzona zgrabnie i dobrze przygotowuje do poważniejszych książek z tej listy. Jeśli wciągnie, sięgnij po drugi tom, „Komnatę Tajemnic” - to już szkolny kryminał w magicznym kostiumie.