O czym jest „Ballada ptaków i węży”?

W skrócie

„Ballada ptaków i węży” Suzanne Collins to prequel „Igrzysk śmierci” i historia prezydenta Snowa ponad sześćdziesiąt lat przed igrzyskami Katniss. Osiemnastoletni Coriolanus Snow kończy Akademię w Kapitolu, który dziesięć lat po wojnie wciąż leży w gruzach. Jego ród stracił majątek, więc w penthousie przy Corso Coriolanus jada kapuśniak z kuzynką Tigris i babką, Panibabką, i ukrywa biedę przed kolegami. Ratunkiem ma być nagroda Akademii, która opłaci studia, a żeby ją zdobyć, musi zabłysnąć jako jeden z dwudziestu czterech uczniów-mentorów 10. Głodowych Igrzysk.

Przydział go upokarza: dostaje dziewczynę z Dwunastego Dystryktu, najbiedniejszego ze wszystkich. Tyle że Lucy Gray Baird, śpiewaczka z wędrownej Trupy, już na dożynkach wrzuca węża za kołnierz córce burmistrza i śpiewa prosto do kamer. Coriolanus postanawia zrobić z niej gwiazdę, a z czasem zaczyna mu na niej zależeć bardziej, niż chciałby przyznać. Igrzyska, w których stawką jest jej życie i jego przyszłość, okażą się dopiero początkiem drogi, na której końcu stoi prezydent znany z trylogii.

Powieść ma trzy części - „Mentor”, „Nagroda” i „Strażnik Pokoju” - 30 rozdziałów i epilog. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie, z perspektywy Coriolanusa.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Dożynki i przydział

   Coriolanus Snow, osiemnastoletni uczeń ostatniej klasy Akademii, idzie na ceremonię dożynek w koszuli, którą kuzynka Tigris przerobiła ze starej koszuli ojca, z różą od Panibabki przypiętą do piersi. Snowowie od wojny żyją w biedzie, a od Sejanusa Plintha, kolegi urodzonego w Drugim Dystrykcie, którego ojciec dorobił się na zbrojeniach, Coriolanus dowiaduje się, że Kapitol wprowadza podatek od mieszkań. W tym roku trybuci po raz pierwszy dostają mentorów spośród najlepszych uczniów. Dziekan Casca Highbottom, uzależniony od morfaliny twórca igrzysk, przydziela Coriolanusowi dziewczynę z Dwunastki jako ostatniemu na liście, a przy deserze daje mu do zrozumienia, że wie o jego biedzie. Na ekranie burmistrz Lipp wyczytuje Lucy Gray Baird. Dziewczyna w tęczowej sukience wrzuca zielonego węża za kołnierz jego córce Mayfair, dostaje od burmistrza w twarz, a potem chwyta mikrofon i śpiewa „Nie odbierzesz niczego, co warto zatrzymać”. Drugim trybutem zostaje Jessup Diggs.

2. 2

   Zoo

   Coriolanus czeka z różą na dworcu, a trybutów przywożą w bydlęcych wagonach. Żeby nie stracić twarzy, wsiada z nimi do klatki na kółkach i razem z nimi zostaje zrzucony do małpiarni w kapitolińskim zoo, na oczach kamer. Lucy Gray szepcze mu „Przejmij inicjatywę”, więc zamienia wpadkę w pokaz: przedstawia ją dzieciom zza krat i reporterowi Lepidusowi Malmseyowi, a ona opowiada, że należy do Trupy, wędrownych muzyków, i nosi sukienkę po zmarłej matce. Doktor Volumnia Gaul, główna organizatorka igrzysk, chwali jego inicjatywę, ale Highbottom daje mu naganę i przypomina, że po trzeciej czeka go wydalenie. Wieczorem Sejanus karmi trybutów kanapkami od matki, a Coriolanus urządza Lucy Gray kolację na chustce. Sejanus proponuje zamianę: swojego trybuta Marcusa, kolegę z dzieciństwa, za Lucy Gray. Coriolanus odmawia, głównie z zazdrości.

3. 3

   Sponsorzy, węże i bomby

   W zoo Arachne Crane droczy się kanapką ze swoją trybutką z Dziesiątki, Brandy, a ta podcina jej gardło. Arachne umiera Coriolanusowi na rękach, a strażnicy zastrzeliwują dziewczynę. Coriolanus w nocy sam pisze projekt, który miał przygotować z Clemensią Dovecote i Arachne: widzowie będą kupować trybutom jedzenie dostarczane dronami i obstawiać zakłady. Clemensia przed doktor Gaul twierdzi, że pracowali razem, a Coriolanus wymijająco ją kryje, ale doktor Gaul każe im wyjąć kartki z terrarium: węże omijają Coriolanusa, który pachnie jak jego projekt, a Clemensię gryzą. Zapytany wprost, Coriolanus przyznaje, że pisał sam. Lucy Gray głoduje w zoo, więc Coriolanus przemyca jej jedzenie, także w serwetce ze stypy po Arachne. Podczas wizyty mentorów i trybutów na starej arenie wybuchają bomby rebeliantów. Giną m.in. bliźnięta Ring, a Lucy Gray, zamiast uciec przez dziurę w murze, podnosi skutymi rękami płonącą belkę, która przygniotła Coriolanusa. Marcus ucieka.

4. 4

   Ballada i pożegnanie

   Coriolanus i Lucy Gray podają sobie ręce: odtąd grają o zwycięstwo. Pluribus Bell, były właściciel klubu nocnego, pożycza gitarę i zdradza, że ojciec Coriolanusa przesiadywał kiedyś w jego klubie z Highbottomem. Na wieczorze prezentacji, który prowadzi prezenter pogody Lucky Flickerman, Lucy Gray zamiast umówionej piosenki śpiewa własną balladę o ukochanym, który ją zdradził, i zbiera owację, a Coriolanusa zżera zazdrość. Na pożegnanie daje jej srebrną puderniczkę matki, sugerując, żeby napełniła ją trutką na szczury, a ona go całuje. Pierwszego dnia igrzysk na ekranie pojawia się złapany Marcus, pobity i zawieszony w kajdanach na rusztowaniu pośrodku areny.

5. 5

   Arena

   Sejanus rzuca krzesłem w ekran i wybiega. Lamina z Siódemki dobija Marcusa toporkiem, a nocą Sejanus zakrada się na arenę, żeby pożegnać przyjaciela. Doktor Gaul wysyła po niego Coriolanusa w kamizelce, bez broni. Przy barykadzie atakuje go Bobbin z Ósemki, a Coriolanus zabija go deską. Doktor Gaul nazywa to jego przemianą, mówi, że człowiek z natury jest zły, i zadaje mu wypracowanie o kontroli i umowie społecznej. Strabo Plinth ogłasza Nagrodę Plintha - pełne stypendium uniwersyteckie dla mentora zwycięzcy. Jessup, pogryziony w zoo najpewniej przez szopa, choruje na wściekliznę, goni Lucy Gray, spada z muru i umiera przy niej, a ona zamyka mu oczy. Snowowie dostają rachunek podatkowy, przez który za półtora miesiąca stracą mieszkanie.

6. 6

   Węże

   Coriolanus bezskutecznie liczy na pieniądze od Plinthów. Gdy przy windzie w Cytadeli widzi terrarium tęczowych węży wywożone z laboratorium, odwrócony plecami do kamery wrzuca do niego chustkę przesiąkniętą zapachem Lucy Gray. Po śmierci Gaiusa Breena, mentora z Dziewiątki rannego w zamachu, doktor Gaul zrzuca węże na arenę jako odwet. Giną od nich Circ i Coral, a do śpiewającej Lucy Gray węże przytulają się jak koty. Od zatrutej wody umierają Wovey i Reaper, Treecha Lucy Gray zabija różowym wężem, którego chowała w kieszeni, i wygrywa 10. Głodowe Igrzyska. Zamiast nagrody Coriolanus zastaje w laboratorium Highbottoma i trzy dowody oszustwa: serwetkę Akademii, puderniczkę matki i chustkę z inicjałami ojca. Dziekan daje mu wybór: publiczna hańba i wydalenie albo natychmiastowy zaciąg do Strażników Pokoju na dwadzieścia lat.

7. 7

   Dwunasty Dystrykt

   Coriolanus sam prosi o przydział do Dwunastki. W bazie dostaje przezwisko Gent, a po liście od Tigris, że mieszkanie idzie na sprzedaż, myśli, że lepiej byłoby umrzeć. Wtedy zjawia się Sejanus: ojciec kupił mu dyplom i zaciąg, a on wywalczył dyplom także dla Coriolanusa. Na egzekucji Arlo Chance’a, skazanego za śmierć trzech ludzi, Coriolanus pierwszy raz widzi kosogłosy, potomstwo kapitolińskich głoskułek i zwykłych kosów, które zamieniają krzyk wisielca w melodię, i od razu proponuje je wybić. Na Ćwieku odnajduje Lucy Gray śpiewającą z Trupą: Maude Ivory, Barb Azure, Tamem Amberem i Clerkiem Carmine’em. Na Łące zostają parą, a ona przyznaje się do otrucia Wovey i Reapera. Do Trupy wraca jej dawny chłopak, Billy Taupe, Sejanus zaczyna z nim spiskować, a Coriolanus znajduje w skrzynce przyjaciela plik pieniędzy.

8. 8

   Jezioro, głoskułka i strzał w szopie

   Coriolanus pomaga doktor Kay łapać głoskułki i kosogłosy dla laboratorium w Kapitolu i uczy się nagrywać nimi ludzkie głosy. Na wyprawie nad jezioro z Trupą Lucy Gray pokazuje mu bagienne ziemniaki - „Niektórzy nazywają ją katniss” - śpiewa kołysankę „W oddali łąki” i wyjaśnia, że Billy Taupe zwodził jednocześnie ją i Mayfair, a to Mayfair kazała ojcu wyczytać jej nazwisko na dożynkach. Coriolanus zauważa w lesie betonowy domek. Sejanus wyznaje mu plan ucieczki rebeliantów na północ i uwolnienia Lil, dziewczyny Arlo, a Coriolanus potajemnie nagrywa to głoskułką i wysyła ptaka do doktor Gaul. W szopie za Ćwiekiem zastaje Sejanusa, Billy’ego i Spruce’a, brata Lil, nad kupioną bronią. Kiedy w ciemności odzywa się Mayfair, Coriolanus zastrzeliwuje ją z karabinu Strażników Pokoju, a Spruce zabija Billy’ego, który rzuca się na Lucy Gray. Sejanus zostaje aresztowany i powieszony razem z Lil, a głoskułki powtarzają jego ostatnie słowo: „Mamuś!”.

9. 9

   Las nad jeziorem i powrót do Kapitolu

   Komendant Hoff dziękuje Coriolanusowi w imieniu Kapitolu i wysyła go do szkoły oficerskiej, ale on boi się, że karabin z jego DNA w końcu się znajdzie, więc dezerteruje i ucieka z Lucy Gray na północ. W betonowym domku nad jeziorem trafia na ukrytą broń rebeliantów, a wśród niej na swój karabin. Uświadamia sobie, że ostatnim świadkiem jest Lucy Gray, i ładuje broń. Lucy Gray znika, a gdy Coriolanus sięga po jej pomarańczową apaszkę, gryzie go wąż. Strzela w las, słyszy cichy krzyk, ale nie znajduje ciała, a kosogłosy niosą piosenkę o drzewie wisielców, którą Lucy Gray śpiewa z ukrycia. Coriolanus zatapia broń w jeziorze i wraca do bazy, a doktor Gaul ściąga go do Kapitolu, załatwia honorowe zwolnienie i studia pod swoim kierunkiem. W epilogu Plinthowie czynią go spadkobiercą i kupują mieszkanie Snowów. Od Highbottoma Coriolanus odbiera puderniczkę i dowiaduje się, że dziekan wymyślił igrzyska po pijanemu jako studencki projekt, a Crassus Snow oddał go doktor Gaul. Wychodząc, wrzuca do kosza dziekana buteleczkę morfaliny z trutką na szczury i planuje ślub z Livią Cardew i prezydenturę. Los Lucy Gray pozostaje zagadką, jak los dziewczynki z ballady Wordswortha. Ostatnie zdanie brzmi: „Snow zawsze na szczycie”.

Motywy i przesłanie

Władza i kontrola

Spór o to, czy bez silnej władzy ludzie zamieniają się w bestie, jak twierdzi doktor Gaul.

Narodziny potwora

Droga Coriolanusa od zubożałego chłopaka z dobrego rodu do bezwzględnego gracza.

Miłość i zaborczość

Uczucie do Lucy Gray, w którym od początku więcej jest posiadania niż zaufania.

Przyjaźń i zdrada

Sejanus Plinth, który ratuje Coriolanusa przed klęską i płaci za to najwyższą cenę.

Igrzyska jako widowisko

Mentorzy, sponsorzy, zakłady i prowadzący, czyli narodziny show znanego z trylogii.

Natura i muzyka

Kosogłosy i piosenki Trupy jako wszystko, czego Kapitol nie potrafi wziąć pod kontrolę.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Ballada ptaków i węży” (Suzanne Collins) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.