Tropy w książce
- Dystopia
- Przybrana rodzina
Motywy
- matka szukająca syna
- finał cyklu Dawca
- trzy księgi i trzy światy
- wspinaczka i poświęcenie
- walka ze złem
W skrócie
„Syn” Lois Lowry to czwarty, zamykający tom cyklu „Dawca”, który wraca do osiedla z pierwszej części i pokazuje je z zupełnie innej strony. Klara na ceremonii dwunastolatków dostaje przydział rodzicielki, czyli dziewczyny, która rodzi dzieci dla całej społeczności. Jako czternastolatka rodzi chłopca, ale poród się komplikuje, komisja odbiera jej certyfikat i przenosi ją do wylęgarni ryb. Ma zapomnieć o produkcie numer trzydzieści sześć. Tyle że po porodzie nikt nie daje jej pigułek, które w osiedlu tłumią uczucia, i Klara zaczyna tęsknić za synem tak bardzo, że nie potrafi myśleć o niczym innym.
Książka składa się z trzech części. W pierwszej Klara potajemnie odwiedza ośrodek opieki i zdobywa zaufanie małego syna, dopóki chłopiec nie znika z osiedla. W drugiej morze wyrzuca ją bez pamięci na brzeg rybackiej wioski, odciętej od świata wysokim urwiskiem. W trzeciej akcja przenosi się do Wioski, w której nastoletni Gabriel buduje łódź, żeby odnaleźć swoją przeszłość, a zgarbiona staruszka przygląda mu się z daleka.
To opowieść o macierzyństwie odebranym przez system, o pamięci i o cenie, jaką można zapłacić za odnalezienie dziecka.
Znasz tę książkę? Oceń ją
Oceny czytelników
Twoja ocena w skali 1-10
Bez logowania. Jeden głos z jednej przeglądarki - możesz go potem zmienić.
Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.
Etapy fabuły
- 1
Rodzicielka
Klara pochodzi z osiedla, w którym komisja przydziela ludziom pracę, małżonków i dzieci. Jej starszy brat Piotr szkoli się w Departamencie Prawa i Sprawiedliwości, a ona na ceremonii dwunastolatków zostaje rodzicielką. Po ponad roku przygotowań przenosi się do dormitorium, gdzie naczynia, jak nazywa się tu przyszłe matki, dostają obfite posiłki, witaminy i bardzo mało wyjaśnień. Rodzą z przepaską na oczach, żeby nie widziały dziecka, które w osiedlu nazywa się produktem. U Klary poród się komplikuje: personel ją usypia i wyjmuje dziecko przez cięcie. Klara właśnie skończyła czternaście lat. Trzy tygodnie później komisja odbiera jej certyfikat, bo z jej ciałem coś jest nie tak, i przenosi ją do wylęgarni ryb. Na odchodnym Klara dowiaduje się tylko, że jej produkt ma numer trzydzieści sześć i jest zdrowym chłopcem.
- 2
Numer trzydzieści sześć
W wylęgarni pod okiem nadzorcy Dimitriego Klara sprząta i przegląda ikrę łososia, ale myśli wyłącznie o synu. Gdy nadarza się okazja odebrać ze szkoły plakaty nadzorcy, zmyśla powód i trafia do ośrodka opieki, w którym pracuje jej rówieśniczka Zofia. W sali z niemowlętami od trzydziestu jeden do czterdziestu piastun śmieje się, że płacze, jak zwykle, numer trzydzieści sześć, i pozwala Klarze wziąć go na ręce. Chłopiec ma jasne oczy, źle sypia i nie rozwija się według normy, więc komisja postanawia zatrzymać go w ośrodku jeszcze rok. Piastun podejrzał na liście jego przyszłe imię i zabiera malucha na noce do swojego domu. Klara zauważa na kostce dziecka bransoletkę, która włączyłaby alarm, gdyby ktoś wyniósł je z budynku, a z mruczanki piastuna wyłapuje imię, które brzmi jak Abi.
- 3
Pigułki i ucieczka
Podczas grudniowej ceremonii Klara zostaje na dyżurze w wylęgarni. Wieczorem współpracownicy opowiadają, że przewodnicząca starszyzny pominęła chłopca z numerem dziewiętnastym, a potem ogłosiła, że wybrano go do czegoś związanego z Dawcą i Odbiorcą, i cała sala skandowała jego imię: Jonasz. Okazuje się, że to syn życzliwego piastuna. Klara spotyka ich z małym na rowerze, odwiedza ośrodek, kiedy tylko może, i uczy syna zabawnej minki z językiem wepchniętym w policzek i zmarszczonym nosem. W dniu, w którym mija rok od porodu, chłopiec woła ją po imieniu. Przy śniadaniu Klara zauważa, że wszyscy wokół co rano łykają pigułki. Rodzicielkom zakazano ich przed ciążą, a jej po porodzie nikt ich nie wydał, i to dlatego tylko ona czuje tęsknotę i miłość. Postanawia, że w razie czego będzie udawać, ale tych uczuć nie odda. Na dwa dni przed kolejną ceremonią personel ośrodka każe Klarze zostawić płaczącego malca w łóżeczku. Piastun zabiera go wcześniej do domu i w drodze mówi jej, że komisja straciła cierpliwość i rano chłopiec zostanie zwolniony. Dodaje, że Klara źle usłyszała jego imię. Z kolejnych godzin zostają jej w pamięci tylko strzępy: alarmy w nocy, ludzie przeszukujący brzeg rzeki z latarkami i piastun, który woła syna i krzyczy, że Jonasz zabrał dziecko poza granicę osiedla. Klara wbiega boso po trapie na łódź dostawczą, która przypływa do wylęgarni co miesiąc. Obejmuje ją kucharka Marie, a załoga obiecuje pomóc w poszukiwaniach. Na morzu, którego Klara nigdy wcześniej nie widziała, łódź wpada w sztorm, a ją porywa lodowata woda.
- 4
Wodna Klara
W grudniowy sztorm Stary Benedikt wyciąga z morza nieprzytomną dziewczynę uczepioną kawałka drewna i zanosi ją do Alys, bezdzietnej zielarki i akuszerki z rybackiej wioski, którą od reszty świata odcina wysokie urwisko. Dziewczyna pamięta tylko swoje imię, więc ludzie nazywają ją Wodną Klarą, a Alys ocenia, że ma jakieś szesnaście lat. Mieszkańcy znoszą jej dary: buty, halkę, grzebień, a milczący pasterz Kulawy Einar, który kiedyś wspiął się na urwisko i wrócił okaleczony, przynosi słomkowy kapelusz. Klara pomaga Alys przy ziołach, chorych i zmarłych, a przy okazji odkrywa świat, którego nie znała: nie umie nazwać kolorów, boi się ptaków, krów i myszy, a na weselu pierwszy raz w życiu słyszy muzykę. Einar łapie dla niej ziębę w klatce z gałązek. Klara nazywa ją Żółtoskrzydłym, bo właśnie nauczyła się, czym jest żółty.
- 5
Pamięć wraca
Kiedy jeden z chłopców z wioski robi stracha na wrony z tykwy i dla żartu wykrzywia się z językiem w policzku, Klarę ogarnia rozpacz, której nie umie wyjaśnić. Alys mówi jej, że widziała na jej brzuchu zszytą ranę i że Klara pewnie nie będzie już mogła urodzić dziecka. Pamięć wraca przy porodzie Bryn, sąsiadki, która straciła wcześniej troje dzieci: gdy Alys owija noworodka, Klara krzyczy, żeby nie odbierała go matce, i wybiega z płaczem. Opowiada Alys o maskach, cięciu i synu, a potem zwierza się Bryn, nie wiedząc, że pod drzwiami podsłuchują trzy dziewczynki. Plotka obiega wioskę. Starsze kobiety współczują, młodsze nazywają ją rozpustnicą, a ciężarna Glenys nie chce jej przy swoim porodzie. Zimą Klara idzie do Einara. Pasterz opowiada, że matka umarła przy jego narodzinach, a ojciec przez lata obwiniał go o jej śmierć i znęcał się nad nim, dopóki Einar nie uciekł na urwisko. Klara mówi, że musi się wspiąć, bo tam, za skałą, jest jej syn. Einar obiecuje ją przygotować, choć może to potrwać lata.
- 6
Lata przygotowań
Alys błaga, żeby Klara wybrała morze, ale ona boi się wody bardziej niż skały. Trening zaczyna się od ćwiczeń brzucha, które mają wzmocnić miejsce po bliźnie. Potem przychodzą biegi boso po błotnistej ścieżce do wodospadu, biegi ze związanymi rękami i z workiem, do którego każdego dnia trafia jeden kamień więcej, utrzymywanie równowagi na kłodach, rzucanie liny z pętlą, chodzenie po linie rozpiętej w chacie, podciąganie na jednej ręce i nocne wędrówki po omacku. Klara uczy się chwytać kamyki palcami stóp. Nie zgadza się tylko na opaskę na oczy, bo przypomina jej maskę z porodu. Mijają kolejne pory roku. Bryn rodzi bliźniaków, Bethan uczy się u Alys ziół, żeby kiedyś zastąpić Klarę. Sześć lat po tym, jak morze wyrzuciło ją na brzeg, Einar patrzy w niebo i mówi, że czas się wspiąć.
- 7
Urwisko i wymiana
Przed świtem Einar żegna Klarę u stóp urwiska. Przez lata odtwarzał w pamięci każdy chwyt i podarował jej całą mapę wspinaczki. Klara ma przy sobie nóż, linę, tykwę z wodą, maść od Alys i kamień obszyty czerwoną wełną, który zrzuci ze szczytu na znak, że jej się udało. Skacze w ciemności nad szczeliną, przechodzi po pionowej ścianie na linie zaczepionej o drzewko spalone przez piorun i godzinami wspina się mokrym, ciemnym tunelem, gubiąc jedną rękawiczkę. Przy wylocie atakuje ją mewa siodłata broniąca piskląt i rani ją za uchem, a potem w przedramię aż do kości. Klara opatruje rękę wodorostami, zrzuca gniazdo liną i po zmroku dociera na szczyt. Wie od Einara, że rano zjawi się mężczyzna, który proponuje wymiany, a za odmowę okrutnie karze: Einarowi odrąbał pół stopy. Przychodzi chudy człowiek w czarnym płaszczu i jedwabnych rękawiczkach. Gdy Klara mówi, że chce odnaleźć syna, mężczyzna żąda w zamian jej młodości. Klara się zgadza i w jednej chwili staje się zgarbioną staruszką o siwych włosach. Mężczyzna z drwiną zdradza jej imię syna, Gabi, i swoje własne: Handlomistrz.
- 8
Gabriel
Klara dociera do Wioski, w której mieszkają uciekinierzy z wojen i okrutnych wspólnot. Rozpoznaje syna, ośmio- albo dziewięcioletniego chłopca z burzą loków, ale gdy rzuca się w jego stronę, potyka się, a on obojętnie odwraca wzrok. Postanawia się nie ujawniać, żeby nie stać się dla niego ciężarem. Mija siedem lat. Jonasz, który kiedyś przyniósł tu Gabriela i był Przywódcą Wioski, jest teraz bibliotekarzem, mężem Kiry i ojcem małych Matthew i Annabelli. Nastoletni Gabi mieszka w chacie chłopców z innymi sierotami i od dziecka odkrywa w sobie dar, który nazywa zbaczaniem: potrafi na chwilę wejść w drugiego człowieka i poczuć to, co on. Najbardziej chce poznać matkę, więc z cedrowych desek wiązanych bambusem buduje łódź, żeby popłynąć rzeką do miejsca, z którego pochodzi. Klara czuje, że zostało jej mało czasu, i opowiada całą swoją historię Jonaszowi, który przypomina sobie dziewczynę z ośrodka opieki. Tego samego dnia łódź Gabiego przecieka, a koledzy wyciągają go liną na brzeg. Wieczorem Jonasz opowiada chłopakowi o targowisku, na którym Handlomistrz kupował od mieszkańców najlepsze cechy ich charakteru, o śmierci Matty’ego, po której go przepędzono, i o darach, które on i Kira tracą z wiekiem. Na koniec mówi, że Handlomistrz wrócił i że to Gabi musi go zniszczyć.
- 9
Odwrócona wymiana
Rano Jonasz siedzi przy łóżku umierającej Klary, a ona szepcze mu: „Powiedz mu”. Na ławce za biblioteką Jonasz wyjawia Gabiemu, że stara kobieta jest jego matką. Chłopak wierzy w rodzicielkę, ale nie w Handlomistrza, dopóki nauczyciel Mentor nie opowiada mu, jak kiedyś oddał honor za młodość i urodę, stał się samolubny i okrutny, a po wygnaniu Handlomistrza odzyskał siebie. Gabi rozumie, że wymianę da się cofnąć. Jonasz ostatni raz używa swojego daru i widzi wroga w brzozowym gaju po drugiej stronie rzeki. Nocą Gabi przepływa rwący nurt z cedrowym wiosłem, na którym wyryli imiona koledzy i Jonasz, a powtarzane zdanie, że nie potrafi zabić, jakby uspokaja wodę. Handlomistrz rzuca mu sztylet, przykłada ostrze do szyi, w końcu proponuje wymianę, a na wiośle pod palcami chłopaka pojawia się nagle imię Klary. Gabi odmawia, zbacza w Handlomistrza i odkrywa, że to odwieczne zło, które żywi się cudzymi tragediami i jest głodne. Opowiada mu więc o ludziach, którzy się podnieśli: o Mentorze, o Einarze i o Klarze, która odnalazła syna. Handlomistrz kurczy się w cuchnącą kupkę, jego broń zamienia się w pordzewiałe blaszki, a Gabi wbija wiosło w ziemię tam, gdzie zniknęło zło. W domku Klara siada na łóżku i mówi, że jest głodna. O świcie Jonasz widzi w drzwiach młodą kobietę z miedzianymi lokami, która mówi: „Widzę słońce”, a ścieżką nadchodzi Gabi.
Motywy i przesłanie
- Macierzyństwo
- Klara, której system odebrał dziecko, i tęsknota, której nie da się zagłuszyć żadną pigułką.
- Pamięć
- Wspomnienia wracają do Klary zapachem, minką i cudzym porodem, a Gabi szuka przeszłości, której nie pamięta.
- Ofiara
- Lata przygotowań, wspinaczka i cena zapłacona na szczycie urwiska.
- Zło i pokusa
- Handlomistrz, który kupuje od ludzi to, co w nich najlepsze.
- Wspólnota
- Rybacka wioska pod urwiskiem i Wioska uciekinierów, w których obcy znajdują dom.
- Dary
- Zbaczanie Gabiego, spoglądanie poza Jonasza i ręce Kiry, a także pytanie, do czego ich użyć.
To opracowanie jest streszczeniem książki „Syn” (Lois Lowry) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.
Czy ta książka jest dla Ciebie?Ocenę i werdykt znajdziesz w recenzji.
Przeczytaj recenzję