Name: Recenzja: Niezgodna - Veronica Roth
Item: Niezgodna
Rating: 6
Author: Ten od Liceum

Tropy w książce

Dystopia
Slow burn

Motywy

frakcje
inicjacja i ranking
symulacje strachu
romans z instruktorem
bohaterka z sekretem
pierwszy tom trylogii

Sięgnij, jeśli

lubisz dystopie, w których bohaterka musi przetrwać szkolenie, ranking i rywali z własnej grupy
chcesz romansu, który rodzi się powoli - na diabelskim młynie, nad przepaścią i w cudzym koszmarze
lubisz się zastanawiać, do której frakcji sam byś trafił, i kłócić się o to z przyjaciółmi

Odpuść, jeśli

szukasz świata zbudowanego tak solidnie jak w „Igrzyskach śmierci” - tu sporo trzeba przyjąć na wiarę
nie chcesz czytać o przemocy wśród nastolatków, samobójstwie i napaści na bohaterkę
drażni Cię schemat, w którym zwykła dziewczyna okazuje się wyjątkowa, a widzi to tylko tajemniczy starszy chłopak

Dlaczego taka ocena

🧠 Dla koneserów

6/10

Odwaga kontra bezinteresowność. Najlepsza myśl tej książki: Tris ucieka z Altruizmu, bo nie umie być bezinteresowna, a potem raz po raz okazuje się, że jej odwaga najczęściej polega na staniu w czyjejś obronie. Tobias zamyka to w jednym zdaniu i ono spina całą historię.
Krajobrazy strachu. Symulacje, w których trzeba przejść przez własne koszmary, to świetne narzędzie do budowania postaci. Kilka koszmarów Tobiasa mówi o nim więcej niż wszystkie jego mroczne spojrzenia razem wzięte.
Bohaterka z ciemną stroną. Tris kopie leżącą przeciwniczkę, nie potrafi przebaczyć przyjacielowi i czuje satysfakcję, kiedy jej oprawca trafia do izby chorych. Autorka tego nie wybiela, a w young adult wcale nie jest to oczywiste.
Świat jak quiz osobowości. Miasto podzielone według jednej cechy charakteru, którą szesnastolatek wybiera raz na całe życie, wygląda bardziej jak test z gazetki niż system, który przetrwał dziesięciolecia. Kto produkuje jedzenie i przed czym chroni płot, na razie trzeba przyjąć na wiarę.
Złoczyńcy w trzech smakach. Eric jest okrutny, Peter podły, Molly wredna i na tym ich charakterystyka się kończy. A kiedy przychodzi czas na wyjaśnienia, ktoś po prostu siada i wykłada cały plan, jak złoczyńca ze starego filmu o Bondzie.
Romans według instrukcji. Tajemniczy, starszy instruktor z bolesną przeszłością, który w zwykłej dziewczynie widzi kogoś wyjątkowego. Książka zauważa, że to on układa ranking, ale sam romans jedzie dokładnie tym torem, którego się spodziewałem.

💖 Dla relaksatorów

7/10

Inicjacja na wysokich obrotach. Skok z pociągu na dach, skok w ciemną dziurę, zjazd na linie z wieżowca, nocne polowanie na flagę i wspinaczka na diabelski młyn. Akcja prawie nie siada, a 39 krótkich rozdziałów czyta się jednym ciągiem.
Ranking jak w reality show. Po każdym etapie tablica z wynikami: kto awansuje, kto odpadnie, kto komu podłoży nogę. Prosty, ale bardzo skuteczny silnik napięcia.
Cztery. Uczucie rodzi się powoli i z pazurem: on rzuca w nią nożami, ona daje mu w twarz, a i tak najlepsze sceny książki to te, w których są we dwoje. Fani slow burnu dostaną swoje.
Paczka z sypialni. Christina, Will i Al, a potem Uriah i Marlene dają ponurej Jamie trochę ciepła i śmiechu.
To nie jest lekka lektura. Przyjaźnie się sypią, nowicjusze krzywdzą się nawzajem, jest samobójstwo i napaść na bohaterkę, a od połowy robi się naprawdę ciężko. Kto szuka odprężenia, może się zdziwić.

Cztery warstwy książki

Fabuła i rozwój akcji

Konstrukcja jest prosta i skuteczna: trzy etapy inicjacji, ranking po każdym i rosnąca stawka. Pierwsze dwie trzecie to świetnie napędzana opowieść o przetrwaniu w grupie, a w tle cicho tyka polityczna bomba z artykułami Erudytów. Gorzej ze światem, który trzeba przyjąć na słowo, i z końcówką, która pędzi tak, że wydarzenia ważące tonę mijają w kilka stron i nie mają kiedy wybrzmieć.

Bohaterowie i relacje

Tris to najmocniejszy punkt książki: drobna, uparta, czasem okrutna, czasem bezradna i zawsze trochę nie na swoim miejscu. Al jest najsmutniejszą i najprawdziwszą postacią drugiego planu, a Cztery ma więcej warstw, niż sugeruje jego mroczne spojrzenie. Za to przeciwnicy są z tektury, a Will i Christina długo robią głównie za tło dla bohaterki.

Styl pisania i atmosfera

Pierwsza osoba i czas teraźniejszy dają wrażenie relacji na żywo, a sceny w symulacjach są bardzo sugestywne. Styl jest prosty i miejscami powtarzalny: serce wali, dłonie się pocą, a Tris gryzie się w wargę tak często, że Christina zrobiła z tego wykrywacz kłamstw. Trudno powiedzieć, że nie miała racji.

Rozrywka i wartość

Wciąga od skoku z pociągu do ostatniej strony i daje do myślenia: o odwadze, o przynależności i o tym, co robi z ludźmi system nagradzający okrucieństwo. Po lekturze łatwo zacząć rozmowę z nastolatkiem o tym, do której frakcji by trafił i dlaczego. Odejmuję za ciężar, który nie każdemu da przyjemność, i za przewidywalny romans.

Krótko o książce, bez spoilerów

Szesnastolatka z frakcji bezinteresownych wybiera najbardziej brutalną frakcję w mieście i musi przetrwać inicjację, po której przegrani lądują w slumsach, a przy okazji ukryć, że jej umysł nie pasuje do żadnej szufladki. Dystopia zbudowana trochę jak quiz osobowości, ale z porządnie napisaną bohaterką, mocnymi krajobrazami strachu i instruktorem, który więcej milczy, niż mówi.

Chcesz poznać fabułę etap po etapie?Streszczenie

Cytat, który zapadł mi w pamięć

„Uznajemy zwyczajne akty męstwa, odwagę, która każe jednej osobie stanąć w obronie drugiej.”Niezgodna, Veronica Roth

Poruszane motywy

Veronica Roth pyta, co się dzieje, kiedy ludzi zamyka się w szufladkach według jednej cnoty. Na papierze frakcje miały uchronić miasto przed wojną, w praktyce każda wypaczyła własny ideał: Nieustraszeni pomylili odwagę z okrucieństwem, Erudyci wiedzę z żądzą władzy, a hasło „Frakcja ponad krwią” każe szesnastolatkom wybierać między rodziną a przynależnością. Tris nie mieści się w żadnej szufladce i właśnie dlatego jest groźna. Pomysł z frakcjami bywa naiwny, ale pytanie o to, czym jest prawdziwa odwaga, książka stawia bardzo serio. Główne elementy historii: Frakcje i tożsamość - wybór w wieku szesnastu lat, po którym nie ma powrotu, a za porażkę płaci się życiem na marginesie. Odwaga i bezinteresowność - dwie cechy, które według Tris i Tobiasa różnią się mniej, niż uczą obie frakcje. Niezgodność - umysł, który nie daje się zamknąć w jednym schemacie, a więc i kontrolować. Inicjacja - walki, ranking i symulacje strachu, w których rywalizacja zamienia przyjaciół w przeciwników. Przemoc w grupie - nowicjusze, którzy krzywdzą się nawzajem, i przywódcy, którzy to nagradzają. Rodzina - rodzice z tajemnicami i brat, który wybrał inną drogę. Pierwsza miłość - relacja z Cztery, w której Tris uczy się, że bliskość też wymaga odwagi. Polityka - artykuły Erudytów szczujące na rządzących Altruistów i coraz wyraźniejszy zapach spisku.

Pytania i odpowiedzi

Czy „Niezgodna” to pierwszy tom serii?

Tak, to pierwszy tom trylogii Veroniki Roth. Po nim są „Zbuntowana” (jej recenzję też znajdziesz na stronie) i „Wierna”. Od tej części trzeba zacząć, bo tu poznajemy frakcje, Niezgodność i bohaterów, a zakończenie zostawia historię otwartą, więc po drugi tom sięga się właściwie od razu.

Ile stron ma „Niezgodna”?

352 strony w wydaniu Ambera z 2012 roku, choć oczywiście zależy to od konkretnego wydania.

Od ilu lat jest ta książka?

Dałbym ją czytelnikom od 14 lat. Erotyki nie ma - są pocałunki i rozmowy o strachu przed bliskością. Jest za to sporo przemocy: walki na treningu do utraty przytomności, nóż wbity w oko jednego z nowicjuszy, samobójstwo, napaść na bohaterkę z obmacywaniem, a w końcówce także sceny zabijania. Wrażliwszym czytelnikom warto towarzyszyć w lekturze i potem o niej porozmawiać.

Dla kogo jest ta książka?

Dla relaksatorów, którzy lubią dystopie z treningiem, rywalizacją i powoli rodzącym się romansem, i dla fanów „Igrzysk śmierci”, którzy chcą czegoś w podobnym klimacie. Koneser polubi bohaterkę z ciemną stroną i krajobrazy strachu, ale musi przymknąć oko na świat, który bardziej przypomina quiz osobowości niż przemyślany system.

Co czytać dalej

Zbuntowana Veronica Roth Bezpośrednia kontynuacja - historia rusza dokładnie tam, gdzie kończy się pierwszy tom. ★ 6/10🧠 6💖 5🌶️ 213+ Czytaj recenzję

Więzień Labiryntu James Dashner Kolejna dystopia young adult o nastolatkach zamkniętych w systemie, którego zasad nikt im nie wyjaśnia. ★ 6/10🧠 6💖 6🌶️ 113+ Czytaj recenzję

Igrzyska Śmierci Suzanne Collins Dystopia z tej samej półki, z bohaterką walczącą o przetrwanie, tylko z lepiej zbudowanym światem. ★ 7/10🧠 8💖 5🌶️ 113+ Czytaj recenzję