Przejdź do treści
Półka Moje książki

Rankingi

Książki z inspirującymi historiami dla młodzieży - o odnajdywaniu siebie

Ten od Liceum

Szukasz książki, po której nastolatek zamknie ostatnią stronę z poczuciem, że sam też da radę? Zebrałem tu powieści, które przeczytałem i oceniłem na blogu, o odnajdywaniu siebie: o inności, pierwszej miłości, buncie i o tym, jak łatwo pomylić wyobrażenie o kimś z prawdą. Wszystkie mają próg wieku najwyżej 16 lat; pogrupowałem je według tematu, a w każdej grupie ułożyłem od najwyższej oceny.

Kiedy byłem nastolatkiem, często czułem się zagubiony, a do szukania własnej drogi pchnęła mnie historia przyjaciela, który swoją znalazł dzięki fotografii. Dlatego bardziej wierzę w dobre historie niż w poradniki o pasjach - i stąd ta lista.

Jedna, łączna ocena książki: styl, bohaterowie, fabuła i emocje. To nie średnia z oceny konesera i relaksatora. To moja ocena z tego momentu życia. Ta sama książka za rok albo za pięć lat może trafić do ciebie mocniej albo słabiej - i to normalne. Mój próg, nie oznaczenie wydawcy. Liczą się sceny intymne, ale też przemoc, używki i ciężar tematu. Jak dosłowne są sceny intymne: 0-2 najwyżej pocałunki, 3-5 zasygnalizowane, 6-10 opisane wprost. To opis, nie ocena. Dla wymagających: liczy się nietuzinkowa fabuła, zwroty akcji i dobrze napisani bohaterowie. Dla tych, którzy chcą się po prostu wciągnąć. Sztampa i płascy bohaterowie nie przeszkadzają. Linki
Szukając Alaski
John Green
Szkoła · Zagadka i kryminał
Powieść obyczajowa · 318 s.
9/10 15+
4
9
7
Recenzja O czym jest
Złodziejka książek
Markus Zusak
Found family
Powieść historyczna · 496 s.
9/10 13+
1
9
5
Recenzja O czym jest
Charlie
Stephen Chbosky
Found family · Szkoła
Powieść obyczajowa
9/10 15+
3
8
5
Recenzja O czym jest
Papierowe miasta
John Green
Szkoła · Twisty
Romans · 400 s.
8/10 13+
1
8
8
Recenzja O czym jest
Cudowny chłopak
R.J. Palacio
Szkoła
Powieść dla dzieci i młodzieży · 416 s.
8/10 10+
1
8
7
Recenzja O czym jest
Arystoteles i Dante odkrywają sekrety wszechświata
Benjamin Alire Sáenz
Friends to lovers · Slow burn
Arystoteles i Dante, tom 1 · 380 s.
8/10 15+
2
8
6
Recenzja O czym jest
Żółwie aż do końca
John Green
Szkoła · Zagadka i kryminał
Powieść obyczajowa
8/10 14+
2
8
6
Recenzja O czym jest
Dawca
Lois Lowry
Dystopia · Twisty
Dawca, tom 1 · 296 s.
8/10 12+
1
8
5
Recenzja O czym jest
Igrzyska Śmierci
Suzanne Collins
Dystopia · Od zera do bohatera
Igrzyska śmierci, tom 1 · 350 s.
7/10 13+
1
8
5
Recenzja O czym jest
Gwiazd naszych wina
John Green
Twisty
Romans · 304 s.
7/10 13+
1
7
9
Recenzja O czym jest
Heartstopper. Tom 1
Alice Oseman
Friends to lovers · Slow burn
Heartstopper, tom 1 · 288 s.
7/10 13+
2
6
8
Recenzja O czym jest
Percy Jackson. Złodziej Pioruna
Rick Riordan
Od zera do bohatera · Twisty
Percy Jackson i Bogowie Olimpijscy, tom 1 · 358 s.
7/10 10+
1
5
8
Recenzja O czym jest
Niezgodna
Veronica Roth
Dystopia · Od zera do bohatera
Niezgodna, tom 1 · 352 s.
6/10 14+
2
6
7
Recenzja O czym jest
Zbuntowana
Veronica Roth
Dystopia · Twisty
Niezgodna, tom 2 · 352 s.
6/10 14+
2
6
5
Recenzja O czym jest
Wierna
Veronica Roth
Dystopia · Twisty
Niezgodna, tom 3 · 384 s.
5/10 14+
3
6
4
Recenzja O czym jest

Skąd te liczby? Jak oceniam - co znaczy każda ocena i dlaczego Twoja może być inna.

Zobacz cały ranking (256 książek) z filtrami wieku, pikanterii i sortowaniem

Najmocniejsze historie o odnajdywaniu siebie

Szukając Alaski

John Green

★ 9/10🧠 9💖 7🌶️ 415+

Miles jedzie do szkoły z internatem szukać Wielkiego Być Może. Znajduje przyjaciół, Alaskę i, po jednym wydarzeniu, pytania o winę i stratę, na które nikt nie ma gotowych odpowiedzi. Inspiruje nie pocieszeniem, tylko tym, że bohaterowie uczą się żyć z czymś, czego nie da się naprawić. Dla starszych nastolatków; kto przeżywa teraz stratę, niech najpierw porozmawia z kimś zaufanym.

RecenzjaO czym jest

Charlie

Stephen Chbosky

★ 9/10🧠 8💖 5🌶️ 315+

Książka o odnajdywaniu siebie w najczystszej postaci: cichy Charlie w pierwszej klasie liceum uczy się brać udział w życiu, zamiast tylko patrzeć z boku, a paczka starszych outsiderów przyjmuje go takim, jaki jest. Pod spodem są ciężkie tematy, w tym samobójstwo i wykorzystanie seksualne, więc raczej dla starszych nastolatków.

RecenzjaO czym jest

Cudowny chłopak

R.J. Palacio

★ 8/10🧠 8💖 7🌶️ 110+

Auggie z deformacją twarzy pierwszy raz idzie do prawdziwej szkoły - i to jest cała fabuła, a jednak trudno o mądrzejszą książkę o odrzuceniu i dobroci. Siła jest w wielu narratorach: tę samą scenę widzisz oczami Auggiego, jego siostry i kolegów. Słabsze strony to przesłodzony finał z medalem i owacją oraz łobuz, który jest raczej przykładem złych manier niż postacią.

RecenzjaO czym jest

Papierowe miasta

John Green

★ 8/10🧠 8💖 8🌶️ 113+

Quentin od lat podkochuje się w Margo, a kiedy ona znika, zostawia mu trop. Zagadka, podróż samochodem i przyjaźń - ale w gruncie rzeczy to książka o tym, jak łatwo zbudować sobie wyobrażenie o drugim człowieku i pomylić je z prawdą. Dla nastolatków, którzy wolą myśleć niż płakać. Nie dla tych, którzy potrzebują zakończenia domykającego wszystko.

RecenzjaO czym jest

O pierwszej miłości i byciu sobą

Arystoteles i Dante odkrywają sekrety wszechświata

Benjamin Alire Sáenz

★ 8/10🧠 8💖 6🌶️ 215+

Piętnastoletni Ari jest zły na cały świat, a najbardziej na siebie, dopóki na basenie w El Paso nie pozna Dantego, który czyta poezję i mówi o uczuciach na głos. Z tej przyjaźni powoli wyrasta miłość, do której Ari długo nie umie się przyznać nawet przed sobą - to jedna z najczulszych historii o akceptowaniu siebie, jakie czytałem. Tempo jest leniwe jak lato na pustyni, a środek się rozłazi, ale sceny z rodzicami są warte tej cierpliwości.

RecenzjaO czym jest

Żółwie aż do końca

John Green

★ 8/10🧠 8💖 6🌶️ 214+

Aza ma szesnaście lat i głowę, w której natrętne myśli kręcą się po spirali, a książka pyta, czy jesteś kimś więcej niż myśli, których nie wybierasz. Green nie obiecuje cudownego wyzdrowienia ani tego, że pierwsza miłość wszystko naprawi, i właśnie dlatego ta historia daje więcej nadziei niż poradnik. Komuś, kto teraz zmaga się z lękiem i wie, że takie opisy go nakręcają, dałbym ją w lepszym momencie.

RecenzjaO czym jest

Heartstopper. Tom 1

Alice Oseman

★ 7/10🧠 6💖 8🌶️ 213+

Powieść graficzna o Charliem i Nicku ze szkoły dla chłopców: slow burn, pierwsza miłość, coming out i stawianie granic, także wobec przemocy rówieśniczej. Dobry wybór dla kogoś, kto nie lubi grubych książek. Zwrotów akcji nie ma, a tom urywa się w najciekawszym momencie. Ciąg dalszy też już jest na blogu: „Heartstopper. Tom 2” i „Tom 3”.

RecenzjaO czym jest

Gwiazd naszych wina

John Green

★ 7/10🧠 7💖 9🌶️ 113+

Hazel i Gus poznają się w grupie wsparcia dla chorych na raka. Inspiruje tu nie walka o wyzdrowienie, tylko upór dwojga nastolatków, którzy nie chcą być wyłącznie pacjentami. Dialogi bywają zbyt błyskotliwe jak na szpitalne korytarze, ale nikt nie sięga po tę książkę dla realizmu.

RecenzjaO czym jest

O buncie i własnych wyborach

Złodziejka książek

Markus Zusak

★ 9/10🧠 9💖 5🌶️ 113+

Bunt w wersji, za którą można było zapłacić wszystkim: Liesel w nazistowskich Niemczech kradnie książki, uczy się na nich czytać, a jej przybrana rodzina ukrywa w piwnicy Żyda. Niewiele książek tak dobrze pokazuje, że słowa potrafią i niszczyć, i ratować, a czytanie bywa formą odwagi. To nie jest pocieszająca lektura, a przeładowany metaforami styl oraz dłużący się środek wymagają cierpliwości.

RecenzjaO czym jest

Dawca

Lois Lowry

★ 8/10🧠 8💖 5🌶️ 112+

Jonasz żyje w świecie, w którym za ludzi wybiera komisja: pracę, współmałżonka, dzieci. Kiedy jako jedyny dostaje dostęp do wspomnień o kolorach, bólu i miłości, musi zdecydować, czy wolność wyboru jest warta swojej ceny - to bunt w najczystszej postaci, bez strzelanin. Książka jest krótka, ale jedna scena wstrząsa nawet dorosłymi, a zakończenie zostaje otwarte, więc najlepiej czytać ją z kimś, z kim potem pogadasz.

RecenzjaO czym jest

Igrzyska Śmierci

Suzanne Collins

★ 7/10🧠 8💖 5🌶️ 113+

Katniss nie jest ani słodka, ani idealna - jest twarda, nieufna i sprytna, a w świecie, który robi z walki nastolatków reality show, uczy się, że nie musi grać roli, którą ktoś jej napisał. Uwaga: śmierć dzieci i nastolatków jest tu tematem, choć opisanym bez epatowania, a fragmenty o przetrwaniu w lesie potrafią się dłużyć.

RecenzjaO czym jest

Niezgodna

Veronica Roth

★ 6/10🧠 6💖 7🌶️ 214+

Tris z frakcji bezinteresownych wybiera najbardziej brutalną frakcję w mieście i odkrywa, że jej odwaga najczęściej polega na staniu w czyjejś obronie. To książka o wybieraniu, kim chcesz być, i o tym, że człowieka nie da się zmieścić w jednej szufladce. Świat przypomina quiz osobowości, a są tu przemoc wśród nastolatków i napaść na bohaterkę.

RecenzjaO czym jest

Zbuntowana

Veronica Roth

★ 6/10🧠 6💖 5🌶️ 214+

Drugi tom, więc dopiero po „Niezgodnej”. Tris płaci za swoje wybory, żałoba i wojna frakcji zostawiają ślad, i to rzadki przypadek, w którym bohaterka YA nie wychodzi z każdej decyzji czysta. Mroczna i wyczerpująca, nie lekka przygoda.

RecenzjaO czym jest

Wierna

Veronica Roth

★ 5/10🧠 6💖 4🌶️ 314+

Finał trylogii: za ogrodzeniem miasta okazuje się, że frakcje i Niezgodność wymyślił ktoś z zewnątrz, więc bohaterowie muszą sami zdecydować, kim są, gdy dawne etykiety tracą sens. Tris jest tu najdojrzalsza w serii: przebacza i odróżnia poświęcenie z miłości od poświęcenia z poczucia winy. Środek grzęźnie w wykładach o genach, a zakończenie boli, więc czytaj po dwóch pierwszych tomach.

RecenzjaO czym jest

Dla młodszych

Percy Jackson. Złodziej Pioruna

Rick Riordan

★ 7/10🧠 5💖 8🌶️ 110+

Dwunastolatek z dysleksją i ADHD dowiaduje się, że jest synem greckiego boga, a to, co w szkole brano za jego wady, okazuje się częścią tego, kim jest. Przygoda, humor i mitologia dla 10-12 lat - dobra para z „Cudownym chłopakiem” dla dziecka, które woli akcję. Schemat wybrańca jest jak z podręcznika.

RecenzjaO czym jest

Od czego zacząć

Dla 10-12 lat: „Cudowny chłopak”, a jeśli dziecko woli przygodę - „Percy Jackson”. Dwunastolatkowi, który lubi trudne pytania, daj „Dawcę”. Od 13 lat: „Papierowe miasta” dla myślących, „Heartstopper” dla tych, którzy chcą ciepła, „Igrzyska Śmierci” dla tych, którzy chcą emocji, a „Złodziejka książek” dla gotowych na naprawdę poważną lekturę. Od 14-15 lat: „Niezgodna”, „Żółwie aż do końca”, „Charlie”, „Szukając Alaski” i „Arystoteles i Dante odkrywają sekrety wszechświata”. „Gwiazd naszych wina” zostaw na moment, w którym czytelnik jest gotów na smutną książkę. Więcej tytułów z wiekiem i ocenami znajdziesz w tabeli ocen z filtrem wieku, a historie o paczkach przyjaciół w zestawieniu najlepszych książek o przyjaźni.

Na koniec: moja książka

Moja książka

Historia z Pewnego Liceum

Young Adult, New Adult · 492 strony · od 16 lat · 🌶️ 6

Matura coraz bliżej, a pytanie „Co dalej?” coraz głośniejsze. Wszystko zmienia się pewnej nocy.

Moja powieść o piątce przyjaciół z polskiego liceum: Tymek, Czarek, Marcel, Bate i Gustaw. Każdy z innej bajki i z własnym bagażem - Gustaw od dziecka marzy o piłce, Tymek chce od życia więcej, choć w domu nie ma wsparcia. Historia oparta na faktach, opowiedziana na zmianę przez pięciu narratorów. Nie dla każdego: jeden z bohaterów myśli o odebraniu sobie życia, są wulgaryzmy i sceny 16+, więc to górna granica wiekowa tej listy.

Uczciwie: to moja książka, więc nie wystawiam jej ocen i nie daję jej miejsca w rankingu. Wiek i pikanterię podaję, bo to opis, a nie ocena.

Pytania i odpowiedzi

Jaka książka o odnajdywaniu siebie dla 10-latka?

„Cudowny chłopak” R.J. Palacio - mądra, ciepła i bez scen, których trzeba by się bać. Jeśli dziecko woli akcję, „Percy Jackson. Złodziej Pioruna” robi podobną rzecz w przygodowym przebraniu.

Jaka inspirująca książka dla 13-14-latka?

„Papierowe miasta” Johna Greena, „Heartstopper” Alice Oseman albo „Igrzyska Śmierci” Suzanne Collins. Pierwsza jest o złudzeniach, druga o pierwszej miłości i coming oucie, trzecia o buncie.

A dla starszego nastolatka?

„Charlie” Stephena Chbosky i „Szukając Alaski” Johna Greena - obie o szukaniu swojego miejsca, obie z ciężkimi tematami, więc od 15 lat. Komuś, kto zmaga się z lękiem, dałbym „Żółwie aż do końca”, ale w dobrym momencie, a komuś, kto nie umie zaakceptować samego siebie - „Arystotelesa i Dantego”.

Czy „Gwiazd naszych wina” nie jest za smutna dla nastolatka?

Jest smutna i nie udaje, że będzie inaczej. Próg 13+ jest w porządku, ale to książka o nieuleczalnej chorobie, więc warto ją dać w dobrym momencie, a nie zaraz po trudnej stracie.