Dawca - kolejność czytania jest prosta: „Dawca”, „Skrawki błękitu”, „Posłaniec” i „Syn”, czyli tak, jak tomy wychodziły. Cykl Lois Lowry, nazywany Kwartetem Dawcy, to cztery krótkie dystopie o społecznościach, które w imię porządku odbierają ludziom wybór, pamięć albo dzieci. Każdy tom ma innego bohatera, a nitki łączą się dopiero pod koniec. Przeczytałem i oceniłem wszystkie cztery części, a cały cykl daję od 12 lat.
- „Dawca” (1993) - Jonasz i społeczność bez bólu, kolorów i wspomnień
- „Skrawki błękitu” (2000) - Kira w okrutnej wiosce z Radą Opiekunów
- „Posłaniec” (2004) - Matty w Wiosce, która przyjmuje uciekinierów
- „Syn” (2012) - Klara szuka dziecka, które jej odebrano
Rok w nawiasie to pierwsze wydanie oryginału. Po polsku cały cykl wydała Galeria Książki w latach 2014-2015. Na podstawie pierwszego tomu powstał film „Dawca pamięci” z 2014 roku.
| Jedna, łączna ocena książki: styl, bohaterowie, fabuła i emocje. To nie średnia z oceny konesera i relaksatora. To moja ocena z tego momentu życia. Ta sama książka za rok albo za pięć lat może trafić do ciebie mocniej albo słabiej - i to normalne. | Mój próg, nie oznaczenie wydawcy. Liczą się sceny intymne, ale też przemoc, używki i ciężar tematu. | Jak dosłowne są sceny intymne: 0-2 najwyżej pocałunki, 3-5 zasygnalizowane, 6-10 opisane wprost. To opis, nie ocena. | Dla wymagających: liczy się nietuzinkowa fabuła, zwroty akcji i dobrze napisani bohaterowie. | Dla tych, którzy chcą się po prostu wciągnąć. Sztampa i płascy bohaterowie nie przeszkadzają. | Linki | |
|---|---|---|---|---|---|---|
|
8/10 | 12+ | 1 | 8 | 5 | Recenzja O czym jest |
|
7/10 | 12+ | 1 | 7 | 6 | Recenzja O czym jest |
|
7/10 | 12+ | 1 | 7 | 5 | Recenzja O czym jest |
|
6/10 | 12+ | 1 | 6 | 5 | Recenzja O czym jest |
Skąd te liczby? Jak oceniam - co znaczy każda ocena i dlaczego Twoja może być inna.
Zobacz cały ranking (269 książek) z filtrami wieku, pikanterii i sortowaniem
Jak tomy łączą się ze sobą
Drugi tom zaczyna się od zera: nowa bohaterka, inna wioska i ani jednej postaci z „Dawcy”. Łączy je temat, czyli władza, która wykorzystuje dzieci z wyjątkowym darem, i świat po katastrofie, o której nikt już nie pamięta. „Posłaniec” spina oba poprzednie tomy: wraca w nim Kira, Matty to podrośnięty urwis ze „Skrawków błękitu”, a przywódca Wioski nie ma imienia, ale nosi znaki rozpoznawcze bohatera „Dawcy”. Ten tom rozstrzyga też otwarte zakończenie pierwszej części. „Syn” zaczyna się w osiedlu z „Dawcy”, w tym samym czasie co pierwszy tom, tylko oczami matki jednego z niemowląt, i zbiera wszystkie wątki w finale cyklu.
Czytaj więc po kolei. „Skrawki błękitu” da się czytać osobno, ale „Posłaniec” i „Syn” bez wcześniejszych tomów tracą połowę ciężaru. Uwaga: opisy dwóch ostatnich części zdradzają, jak skończyła się historia Jonasza.
Czy warto czytać cały cykl
Najmocniejszy jest „Dawca”: krótki, cichy i bezlitosny, z zakończeniem, które zostawia czytelnika z pytaniem. Kto chce na nim poprzestać, ma pełną historię. Dalsze tomy są nierówne. „Skrawki błękitu” mają świetną bohaterkę, ale powolny początek, „Posłaniec” jest najsłabszy, bo zło nie ma w nim wyjaśnienia, a „Syn” zaczyna się znakomicie i kończy baśnią. Mimo to warto dojść do końca, bo dopiero czwarty tom pokazuje, po co Lowry budowała te cztery światy.
Dla kogo jest ten cykl
Dla czytelników, którzy w dystopii szukają pytań, a nie bitew. Akcji jest tu mało, rozdziały są spokojne, a najważniejsze sceny to rozmowy, wspomnienia i decyzje podejmowane po cichu. Dlatego w każdym tomie ocena konesera jest u mnie wyższa niż relaksatora, a ta nie przekracza 6: fani tempa „Igrzysk śmierci” mogą się tu nudzić. Za to cykl świetnie nadaje się do rozmowy z dwunastolatkiem albo w klasie, bo każdy tom stawia inne pytanie: czy bezpieczeństwo jest warte utraty wyboru, komu wolno decydować o cudzym talencie, kiedy zamknąć drzwi przed obcymi i ile matka odda za dziecko.
Cztery tomy (12+)

Dawca
Lois Lowry
★ 8/10🧠 8💖 5🌶️ 112+
Na ceremonii dwunastolatków Jonasz dostaje funkcję Odbiorcy Pamięci i od starego Dawcy poznaje kolory, ból i wspomnienia, których reszta społeczności nie zna. Klasyczna dystopia nagrodzona medalem Newbery, krótka, ale zostaje na długo, a jej zakończenie dopiero dalsze tomy dopowiadają.

Skrawki błękitu
Lois Lowry
★ 7/10🧠 7💖 5🌶️ 112+
Kira z wykręconą nogą po śmierci matki ma zostać wypędzona z wioski, a zamiast tego Rada daje jej wygodny pokój i każe odnawiać szatę z wyhaftowanymi dziejami świata. Nowa bohaterka i nowy świat, więc to dobry tom na drugie podejście do cyklu. Tempo jest powolne, a finał wyjaśnia za mało.

Posłaniec
Lois Lowry
★ 6/10🧠 6💖 5🌶️ 112+
Matty mieszka w Wiosce, która przyjmuje każdego uciekiniera, i jako jedyny bez szwanku przechodzi przez groźny Las. Kiedy sąsiedzi po wizytach na Targowisku zaczynają się zmieniać i głosują za zamknięciem granic, Matty wyrusza po Kirę. Najsłabszy tom cyklu, za to temat zamykania się przed obcymi brzmi dziś bardzo aktualnie.

Syn
Lois Lowry
★ 7/10🧠 7💖 6🌶️ 112+
Klara jako czternastolatka rodzi w osiedlu znanym z „Dawcy” dziecko, o którym ma zapomnieć, i latami idzie jego śladem. Pierwsza część, opowiadana równolegle do „Dawcy”, to najlepsze strony całego cyklu, druga jest długa, a trzecia skręca w baśń o walce ze złem. Zamyka wszystkie wątki, więc czytaj ją na końcu.
Po cyklu - co dalej
Jeśli w „Dawcy” najbardziej poruszyło cię pytanie o cenę porządku, sięgnij po „Igrzyska śmierci” w kolejności czytania, a potem po książki podobne do „Igrzysk śmierci”. Wszystkie oceny, także z filtrem wieku, są w tabeli ocen.
Pytania i odpowiedzi
W jakiej kolejności czytać cykl „Dawca”?
„Dawca”, „Skrawki błękitu”, „Posłaniec”, „Syn”. To zarazem kolejność wydania, a ostatni tom zbiera wątki wszystkich poprzednich.
Czy „Skrawki błękitu” można czytać bez „Dawcy”?
Tak. Bohaterka, wioska i postacie są nowe, a z pierwszym tomem łączy go tylko temat i świat po katastrofie. Bez znajomości obu nie warto jednak zaczynać „Posłańca” ani „Syna”.
Od ilu lat jest cykl „Dawca”?
Cały cykl daję od 12 lat. Erotyki nie ma, a romans jest śladowy. Próg podnoszą śmierć, także dzieci, przemoc, odebrane matce dziecko i poród czternastolatki, opisane krótko i bez naturalizmu. Najmroczniejsze w opisach ran są „Posłaniec” i „Syn”.
Ile tomów ma „Dawca”?
Cztery. Lowry nazywa je Kwartetem Dawcy, a „Syn” z 2012 roku zamyka cykl.
Czy jest film na podstawie „Dawcy”?
Tak, „Dawca pamięci” z 2014 roku powstał na podstawie pierwszego tomu. Kolejne części nie doczekały się ekranizacji.