O czym jest „Zły król”?

W skrócie

„Zły król” Holly Black to drugi tom trylogii fantasy o Jude Duarte, śmiertelniczce wychowanej w Elfhame. Od krwawej koronacji minęło pięć miesięcy. Jude jest seneszalem Najwyższego Króla Cardana, ale tylko ona i on wiedzą, kto tu rządzi: podstępem zmusiła go do przysięgi posłuszeństwa na rok i dzień, żeby jej przyrodni brat Dąb mógł dorosnąć z dala od dworu.

Rok i dzień kurczy się szybciej, niż Jude by chciała. Cardan coraz lepiej czuje się na tronie i nie zamierza przedłużać ślubowania, Madok nie wybaczył jej zdrady, a uwięziony w Wieży Zapomnienia książę Balekin śle do brata listy. Orlagh, królowa podmorskiego królestwa Toni, chce wydać za Cardana swoją córkę Nicassię i grozi, że w razie odmowy morze upomni się o wyspy.

Między Jude i Cardanem iskrzy coraz mocniej, a Jude nie potrafi wyrzucić z głowy słów Nicassii, że ktoś, komu ufa, już ją zdradził.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Marionetkowy król i bełt w łożu

   W prologu Madok uczy bliźniaczki walki i powtarza, że władzę łatwiej zdobyć, niż utrzymać. Pięć miesięcy po koronacji Jude jest seneszalem Cardana, a tylko oni dwoje wiedzą, że król musi jej słuchać. Na posłuchaniu Cardan przyjmuje na dwór Grimsena, kowala, który wykuł Koronę Krwi i przez lata służył na wygnaniu królowi Olszyn, i to bez przysięgi wierności. Jude w porę wykrywa haczyk w darze Mateczki Szpik: przyjęcie tkaniny oznaczałoby géis, przez który król mógłby poślubić tylko jej tkaczkę. Nie powstrzymuje za to Cardana przed mianowaniem Lokiego mistrzem biesiadnym. W Wieży Zapomnienia na wyspie Insweal uwięziony Balekin każe strażnikowi Vulciberowi spoliczkować Jude, a zza krat elfka z kozimi różkami szepcze, że znała jej matkę, Evę. Jude usypia Vulcibera zatrutą igłą, przywozi go do Dworu Cieni i wyciąga z niego, że słudzy królowej Orlagh z Toni nocami odwiedzają Balekina. Taryn, która za trzy tygodnie wychodzi za Lokiego, po pięciu miesiącach milczenia przychodzi się pogodzić i oddaje jej pluszowego kota i węża z dzieciństwa. Jude po jej wyjściu wrzuca je do ognia i zażywa codzienną porcję trucizn, na które od roku się uodparnia. Wkrótce ktoś strzela z kuszy w łoże Cardana, gdzie król zabawia gości. Bełt drasnął go w bok, a dziewczynę u jego boku zranił w nogę. Ukryte w szafie przejście prowadzi do dawnych komnat Eldreda i do zapłakanej Nicassii, która mierzyła w rywalkę. W zamian za milczenie Jude księżniczka zdradza, że Orlagh chce wydać ją za Cardana, a jeśli król odmówi, rozejm między lądem a morzem przestanie obowiązywać. Na odchodnym rzuca, że ktoś, komu Jude ufa, już ją zdradził. Pijany Cardan zasypia w łóżku Jude, wcześniej prosząc, żeby znów go pocałowała.

2. 2

   Rada, która nie słucha

   Wieczna Rada, czyli minister kluczy Randalin, astrolog Bafen, Nihuar z cnych dworów, Mikkel z niecnych, błazen Fala i Madok, wzywa Jude zamiast nieobecnego króla. Bafen opowiada, że od początku nowego panowania wyspy się zmieniają, a gdy król przelewa krew, wszystko rośnie, co Jude wiąże z białymi kwiatkami na zakrwawionej pościeli Cardana. Ostrzeżeń przed Orlagh nikt nie bierze na serio. Madok przypomina, że wciąż jest jej ojcem, a gdy Jude rzuca mu w twarz, że zabił jej ojca, odpowiada, że może być jednym i drugim. Przeszukując z Bombą dawne komnaty Eldreda, do których Cardan ma się przenieść dla bezpieczeństwa, Jude znajduje zaczarowane kryształowe kule ze scenami z przeszłości: w jednej mały, brudny Cardan zostaje odepchnięty przez rogatą matkę, która śmieje się dopiero wtedy, gdy powala innego chłopca. Bomba zwierza się, że kocha Karakana, z którym kiedyś kradła i trafiła w niewolę Zębatego Dworu. Na uczcie w każdej rybie przysłanej przez Toń kryje się skarb, a Nicassia mówi, że matka Cardana była nikim, zwykłą dziewczyną z niższych dworów. Taryn, podszywając się pod siostrę, zdobywa kopię klucza do jej komnat, przyprowadza Strzępkę, która ma jej usługiwać, i prosi Jude, żeby odebrała Lokiemu urząd mistrza biesiadnego. Cardan odmawia przedłużenia przysięgi o dziesięć czy dwadzieścia lat, bo chce układu opartego na wzajemnym zaufaniu, a Val Moren, seneszal poprzedniego króla, pokazuje Jude żonglerkę zakończoną upadkiem wszystkich przedmiotów i radzi jej żonglować lepiej od niego.

3. 3

   Królowa Uciech

   Na obchodach Łowieckiego Księżyca w Mleczlesie Cardan nosi na palcu rubinowy pierścień Jude, skradziony tak zręcznie, że niczego nie poczuła, i radzi jej wrócić do pałacu. Dulcamara z Dworu Termitów przypomina Jude o długu wobec pana Roibena. Loki ogłasza zabawę w Królową Uciech, w której śmiertelną dziewczynę odurza się i ośmiesza, a koronę przyznaje Jude. Cardan mówi przy całym dworze, że jej twarz nawiedza go w koszmarach, a jej uroda jest bolesna, niepokojąca i powalająca. Jude, odporna na czary dzięki géisowi Daina, sama zdejmuje suknię i w bieliźnie przyjmuje łachmany oraz wieniec z cuchnących grzybów. Gdy muzyka zaczyna ją porywać do tańca bez końca, jako Królowa Uciech ucisza muzykantów i wybiera na partnera króla. W tańcu szepcze Cardanowi, że go nienawidzi, a on prosi, żeby to powtórzyła. Na skraju lasu Jude widzi selkie wychodzące z morza i podnosi alarm. Wysłannicy Orlagh recytują rymowaną pogróżkę: morze żąda oblubieńca, a każda kolejna odmowa będzie kosztować ląd więcej, aż do utraty korony. Cardan zbywa ich żartem i każe tańczyć. Madok wzywa Jude do Sali Wojennej, gdzie na planszy stoi już jej figurka, ostrzega, że Orlagh po ślubie córki wymordowałaby władców wszystkich dworów, i namawia ją, by stanęła po jego stronie przeciw Cardanowi. Jude pokazuje mu blizny po latach upokorzeń, których nie chciał widzieć.

4. 4

   Matka w Wieży i alkowa za tronem

   Na nadzwyczajnej Radzie Madok każe wysłuchać Jude, która jako jedyna przewidziała ruch Toni. Cardan odczytuje z rymowanki groźbę wobec Dęba, a Mikkel sugeruje, że bezpieczniej byłoby pozbyć się Balekina. Wezwanej Nicassii Cardan zapowiada, że jeśli matka znów mu zagrozi, córka zostanie więźniem, i rozbija filiżankę o ścianę. Jude chce podsuwać Balekinowi kontrolowane informacje przez więźniarkę, która znała jej matkę, i dowiaduje się od Bomby, że to pani Asha, dawna kochanka Eldreda i matka Cardana. Asha opowiada o Evie i o wróżbie, według której dziecko Evy stanie się groźniejszą bronią niż wszystko, co wykuje Justin, a za resztę historii żąda wolności i obietnicy, że syn się o niej nie dowie. Karakan dodaje, że małego Cardana wykarmiła kotka, a po uwięzieniu matki oddano go pod opiekę Balekina. Madok ogłasza, że użyje Dęba, który przyjedzie na ślub Taryn, jako przynęty na Orlagh. Balekin przysyła Cardanowi liścik z żądaniem spotkania, a Jude namawia króla, żeby uwiódł Nicassię i wyciągnął z niej plany matki. Cardan pyta, czy tak ma jej dotykać, i w małym gabinecie ukrytym za tronem całuje Jude. Dochodzi między nimi do zbliżenia, choć nie do stosunku. Cardan każe jej powtarzać, że go nienawidzi, a Jude myśli tylko o tym, że nigdy nikogo nie polubiła bardziej niż jego.

5. 5

   Loki, Heather i łza dla kowala

   Jude zakrada się do domu Lokiego, wykopuje spod niego krzesło i z nożem w ręku każe mu przestać ją upokarzać, przestać igrać z Cardanem i dochować wierności Taryn. Z Karakanem odwozi do świata ludzi robotników, którzy drążyli nowe korytarze Dworu Cieni, a w całodobowej jadłodajni słyszy, że Cardan też należy do Dworu Cieni i powinien wiedzieć o matce. W Maine zabiera Vivi, Dęba i Heather, która dopiero na widok kuców wyczarowanych z krwawnika dowiaduje się, że jej dziewczyna jest elfką. W zamku Madoka Jude robi dla niej amulety z jarzębiny i soli. W pałacu widzi Cardana pochylonego czule nad Nicassią, choć sama mu to zleciła. Grimsen, który znał jej ojca Justina, sprzedaje jej za jedną łzę kolczyki dla Taryn, półksiężyc i gwiazdę dodające urody, i każe przekazać królowi, że jeśli wypowie wojnę Toni, wykuje dla niego lodową zbroję i trzy miecze. Cardan przynosi wieść od Nicassii: Orlagh uderzy podczas ślubu. Na pytanie o tamtą noc Jude kłamie, że rozładowała napięcie i ma to za sobą. Godzi się na wspólny plan z Madokiem i przez Ashę podsuwa Balekinowi wiadomość, że po ślubie Dąb odpłynie łodzią. Na posłuchaniu Balekin żąda uwolnienia i twierdzi, że bez niego brat będzie niczym, ale Cardan odsyła go z powrotem do Wieży.

6. 6

   Siedmiu jeźdźców i ślub Taryn

   Jude i Madok zastawiają na Orlagh trzy pułapki z goblinem przebranym za Dęba. Wieczorem przed ślubem w lesie napada na Jude siedmiu zamaskowanych jeźdźców. Jude ucieka na drzewo, dostaje strzałą w udo, zabija jednego z napastników toporkiem, którym wcześniej w nią rzucono, i rozpruwa brzuch koniowi drugiego, a reszta odjeżdża. Jej klacz ginie, a torba z kolczykami dla Taryn przepada. W zamku Madoka Jude sama wycina grot z rany i zszywa ją z pomocą Vivi, nikomu nic nie mówiąc. Rano Oriana pożycza jej srebrną suknię. Na weselu w domu Lokiego żadna z pułapek się nie przydaje. Jude rozkazuje Cardanowi, by do rana nie zostawał sam, a podsłuchujący Madok rozumie, że to ona trzyma króla w garści, i zapowiada, że po pokonaniu Orlagh rozegra z nią partię szachów, w której ją pokona. W żywym labiryncie Jude znajduje Heather, którą elf z kocimi uszami zamienia w kotkę. Zmusza go do zdjęcia czaru, a Vivi wymazuje Heather wspomnienie. Na uszach Taryn Jude widzi swoje zgubione kolczyki, a Loki lekko utyka, więc rozumie, że jeźdźcami byli jego kompani. Duch i Vulciber zabierają ją do Wieży Zapomnienia: strażnicy leżą utopieni na lądzie, z perłami w oczodołach, a cela Balekina jest pusta. Jude uwalnia Ashę, a wtedy Duch staje obok wysłanników Toni i mówi, że służył księciu Dainowi, nie jej. Ktoś uderza ją od tyłu.

7. 7

   Pod wodą

   Jude budzi się w podwodnym pałacu Orlagh i oddycha wodą. Nicassia bije ją za Cardana, a królowa, pewna, że śmiertelniczkę da się zaczarować, każe jej kochać Toń i być jej wierną. Dzięki géisowi Jude tylko udaje: odpowiada na pytania, opowiada o Madoku, przyznaje, że całowała Cardana, ale twierdzi, że on jej nie kocha. Dowiaduje się, że Grimsen ma wykuć dla Balekina nową koronę, a wtedy Dąb przestanie być komukolwiek potrzebny żywy. W klatce w suchej jaskini zamiast herbaty dostaje morską wodę, cierpi z powodu odstawienia trucizn, jest głodzona, policzkowana i zaczarowywana, by czuła się syta. Balekin sprawdza ją, każąc się pocałować, raz jak siebie, raz jak Cardana. Po ponad miesiącu Cardan płaci okup, a Balekin wraca na ląd jako ambasador Toni i zostawia Jude rozkaz: ma odzyskać zaufanie króla i zabić go, gdy będą sami, bo dopiero wtedy Grimsen dokończy koronę. Wyniszczona Jude trafia do zamku Madoka, gdzie odwiedza ją Taryn. Potem przychodzi Dulcamara: ceną za uwolnienie seneszala była zgoda Cardana na atak Toni na Dwór Termitów bez prawa do odwetu, a ciężko ranna jest towarzyszka pana Roibena. Roiben żąda spłaty długu, czyli śmierci Balekina. Jude wymyka się z zamku, skacząc z balkonu.

8. 8

   Bal maskowy i gniewgrono

   Strażnicy z rozkazu Madoka nie wpuszczają Jude do pałacu, wejście do Dworu Cieni jest zawalone po wybuchu, a Val Moren odmawia pomocy, bo obiecał Eldredowi nigdy nie przedkładać człowieka nad elfa. Jude idzie więc do Próżnego Dworu, gdzie Balekin daje jej fiolkę z trucizną dla Cardana i obiecuje wprowadzić ją na bal maskowy. Nocą Jude wspina się na pałacowe wzgórze, wbijając noże w ziemię, wybija kryształową szybę w dawnej komnacie Cardana i tajnym przejściem dociera do jego łoża. Ostrzega go przed Balekinem, a Cardan wyznaje, że odrzucony przez ojca i chłostany przez brata starał się być jeszcze gorszy, niż o nim myśleli, i że pod jej nieobecność nienawidził siebie bardziej niż kiedykolwiek. Karakan i Bomba, którzy przeżyli wybuch podłożony przez Ducha, biorą Jude na cel, ale Cardan próbuje rzucić na nią urok i wszyscy widzą, że jest odporna. Na Targu Mandragory Jude dostaje maskę z twarzą przypominającą Taryn, a od Mateczki Szpik zupę i orzech, w którym kryje się morelowa suknia. Na balu na cześć pana Roibena Cardan wtacza się do sali, gra na lutni sprośną piosenkę, odmawia Roibenowi prawa do odwetu i całuje Jude przy całym dworze. Jude czuje na jego wargach smak gniewgrona: król został otruty. Balekin publicznie wskazuje na nią jako trucicielkę, ale Cardan oznajmia, że Jude nie zostawi swojego Najwyższego Króla. W jej komnacie Cardan wymiotuje, Bomba podaje mu glinę i przynosi list: Balekin odda antidotum za koronę. W ogrodzie Jude wypija zawartość swojej fiolki, w której zamiast trucizny jest już woda, przyjmuje do ust dawkę odtrutki, wypluwa ją do fiolki i rzuca Bombie. Balekin rzuca się na nią z mieczem, a ona przecina mu nożem tętnicę na szyi. Po powrocie słyszy od Cardana, że godzinę wcześniej przyszła do niego w kolczykach z półksiężycem i gwiazdą i przekonała go, by zwolnił Madoka z przysięgi wobec Korony. To była Taryn. Madok odszedł z połową armii.

9. 9

   Ślub i Wyspa Popiołu

   Cardan proponuje układ: Jude zwolni go z przysięgi posłuszeństwa, a on się z nią ożeni i uczyni ją królową Elfhame z własną władzą, przynajmniej do czasu, aż Dąb dorośnie. Wymieniają przysięgi w komnatach Eldreda, Cardan wsuwa jej na palec jej własny rubinowy pierścień, nad nimi zakwitają gałęzie, a Jude zwalnia go z przysięgi i zasypia u jego boku. Rano rycerz Rannoch przynosi wieść o śmierci Balekina i przybyciu Orlagh, która żąda sprawiedliwości. Na brzegu królowa Toni domaga się wydania Jude. Cardan zagotowuje morze i wydobywa z dna nową wyspę, a Nicassię, która spadła z rekina, oplata kora wyrastającego drzewa. Orlagh zgadza się na nowy sojusz, a Nicassia ma zostać na dworze jako ambasadorka po Balekinie. Potem Cardan skazuje Jude za zabicie Balekina na wygnanie do świata śmiertelników, dopóki Korona jej nie wybaczy. Na jej okrzyk, że jest królową elfów, cały orszak wybucha śmiechem, a Cardan, który nie może się jej wyprzeć, nadaje nowej wyspie nazwę Insear, Wyspa Popiołu. W epilogu Jude je przed telewizorem rybne paluszki w mieszkaniu Vivi, od której odeszła Heather, gdy dowiedziała się o wymazanych wspomnieniach. Vivi podsuwa, żeby dołączyła do Madoka, a Jude zaczyna się zastanawiać, co Grimsen mógłby wykuć dla niej.

Motywy i przesłanie

Władza i jej koszt

Jude rządzi zza tronu, ale każdy dzień tego układu kosztuje ją sen, zdrowie i bliskich.

Zaufanie i zdrada

Przestroga Nicassii wisi nad całą historią, a zdrajców jest więcej niż jeden.

Jude i Cardan

Nienawiść podszyta pożądaniem i król, który przestaje być marionetką.

Rodzina

Madok jako ojciec i przeciwnik naraz, siostry ciągnące każda w swoją stronę, Dąb, którego wszyscy chcą chronić albo wykorzystać.

Ląd i morze

Królowa Orlagh grozi wojną i żąda małżeństwa córki z Cardanem.

Śmiertelni wśród elfów

Jude, Heather i Val Moren, czyli trzy sposoby radzenia sobie z istotami, które nie kłamią, ale zwodzą.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Zły król” (Holly Black) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.