To moja główna lista młodzieżówek: książki young adult, które oceniłem na blogu na co najmniej 6/10, ułożone od najwyżej ocenionych. Pod nimi kilka tytułów, których nie recenzowałem, ale które wciąż warto znać. Granica wieku to 16+ - wszystko, co ma sceny dla dorosłych, odsyłam do osobnego rankingu New Adult.
| Jedna, łączna ocena książki: styl, bohaterowie, fabuła i emocje. To nie średnia z oceny konesera i relaksatora. To moja ocena z tego momentu życia. Ta sama książka za rok albo za pięć lat może trafić do ciebie mocniej albo słabiej - i to normalne. | Mój próg, nie oznaczenie wydawcy. Liczą się sceny intymne, ale też przemoc, używki i ciężar tematu. | Jak dosłowne są sceny intymne: 0-2 najwyżej pocałunki, 3-5 zasygnalizowane, 6-10 opisane wprost. To opis, nie ocena. | Dla wymagających: liczy się nietuzinkowa fabuła, zwroty akcji i dobrze napisani bohaterowie. | Dla tych, którzy chcą się po prostu wciągnąć. Sztampa i płascy bohaterowie nie przeszkadzają. | Linki | |
|---|---|---|---|---|---|---|
|
9/10 | 15+ | 4 | 9 | 7 | Recenzja O czym jest |
|
9/10 | 13+ | 1 | 9 | 5 | Recenzja O czym jest |
|
9/10 | 15+ | 3 | 8 | 5 | Recenzja O czym jest |
|
8/10 | 13+ | 1 | 8 | 8 | Recenzja O czym jest |
|
8/10 | 10+ | 1 | 8 | 7 | Recenzja O czym jest |
Arystoteles i Dante odkrywają sekrety wszechświata
Benjamin Alire Sáenz
Friends to lovers · Slow burn
Arystoteles i Dante, tom 1 · 380 s.
|
8/10 | 15+ | 2 | 8 | 6 | Recenzja O czym jest |
|
8/10 | 14+ | 2 | 8 | 6 | Recenzja O czym jest |
|
8/10 | 12+ | 1 | 8 | 5 | Recenzja O czym jest |
Wschód słońca w dniu dożynek
Suzanne Collins
Dystopia · Found family
Igrzyska śmierci, tom 5 · 408 s.
|
8/10 | 14+ | 1 | 8 | 5 | Recenzja O czym jest |
Harry Potter i Kamień Filozoficzny
J.K. Rowling
Akademia · Od zera do bohatera
Harry Potter, tom 1 · 326 s.
|
8/10 | 10+ | 1 | 6 | 9 | Recenzja O czym jest |
|
7/10 | 13+ | 1 | 8 | 5 | Recenzja O czym jest |
|
7/10 | 13+ | 1 | 7 | 9 | Recenzja O czym jest |
Przewodnik po zbrodni według grzecznej dziewczynki
Holly Jackson
Szkoła · Twisty
Przewodnik po zbrodni według grzecznej dziewczynki, tom 1 · 448 s.
|
7/10 | 15+ | 1 | 7 | 8 | Recenzja O czym jest |
|
7/10 | 14+ | 2 | 7 | 6 | Recenzja O czym jest |
|
7/10 | 15+ | 4 | 6 | 8 | Recenzja O czym jest |
|
7/10 | 13+ | 2 | 6 | 8 | Recenzja O czym jest |
|
7/10 | 15+ | 2 | 6 | 7 | Recenzja O czym jest |
|
7/10 | 15+ | 1 | 5 | 9 | Recenzja O czym jest |
|
6/10 | 14+ | 1 | 6 | 6 | Recenzja O czym jest |
|
6/10 | 16+ | 2 | 6 | 3 | Recenzja O czym jest |
Skąd te liczby? Jak oceniam - co znaczy każda ocena i dlaczego Twoja może być inna.
Zobacz cały ranking (252 książki) z filtrami wieku, pikanterii i sortowaniem
Najwyżej ocenione

1. Złodziejka książek
Markus Zusak
★ 9/10🧠 9💖 5🌶️ 113+
II wojna światowa oczami niemieckiej dziewczynki, która kradnie książki, a opowiada to Śmierć - zmęczona, sarkastyczna i z góry uprzedzająca, po kogo przyjdzie. Zusak zdradza zakończenie wcześniej, a i tak każdą zwykłą scenę czytasz ze świadomością tego, co nadchodzi. Styl przeładowany metaforami i środek się dłuży, ale tę książkę pamięta się latami.

2. Charlie
Stephen Chbosky
★ 9/10🧠 8💖 5🌶️ 315+
Listy piętnastolatka o pierwszym roku liceum, przyjaźni z dwójką starszych outsiderów i o tym, że coraz trudniej mu udawać, że wszystko gra. Romansu prawie nie ma, za to głos bohatera słychać długo po zamknięciu książki, a finał każe przeczytać ją jeszcze raz. Ciężkie tematy, w tym samobójstwo i wykorzystanie seksualne, robią z niej lekturę dla starszych nastolatków.

3. Szukając Alaski
John Green
★ 9/10🧠 9💖 7🌶️ 415+
Opowieść o internacie, która w połowie zamienia się w jedną z najmocniejszych powieści o żałobie, jakie znam z młodzieżówek. Pułkownik to najlepsza postać książki, a narrator za często patrzy na Alaskę przez pryzmat dekoltu.

4. Papierowe miasta
John Green
★ 8/10🧠 8💖 8🌶️ 113+
Green rozbiera tu własny schemat: bohaterka nie jest tajemnicą do rozwiązania, tylko człowiekiem, którego chłopak sobie wymyślił. Mądrzejsza książka, niż sugeruje opis z zagadką i podróżą samochodem. Trzecia część się dłuży, a finał nie domyka wszystkiego.

5. Wschód słońca w dniu dożynek
Suzanne Collins
★ 8/10🧠 8💖 5🌶️ 114+
Prequel „Igrzysk Śmierci” o młodym Haymitchu - i u mnie wyżej niż dwa pierwsze tomy trylogii. Propaganda i montaż telewizyjny są tu groźniejsze niż miecz zawodowca, a książka długo nie daje spokoju. Czytaj po trylogii, nie zamiast niej.

6. Cudowny chłopak
R.J. Palacio
★ 8/10🧠 8💖 7🌶️ 110+
Formalnie middle grade, ale to jedna z najmądrzejszych książek o szkole i przemocy rówieśniczej, jakie czytałem. Kilku narratorów i ta sama scena widziana z różnych stron. Wady: przewidywalność i finał podany z owacją na stojąco.

7. Żółwie aż do końca
John Green
★ 8/10🧠 8💖 6🌶️ 214+
Zaczyna się jak kryminał o zaginionym miliarderze, a okazuje się najdojrzalszym Greenem, jakiego czytałem: Aza żyje z natrętnymi myślami, bez pudrowania i bez cudownego wyzdrowienia. Zagadka to tylko pretekst.

8. Harry Potter i Kamień Filozoficzny
J.K. Rowling
★ 8/10🧠 6💖 9🌶️ 110+
Seria, która nauczyła całe pokolenie, że gruba książka to nie kara, i tom, od którego wszystko się zaczyna: list z Hogwartu, trójgłowy pies i dobrze ukryty fałszywy trop. Pierwsze części są dla młodszych, ostatnie robią się wyraźnie mroczniejsze, a recenzja drugiego tomu, „Komnaty Tajemnic”, też jest na blogu.

9. Arystoteles i Dante odkrywają sekrety wszechświata
Benjamin Alire Sáenz
★ 8/10🧠 8💖 6🌶️ 215+
Lato w El Paso, dwóch samotnych chłopców i przyjaźń, z której powoli wyrasta miłość - jedna z najczulszych powieści o dorastaniu, jakie czytałem, z rodzicami, którzy kradną najlepsze sceny. Fabuła płynie leniwie, a środek się rozłazi.

10. Dawca
Lois Lowry
★ 8/10🧠 8💖 5🌶️ 112+
Klasyka dystopii starsza od Igrzysk: świat bez bólu, kolorów i wyboru, w którym dwunastolatek ma przejąć wspomnienia całej ludzkości, a każdy drobiazg z początku wraca w finale. Akcji prawie nie ma, a otwarte zakończenie części czytelników zostawi z niedosytem.
Mocne siódemki

11. Byliśmy łgarzami
E. Lockhart
★ 7/10🧠 7💖 6🌶️ 214+
Prywatna wyspa, bogata rodzina, amnezja i lato, o którym nikt nie chce mówić. Składa się jak puzzle, a cały obraz widać dopiero na końcu. Poetycka, poszatkowana narracja nie każdemu podejdzie - to nie jest lekki wakacyjny romans.

12. Gwiazd naszych wina
John Green
★ 7/10🧠 7💖 9🌶️ 113+
Hazel i Gus poznają się w grupie wsparcia dla chorych na raka. To książka o umieraniu, która w gruncie rzeczy jest o czasie, który się ma - i najczęściej wymieniany tytuł, gdy ktoś pyta o książkę, przy której się płacze. Realistów może irytować, że wszystko jest trochę zbyt piękne.

13. Heartstopper. Tom 1
Alice Oseman
★ 7/10🧠 6💖 8🌶️ 213+
Komiks o pierwszej miłości Nicka i Charliego, po którym świat wydaje się odrobinę lepszy. Mądrze o coming oucie, przyjaźni i przemocy rówieśniczej, bez dramatyzowania. Fabuła jest przewidywalna, a tom urywa się w najciekawszym miejscu.

14. Igrzyska Śmierci
Suzanne Collins
★ 7/10🧠 8💖 5🌶️ 113+
Najlepszy wstęp do dystopii: Katniss jest twarda, nieufna i sprytna, a system przeraża tym, że wygląda jak telewizja. Trzyma w napięciu i daje do myślenia, a drugi tom, „W pierścieniu ognia”, trzyma poziom. Śmierć nastolatków na arenie jest opisana bez epatowania, ale wprost.

15. Przewodnik po zbrodni według grzecznej dziewczynki
Holly Jackson
★ 7/10🧠 7💖 8🌶️ 115+
Kryminał, w którym śledzisz tropy razem z bohaterką: wywiady, notatki, lista podejrzanych i zagadka sprzed lat. Kilka dobrych zwrotów akcji, romans tylko jako przyprawa. Realizm kuleje, bohaterka łamie prawo bez konsekwencji, a ciężkie tematy tłumaczą wyższy próg wieku.

16. Jedno z nas kłamie
Karen M. McManus
★ 7/10🧠 6💖 7🌶️ 215+
Pięcioro uczniów w kozie, jeden umiera po kubku wody, a każde z czworga pozostałych ma motyw i coś do ukrycia. Szkolny kryminał z czterema narratorami, który poważnie traktuje plotkę, hejt i szkolne etykiety, choć finał da się wyczuć zawczasu, a romans to znany schemat. Nowsze wydanie nosi tytuł „Ktoś z nas kłamie”, a podobne książki zebrałem w kryminałach i thrillerach młodzieżowych.

17. Dom złamanych obietnic
Monika Rutka
★ 7/10🧠 6💖 8🌶️ 415+
Najwyżej oceniona polska książka na tej liście. Bohater z traumą, poczucie winy i dwie linie czasowe - wzrusza i ma satysfakcjonujący finał. Ale to trzeci tom trylogii, relacja rozwija się w tempie insta-love, a fabuła idzie dobrze znanym torem.

18. Rodzina Monet. Skarb
Weronika Marczak
★ 7/10🧠 5💖 9🌶️ 115+
Hailie po stracie mamy trafia pod dach pięciu braci, z których każdy ma inny sekret. Szybka lektura i rodzinna drama, która wciąga. Autorka częściej opowiada emocje, niż je pokazuje, a bohaterka głównie czeka, aż coś się wydarzy.
Solidne szóstki

19. Muchomory w cukrze
Marta Bijan
★ 6/10🧠 6💖 3🌶️ 216+
Wakacje po maturze, dom w lesie, izolacja i niepokój budowany powoli, aż robi się z tego thriller psychologiczny. Gęsty, obrazowy język i prawdziwa psychologiczna głębia. Nie na poprawę humoru: żałoba, trauma i toksyczne relacje, a akcja rusza wolno.

20. Więzień Labiryntu
James Dashner
★ 6/10🧠 6💖 6🌶️ 114+
Dla tych, dla których zagadka świata jest ważniejsza niż romans. Akcja od pierwszej strony i rozdziały urwane w najgorszym momencie. Postacie to raczej role niż ludzie, a kontynuacja, „Próby ognia”, wypada wyraźnie słabiej.
Spoza moich recenzji
Tych nie oceniałem, więc nie mają gwiazdek. Były w poprzedniej wersji tej listy i zostają, bo pasują do tematu.
21. Tego lata stałam się piękna
Jenny Han
bez oceny na blogu
Wakacyjna klasyka: Belly spędza lato z rodziną przyjaciółki mamy, a bracia Fisher przestają widzieć w niej młodszą siostrę. Lekka, emocjonalna, o pierwszej miłości i rodzinnych relacjach.
22. Do wszystkich chłopców, których kochałam
Jenny Han
13+bez oceny na blogu
Lara Jean pisze listy do chłopaków, w których się kochała, i nigdy ich nie wysyła - do dnia, w którym ktoś robi to za nią. Lekka, ciepła i bez przemocy; spokojnie można ją dać trzynastolatce.
23. Loveless
Alice Oseman
bez oceny na blogu
Autorka „Heartstoppera”, tym razem o aseksualności i aromantyczności. Pokazuje, że nie każda historia o miłości musi kończyć się romansem.
24. Wszystkiego, co najlepsze
Mason Deaver
bez oceny na blogu
Ben, osoba niebinarna, traci dom po coming oucie i szuka oparcia u terapeuty i nowego przyjaciela, Nathana. Trudny temat, ale sporo w niej wsparcia i przyjaźni.
25. Córka Strażnika Ognia
Angeline Boulley
bez oceny na blogu
W starej wersji listy stała w dziale fantasy, ale to thriller: Daunis Fontaine zostaje wciągnięta w śledztwo FBI, a sprawa robi się osobista po śmierci przyjaciółki. Dla tych, którym spodobał się „Przewodnik po zbrodni”.
26. Susza
Maria Krasowska
bez oceny na blogu
Druga część serii „Fala”: złożone relacje bohaterów po tsunami i sporo zwrotów akcji. Polska młodzieżówka, przy której warto zacząć od pierwszego tomu.
27. Zmierzch
Stephenie Meyer
bez oceny na blogu
Bella, Edward, wampiry i miasteczko Forks. Dla wielu czytelniczek pierwsza książka przeczytana z własnej woli - ale dziś relacja Belli i Edwarda budzi więcej pytań niż kiedyś.
Jak wybrać, żeby nie trafić kulą w płot
- Bohater w wieku czytelnika albo trochę starszy. Nastolatki czytają „w górę”.
- Prawdziwy problem. Sukienka na bal przegrywa z historią, w której ktoś naprawdę coś traci.
- Czy da się ją skończyć. Osiemset stron zniechęci kogoś, kto dopiero zaczyna czytać.
- Co jest w środku. Seks, przemoc, autoagresja - nie po to, żeby tego unikać, tylko żeby wiedzieć, czy ta konkretna osoba jest na to gotowa. Wiek i pikanterię sprawdzisz w tabeli ocen z filtrem wieku.
Nie ufam listom, na których wszystko jest świetne. W tabeli są też tytuły, które odradzam, na przykład Flaw(less). „Czwarte skrzydło” i inne książki 18+ opisuję w rankingu New Adult, a dla młodszych są listy dla 13-latka i przygodowe.
Na koniec: moja książka

Moja książka
Historia z Pewnego Liceum
Young Adult, New Adult · 492 strony · od 16 lat · 🌶️ 6
Matura coraz bliżej, a pytanie „Co dalej?” coraz głośniejsze. Wszystko zmienia się pewnej nocy.
Piątka przyjaciół z różnych środowisk próbuje odnaleźć się w dorastaniu i przygotowaniach do matury, a narracja przechodzi przez głowy wszystkich pięciu bohaterów, z grafikami pokazującymi ich stany emocjonalne. Początek jest wolniejszy, potem historia przyspiesza. To książka 16+: przekleństwa, sceny dla starszych nastolatków i trudne tematy, więc nie dla trzynastolatka.
Uczciwie: to moja książka, więc nie wystawiam jej ocen i nie daję jej miejsca w rankingu. Wiek i pikanterię podaję, bo to opis, a nie ocena.
Pytania i odpowiedzi
Która książka młodzieżowa ma u Ciebie najwyższą ocenę?
Na górze są trzy: „Złodziejka książek”, „Charlie” i „Szukając Alaski”. Każda z innej półki - wojna oczami dziecka, listy o pierwszym roku liceum i powieść o żałobie. Tuż za nimi „Papierowe miasta”, „Wschód słońca w dniu dożynek” i „Cudowny chłopak”.
Jakie książki młodzieżowe polskich autorów warto przeczytać?
Z moich recenzji najwyżej stoją „Dom złamanych obietnic” Moniki Rutki i „Rodzina Monet. Skarb” Weroniki Marczak, potem „Muchomory w cukrze” Marty Bijan. Spoza recenzji - „Susza” Marii Krasowskiej. Odradzam za to „Flaw(less)”.
Czym young adult różni się od new adult?
W young adult bohater ma zwykle 16-18 lat, a książka trzyma się jego perspektywy. New adult to bohaterowie po maturze, dorosłe relacje i wyraźnie więcej pikanterii. Więcej piszę w tekstach czym jest Young Adult i czym jest New Adult.
Od ilu lat są książki z tej listy?
Rozrzut jest spory: „Cudowny chłopak” i „Harry Potter i Kamień Filozoficzny” mają 10+, większość tytułów od 13 do 15 lat, a „Muchomory w cukrze” 16+. Przy każdej karcie podaję próg wieku. Dla młodszych lepsze będą listy dla dwunastolatki i 13-latka.