Moja książka
Motywy
- fantasy dla dzieci
- klasyka
- przejście do innego świata
- rodzeństwo
- zdrada i przebaczenie
- baśń z alegorią
- czytanie na głos
Sięgnij, jeśli
- chcesz dać dziecku pierwszą wielką fantastykę, którą da się przeczytać razem w tydzień wieczornych rozdziałów
- lubisz historie, w których zdrajca dostaje drugą szansę, a ratunek kosztuje więcej, niż bohaterom się wydawało
- masz ochotę na zimową baśń z faunem, bobrami przy herbacie i latarnią stojącą na środku lasu
Odpuść, jeśli
- oczekujesz rozbudowanego świata i intrygi, bo droga od szafy do tronu jest tu prosta jak w baśni
- nie znosisz narratora, który co chwilę zagaduje czytelnika i podpowiada mu, co ma czuć
- alegoria religijna podana dość wprost wybija cię z historii
Dlaczego taka ocena
🧠 Dla koneserów
5/10- Edmund. Jedyny bohater, który przechodzi prawdziwą drogę: od złośliwego brata przez zdradę za pudło ptasiego mleczka, suchy chleb w zamku i policzek za prośbę o litość dla wiewiórek do chłopca, który w bitwie rozbija różdżkę Czarownicy. Lewis nie robi z niego potwora - pokazuje krok po kroku, jak urażona duma, zazdrość o starszego brata i łakomstwo prowadzą do podłości.
- Noc przy Kamiennym Stole. Ogolony lew w kagańcu, tłum szydzący z wielkiego kota i dwie dziewczynki płaczące przy ciele aż do świtu. Jedna z najmocniejszych scen w literaturze dziecięcej, napisana bez taniego efektu, a polne myszy przegryzające sznury to detal, którego się nie zapomina.
- Profesor i jego logika. Rozmowa o tym, że Łucja albo kłamie, albo zwariowała, albo mówi prawdę, to perełka: dorosły, który poważnie traktuje słowa dziecka, i pierwsza wskazówka, że inny świat ma własny czas. Klamra z latarnią w finale domyka to zgrabnie.
- Rozwiązania prosto z worka. Święty Mikołaj rozdaje miecz, łuk i lekarstwo, które dokładnie rozwiążą późniejsze kłopoty, a zmartwychwstanie tłumaczą starsze czary, o których nikt wcześniej nie wspomniał. Zasada pojawia się akurat wtedy, gdy jest potrzebna.
- Rodzeństwo z tektury. Piotr jest dzielny, Zuzanna ostrożna, Łucja dobra i na tym ich charakterystyka się kończy. Najważniejszy czyn Edmunda w bitwie dzieje się poza kadrem i znamy go tylko z relacji Piotra.
- Pośpiech i uwagi z innej epoki. Bitwa trwa akapit, lata panowania mieszczą się na jednej stronie, a Mikołaj tłumaczy Łucji, że bitwy nie wyglądają ładnie, gdy biorą w nich udział kobiety. Dziewczynki przez całą książkę głównie płaczą, patrzą i opatrują.
💖 Dla relaksatorów
8/10- Szafa. Najlepsze wejście do innego świata w literaturze dla dzieci: futra, kulki naftaliny, śnieg skrzypiący pod stopami i latarnia w środku lasu. Po lekturze każde dziecko choć raz sprawdzi tylną ścianę szafy.
- Ciepło i jedzenie. Sardynki na grzankach u fauna, pstrągi i strucla z marmoladą u Bobrów, herbata od Świętego Mikołaja i pani Bobrowa, która w chwili ucieczki pakuje szynkę i martwi się o maszynę do szycia. Zimowa przygoda, przy której robi się przytulnie.
- Przygoda w pigułce. Zdrada, nocna ucieczka, odwilż, która dogania sanie, pojedynek z wilkiem, ofiara, ożywianie posągów i bitwa. Na niewiele ponad dwustu stronach mieści się wszystko, czego dziecko oczekuje od baśni, i nie ma tu ani jednej dłużyzny.
- Humor dla młodszych. Olbrzym Grzmotołup podnosi Łucję, bo wziął ją za chusteczkę, a wyzwolony lew chodzi dumny i każdemu powtarza „Z NAMI LWAMI”. Proste żarty, ale trafiają w punkt.
- Staroświecki ton. Narrator mówi do dzieci jak wujek przy kominku, bohaterowie wołają o holender i psiakostka, a stawkę często rozbraja zapewnienie, że wszystko dobrze się skończy. Nastolatek wychowany na Percym Jacksonie może uznać to za bajkę dla młodszego rodzeństwa.
Cztery warstwy książki
Fabuła i rozwój akcji
Szkielet jest prosty jak w baśni: szafa, zdrada, droga do Kamiennego Stołu, ofiara i bitwa. Dla dziecka to mnóstwo emocji na małej przestrzeni, dla dorosłego przewidywalna ścieżka z ratunkiem na zamówienie, od Mikołaja z bronią po prawo sprzed początków czasu, o którym nikt nie słyszał. Bitwa i panowanie rodzeństwa mijają w tempie streszczenia, za to noc na wzgórzu i świt z pękniętym Stołem mają siłę mitu.
Bohaterowie i relacje
Edmund jest pełnokrwisty, a jego upadek opisano z zaskakującym zrozumieniem dla dziecięcej zazdrości i urażonej dumy. Wyraziści są też pani Bobrowa z maszyną do szycia, płaczliwy Tumnus i Czarownica, która częstuje słodyczami, a chwilę później zamienia przyjęcie w kamień. Piotr, Zuzanna i Łucja to jednak raczej szkice: dzielny, ostrożna i dobra.
Styl pisania i atmosfera
Narrator gawędziarz z nawiasami i zwrotami do czytelnika nadaje całości ton opowieści czytanej przy kominku. Zima topniejąca w oczach Edmunda, od kapania z gałęzi po krokusy i ptaki, to jeden z najpiękniejszych opisów przyrody w książkach dla dzieci. Zgrzytają uwagi sprzed epoki i miejsca, w których narrator mówi wprost, co mamy czuć.
Rozrywka i wartość
Idealna do czytania na głos i na prezent dla dziecka, które zaczyna przygodę z fantastyką. Zostawia tematy do rozmowy: zdradę, przebaczenie, odwagę i pytanie, czy Edmund powinien wiedzieć, ile kosztowało jego ocalenie. Starszy nastolatek może być już za duży na ten ton, ale jako klasykę warto ją znać.
Krótko o książce, bez spoilerów
Czworo rodzeństwa przechodzi przez szafę w domu starego Profesora do Narnii, gdzie Biała Czarownica trzyma kraj w wiecznej zimie, a jeden z braci zdążył już dać się jej przekupić. Krótka baśń sprzed ponad siedemdziesięciu lat, która wciąż robi wrażenie nocą przy Kamiennym Stole, choć na każdej stronie czuć, że pisano ją dla młodszych dzieci i w innej epoce.
Chcesz poznać fabułę etap po etapie?StreszczenieCytat, który zapadł mi w pamięć
„Oczywiście, że jest groźny. Ale jest dobry.”Lew, czarownica i stara szafa, C.S. Lewis
Poruszane motywy
C.S. Lewis pisze baśń o tym, że zło zwykle zaczyna się od drobiazgów. Edmund zdradza rodzeństwo bez nienawiści - pchają go urażona duma, zazdrość o starszego brata i łakomstwo na słodycze, a Czarownica kupuje go obietnicą, że będzie ważniejszy od Piotra. Drugą osią jest ofiara: Aslan oddaje życie w miejsce zdrajcy, a jego śmierć i powrót o świcie dorosły czytelnik rozpozna jako chrześcijańską alegorię, dziecko przeczyta po prostu jako najbardziej poruszający moment opowieści. Trzecią jest prawda, której nikt nie chce słuchać: Łucja upiera się przy swojej wersji, choć wszyscy mają ją za kłamczuchę, a Profesor uczy starsze rodzeństwo, że zaufanie do człowieka to też argument. Wszystko to dzieje się w kraju skutym zimą, która topnieje razem z władzą Czarownicy. Główne elementy historii: Szafa i inny świat - pusty pokój, futra i las z latarnią, w którym czas płynie inaczej niż w domu Profesora. Zdrada - Edmund, ptasie mleczko i obietnica korony. Ofiara i przebaczenie - noc przy Kamiennym Stole i rozmowa Aslana z Edmundem, o której nikt się nie dowie. Rodzeństwo - kłótnie, przeprosiny i czworo dzieci zasiadających razem na tronach w Ker-Paravelu. Przepowiednia - dwóch Synów Adama i dwie Córki Ewy, na których od lat czeka Narnia i których boi się Czarownica. Zima i wiosna - wieczna zima bez Bożego Narodzenia, Święty Mikołaj na saniach i odwilż zwiastująca powrót Aslana. Odwaga - Piotr w walce z wilkiem, Łucja przy rannych i Edmund rozbijający różdżkę.
Pytania i odpowiedzi
Od którego tomu zacząć „Opowieści z Narnii”?
Od tego. Serię da się czytać w dwóch kolejnościach: według dat wydania, w której „Lew, czarownica i stara szafa” jest tomem pierwszym (tak numeruje Media Rodzina), i chronologicznej, w której pierwszy jest „Siostrzeniec czarodzieja”, a ten tom jest drugi. Na pierwsze czytanie polecam kolejność wydania: Narnię poznaje się tu razem z Łucją, a prequel o tym, skąd wzięły się latarnia, szafa i Biała Czarownica, robi większe wrażenie, kiedy już się je zna. Kolejność chronologiczna sprawdzi się przy powtórce. Historia jest zamknięta, a następny według wydania jest „Książę Kaspian”.
Ile stron liczy książka?
224 strony w wydaniu Media Rodzina z 2026 roku, choć oczywiście zależy to od konkretnego wydania. To jedna z najkrótszych powieści fantasy na tej półce: 17 rozdziałów, w sam raz do czytania po jednym przed snem.
Od ilu lat jest ta książka?
Daję próg 9+: dziewięciolatek przeczyta ją sam, a przy czytaniu na głos z rodzicem można zacząć wcześniej. Romansu i przekleństw brak. Są za to sceny, przy których warto być obok młodszego dziecka: Czarownica ostrzy nóż nad przywiązanym do drzewa Edmundem, Piotr zabija wilka, a w najcięższym rozdziale tłum potworów wiąże, goli i bije Aslana, zanim Czarownica go zabije. Narrator łagodzi grozę i szybko przynosi ulgę. Dwunastolatek przeczyta książkę bez trudu, choć ton gawędy dla młodszych może mu się wydać zbyt dziecinny.
Dla kogo przeznaczona jest ta książka?
Dla dzieci od 9 do 12 lat, które zaczynają przygodę z fantastyką, i dla rodziców szukających klasyki do czytania na głos albo na prezent. Relaksatorom daje szafę do innego świata, ciepło i przygodę, koneserom porządnie napisany upadek Edmunda i mocną scenę przy Kamiennym Stole, za to proste schematy i ratunek z worka Świętego Mikołaja. Kto pokocha Narnię, później z przyjemnością sięgnie po Harry’ego Pottera i Percy’ego Jacksona.
A Ty? Znasz tę książkę?
Oceny czytelników
Twoja ocena może być zupełnie inna niż moja. Dużo zależy od tego, kiedy po nią sięgasz.
Twoja ocena w skali 1-10
Bez logowania. Jeden głos z jednej przeglądarki - możesz go potem zmienić.
Masz inne zdanie? Oceń książkę wyżej albo napisz do mnie na Instagramie lub TikToku.
Co czytać dalej
Harry Potter i Kamień Filozoficzny
J.K. Rowling
Też dzieci, które z szarej codzienności trafiają do magicznego świata, tylko zamiast szafy jest list z Hogwartu i dłuższa zagadka.
★ 8/10🧠 6💖 9🌶️ 110+
Czytaj recenzję
Percy Jackson. Złodziej Pioruna
Rick Riordan
Mity i potwory dla tego samego wieku, podane z humorem współczesnego dwunastolatka zamiast gawędy przy kominku.
★ 7/10🧠 5💖 9🌶️ 110+
Czytaj recenzję
Harry Potter i więzień Azkabanu
J.K. Rowling
Też: fantasy dla młodzieży.
★ 9/10🧠 8💖 9🌶️ 110+
Czytaj recenzję