Zanim przejdziemy do konkretów, ważna uwaga: poniższe motywy to absolutna klasyka, a przez niektórych mogą być uznane za "oklepane". Pamiętaj jednak, że to tylko fundamenty. Możesz je dowolnie mieszać i przedstawiać na tysiąc sposobów. Tylko od Ciebie zależy, czy zaserwujesz je jako prostą rozrywkę dla Relaksatora, czy nieszablonową, głęboką historię dla Konesera YA.
Najpopularniejsze motywy i jak je ugryźć
1. Od wrogów do kochanków (Enemies to Lovers)
To jeden z najbardziej uzależniających motywów, oparty na ekstremalnym napięciu między bohaterami. Postacie zaczynają od szczerej niechęci, rywalizacji lub bycia po przeciwnych stronach barykady, by powoli odkrywać wzajemną fascynację. Czytelników przyciąga proces kruszenia murów i moment, w którym nienawiść zmienia się w lojalność. To doskonałe pole do popisu dla świetnie napisanych dialogów i ciętych ripost.
Jak to napisać dobrze? Kluczem jest wiarygodna nienawiść - niech nie wynika ona z błahego nieporozumienia, ale z realnych różnic światopoglądowych. Dla Konesera dodaj sprzeczne interesy, które zmuszają postacie do trudnych wyborów między uczuciem a własną misją. Relaksator natomiast doceni każdą scenę, w której postacie są zmuszone do współpracy mimo dzielącej ich niechęci.
2. Od zera do bohatera (Underdog Story)
Motyw ten opowiada o kimś, kogo nikt nie bierze na poważnie - o outsiderze, „szarej myszce” lub kimś z samego dołu społecznej hierarchii. Bohater musi pokonać ogromne przeszkody i własne kompleksy, aby udowodnić swoją wartość światu. Obserwujemy tu bolesny, ale satysfakcjonujący proces wzrostu wewnętrznej siły. To uniwersalna historia o nadziei, która rezonuje z każdym nastolatkiem czującym się czasem niewidzialnym.
Jak to napisać dobrze? Nie rób tej drogi zbyt łatwej - prawdziwy Underdog musi kilka razy upaść i zostać upokorzony, zanim odniesie sukces. Jeśli chcesz zaskoczyć czytelnika, pokaż ciemną stronę zwycięstwa: sukces, który wymaga wyrzeczenia się dawnych ideałów lub utraty kontaktu z dawnymi przyjaciółmi. Prawdziwa walka to ta, którą postać toczy z własną niewiarą w siebie.
3. Nieosiągalna miłość (The Pursuit)
W tym schemacie jedna strona (często postrzegana jako mniej popularna) darzy uczuciem kogoś, kto wydaje się poza jej zasięgiem. Może to być sportowiec z pierwszej strony gazet, niedostępna „królowa szkoły” lub osoba z zupełnie innego kręgu kulturowego. Historia skupia się na próbach zbliżenia się do ideału i na bolesnym procesie idealizacji drugiej osoby. Często prowadzi to do bolesnych zderzeń z rzeczywistością, gdy okazuje się, że obiekt westchnień jest zwykłym człowiekiem.
Jak to napisać dobrze? Uważaj, by nie przekroczyć granicy uporczywego nękania - dążenie do celu musi być pełne uroku, a nie przerażające. Najlepiej ten motyw działa wtedy, gdy bohaterowie muszą wspólnie przejść przez trudną, ekstremalną sytuację. Dopiero wtedy obie strony mogą zobaczyć siebie nawzajem w nowym świetle, bez masek i oczekiwań otoczenia.
4. Miłość w cieniu choroby (Sicklit)
Gatunek ten skupia się na relacji dwójki młodych ludzi, w której przynajmniej jedno zmaga się z ciężką lub nieuleczalną chorobą. Jest to potężny generator emocji, który zmusza bohaterów do przedwczesnego dorośnięcia i zmierzenia się z ostatecznością. Historia ta często staje się celebracją życia i intensywności każdej chwili spędzonej razem. Czytelnicy sięgają po takie książki, by przeżyć katharsis i docenić to, co mają na co dzień.
Jak to napisać dobrze? Łatwo tu o przesadny sentymentalizm, dlatego warto pisać z dużą dawką realizmu. Dla Konesera YA pokaż chorobę bez lukru - z jej fizycznym bólem, szpitalną rutyną i frustracją wynikającą z ograniczeń ciała. Skup się na tym, jak bliskość śmierci zmienia priorytety, nie czyniąc z bohatera jedynie „ofiary”, lecz osobę o złożonych pragnieniach.
5. Wybraniec (The Chosen One)
To klasyka fantasy i dystopii, gdzie zwykły nastolatek nagle dowiaduje się, że jest jedyną osobą zdolną uratować świat lub obalić tyrana. Motyw ten odwołuje się do głębokiego pragnienia bycia kimś wyjątkowym i posiadania wpływu na rzeczywistość. Często wiąże się to z odkryciem ukrytej mocy lub pochodzenia, które zmienia wszystko w życiu protagonisty. Bohater zostaje wyrwany ze swojej bezpiecznej strefy i rzucony w wir wydarzeń, których nie rozumie.
Jak to napisać dobrze? Skup się na lęku i ciężarze odpowiedzialności, zamiast tylko na epickich bitwach. Prawdziwa moc tego motywu leży w tym, jak bardzo bohater czuje się nieprzygotowany i osamotniony w swojej roli. Wybraniec z „rysami”, który wątpi w słuszność swojego przeznaczenia, to postać, której współczesny czytelnik kibicuje najbardziej.
6. Znaleziona rodzina (Found Family)
Bohaterowie, którzy z różnych powodów nie mogą liczyć na wsparcie biologicznych bliskich, budują własną sieć wsparcia. Grupa wyrzutków, przyjaciół czy współpasażerów staje się dla siebie nawzajem bezpieczną przystanią i nowym domem. Ten motyw celebruje lojalność wynikającą z wyboru, a nie z więzów krwi, co jest niezwykle ważne dla młodzieży szukającej akceptacji. Pokazuje, że nikt nie musi być samotny, jeśli znajdzie „swoich ludzi”.
Jak to napisać dobrze? Niech ta grupa nie będzie od początku idealnie zgrana - najpiękniejsze więzi rodzą się w ogniu konfliktów i nieporozumień. Pokaż, jak różni ludzie z trudną przeszłością powoli uczą się sobie ufać mimo wzajemnych wad. Autentyczna „znaleziona rodzina” to taka, która kłóci się o drobiazgi, ale w kryzysie wskoczyłaby za sobą w ogień.
7. Udawany związek (Fake Dating)
Z powodów ambicjonalnych, rodzinnych lub by wzbudzić w kimś zazdrość, dwoje bohaterów decyduje się udawać parę. Muszą spędzać ze sobą dużo czasu, dzielić sekrety i odgrywać bliskość przed innymi, co nieuchronnie prowadzi do komplikacji. To motyw lekki, pełen komizmu sytuacyjnego i narastającego napięcia romantycznego. Czytelnicy uwielbiają ten moment, w którym granica między teatrem a prawdziwym uczuciem zaczyna się zacierać.
Jak to napisać dobrze? Zadbaj o to, by momenty „prywatne” bohaterów różniły się od tych odgrywanych publicznie - to buduje intymność między nimi. Przejście od gry do prawdy musi dziać się powoli, poprzez drobne gesty i rozmowy, które nie są częścią planu. To właśnie ta subtelna zmiana dynamiki jest tym, co fani gatunku YA kochają najbardziej.
Mieszaj, psuj i naprawiaj
Najciekawsze książki powstają wtedy, gdy autor bierze dwa motywy i je ze sobą zderza. Co jeśli „wybraniec” jest jednocześnie „umierająco chory”? Co jeśli „wrogowie” zmuszeni są stworzyć „znalezioną rodzinę”? Takie połączenia sprawiają, że historia staje się świeża, a czytelnik nie jest w stanie przewidzieć zakończenia.
Schemat to tylko narzędzie. To Ty decydujesz, czy użyjesz go, by stworzyć lekką opowieść na jeden wieczór, czy głęboką historię, o której koneserzy będą dyskutować tygodniami.
Może Cię również zainteresować:
- Jak pisać książki Young Adult? - praktyczne porady dla przyszłych pisarzy YA.
- Najczęstsze błędy w pisaniu Young Adult - dowiedz się, czego unikać, by Twoja historia była wiarygodna.
- Jak stworzyć bohatera, z którym młodzież się utożsami? - sekrety budowania postaci z krwi i kości.
