Tropy w książce
- Dystopia
- Przybrana rodzina
Motywy
- świat po katastrofie
- bohaterka z niepełnosprawnością
- sztuka i władza
- tajemnica bestii z lasu
- przyjaźń sierot
- zero romansu
W skrócie
„Skrawki błękitu” Lois Lowry to drugi tom cyklu „Dawca”, ale z zupełnie nową bohaterką i w innym zakątku świata, który przetrwał wielką katastrofę nazywaną Ruiną. Kira urodziła się z wykręconą nogą i chodzi o kiju. W jej wiosce niedoskonałe noworodki oddaje się Polu, zanim dostaną imię, ale matka, Katrina, nie pozwoliła jej zabrać. Teraz Katrina umiera po krótkiej chorobie, chata zostaje spalona, a sąsiadki z Vandarą na czele chcą wypędzić bezużyteczną sierotę na Pole, na pastwę bestii z lasu.
Sprawę rozstrzyga Rada Opiekunów. Kira dostaje obrońcę, opiekuna Jamisona, i zamiast wygnania zaskakujący wyrok: zamieszka w Gmachu Rady i zajmie się szatą śpiewaka, na której wyhaftowano całą historię świata. Ma ją odnowić przed jesiennym zgromadzeniem, a potem wypełnić pusty fragment na ramionach. W pokoju z gorącą wodą Kira zaprzyjaźnia się z rzeźbiarzem Thomasem, uczy się farbowania u starej Annabelli z lasu, a obok ciągle kręci się Matt, urwis z Moczarów, ze swoim psem. Z czasem coraz bardziej zastanawia ją, po co Radzie osierocone dzieci z wyjątkowym darem i dlaczego nikt nigdy nie widział bestii z bliska.
To spokojna, niepokojąca opowieść o sztuce, władzy, wykluczeniu i o tym, kto ma prawo opowiadać przyszłość.
Znasz tę książkę? Oceń ją
Oceny czytelników
Twoja ocena w skali 1-10
Bez logowania. Jeden głos z jednej przeglądarki - możesz go potem zmienić.
Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.
Etapy fabuły
- 1
Pole Pożegnań
Kira przez cztery dni czuwa na Polu Pożegnań przy ciele matki, Katriny, aż jej dusza odpłynie, jak każe zwyczaj. Chatę, w której mieszkały, spalono, tak jak zawsze po chorobie. Kira urodziła się bez ojca i z wykręconą nogą, a takie dzieci zwykle oddaje się Polu, zanim dostaną imię. Katrina się nie zgodziła, a jej ojciec był wtedy najwyższym opiekunem, więc wioska musiała ustąpić. Ojciec Kiry, świetny łowca Christopher, zginął przed jej narodzinami, jak wszyscy mówią, zabrany przez bestie. Po powrocie do wioski Kira dowiaduje się od Matta, najwyżej dziewięcioletniego chłopca z bagnistych Moczarów, że kobiety chcą ją wypędzić, a na jej ziemi postawić zagrodę dla maluchów i drobiu. Prowodyrką jest Vandara, kobieta z wielką blizną na szyi, podobno pamiątką po walce z leśnym stworem. Gdy kobiety otaczają Kirę z kamieniami w rękach, dziewczyna przypomina im prawo: spór, który może skończyć się śmiercią, rozstrzyga Rada Opiekunów. Vandara zapowiada, że chętnie zostanie oskarżycielką.
- 2
Rozprawa
W Gmachu Rady, budynku sprzed Ruiny, Kira staje przed dwunastoma mężczyznami. Vandara wylicza zarzuty: dziewczyna powinna była trafić na Pole zaraz po urodzeniu, nie ma ojca, nie umie kopać ani sadzić, dużo je, może roznosić chorobę, a kobiety potrzebują jej ziemi. Kira prosi o obrońcę i Rada wyznacza Jamisona, który był na łowach w dniu śmierci jej ojca i mówi, że widział, jak zabrały go bestie. Jamison każe Kirze przejść przez salę, przyznaje rację części zarzutów, a na resztę odpowiada trzecią poprawką, według której można czynić wyjątki. Po przerwie na posiłek na stole Rady leży szata śpiewaka, którą Katrina co roku naprawiała. Kira zapewnia, że matka uczyła ją farbowania, choć zdążyła tylko zacząć, i dowiaduje się, że nauczycielka matki, Annabella, wciąż żyje. Wyrok zapada nagle: Kira zostaje w wiosce, odnowi szatę i dokończy jej niewyszyty fragment, a Vandara dostaje ziemię pod zagrodę. Odchodząc, oskarżycielka szepcze Kirze, że jej się nie uda i wtedy ją zabiją.
- 3
Pokój w Gmachu Rady
Kira zamieszkuje w skrzydle Gmachu: ma łóżko na nogach, okna z szybami, łazienkę z gorącą wodą, pomocnych, którzy przynoszą posiłki, i szuflady pełne białych, niefarbowanych nici. Matt, który uratował z pożaru jej obręcz do haftu i wisiorek matki z odłamkiem błyszczącego kamienia, prezent od ojca, nie chce wejść do środka, bo jego kundel Patyk ma pchły, a sam boi się mycia. Naprzeciwko mieszka rówieśnik Kiry, Thomas Rzeźbiarz. Jego rodziców zabił piorun, gdy był mały, i od tamtej pory żyje w Gmachu. Odnawia laskę śpiewaka, na której wyrzeźbiono wskazówki do pieśni, a jej górna część czeka na nowe wzory. Jamison tłumaczy Kirze, że szata to cała historia ich świata, a na pustym fragmencie na ramionach zostanie opowiedziana przyszłość. Do jesiennego zgromadzenia, na którym śpiewak wykonuje Pieśń o Ruinie, zostało kilka miesięcy.
- 4
Ogród Annabelli
Nici trzeba ufarbować, więc Jamison posyła Kirę do Annabelli, bardzo starej farbiarki, która mieszka w lesie, godzinę marszu od wioski. Matt z Patykiem idą z nią, żeby bronić jej przed bestiami. Annabella uczy Kirę roślin: marzanka i przytulia dają czerwień, janowiec i wrotycz żółć, dziurawiec brąz, a do utrwalania kolorów służy cuchnący kocioł starego moczu. Błękitu nie umie zrobić. Do błękitu potrzebny jest urzet, który mają inni ludzie, daleko stąd, i staruszka wskazuje zarośniętą ścieżkę za ogrodem. Odtąd Kira codziennie chodzi do farbiarki, a wieczorami Thomas zapisuje dla niej nazwy roślin i odczytuje je na głos, bo dziewczynkom nie wolno uczyć się czytać. Kira zaczyna naprawiać szatę z dziejami świata: morzem, pierwszymi łowcami, wioskami i miastami, kolejnymi katastrofami i odbudowami. Thomas daje jej rzeźbioną szkatułkę, a ona chowa w niej skrawek tkaniny wyhaftowany przy łóżku umierającej matki. Skrawek czasem drży w jej dłoni jak żywy i ostrzega przed niebezpieczeństwem, na przykład gdy Matt łapie na placu włócznię, żeby pójść z mężczyznami na łowy. Kira i Thomas wyciągają go z tłumu, a Thomas szoruje chłopca i psa w wannie. Okazuje się, że Thomas ma kawałek drewna wyrzeźbiony w dzieciństwie, który zachowuje się tak samo jak jej skrawek.
- 5
Bestie i śpiewaczka
Pewnego ranka Kira idzie do lasu sama i słyszy, że w krzakach przy ścieżce coś za nią idzie i warczy. Annabella śmieje się i powtarza, że nie ma żadnych bestii, a jeśli coś warczało, to człowiek, który chciał ją wystraszyć. Kira zauważa, że myśliwi przynoszą z łowów tylko zające, ptaki i sarny, a Thomas nie zna nikogo, kto widział bestię na własne oczy. W deszczowy dzień Thomas, który już drugi raz słyszał w nocy płacz dziecka, schodzi z Kirą i Mattem piętro niżej. Pod drzwiami podsłuchują, jak Jamison rozmawia z płaczącą dziewczynką, która nagle zaczyna śpiewać czystym, wysokim głosem bez słów. Matt rozpoznaje ją: to Jo z Moczarów, która zawsze śpiewała. Jej matka zmarła na chorobę, a ojciec, jak mówią ludzie, odebrał sobie życie, czuwając przy niej na Polu. Sieroty zwykle oddaje się innym rodzinom, więc Thomas podejrzewa, że Jo trafiła do Gmachu, bo umie śpiewać. Wieczorem Kira nie pyta Jamisona o dziewczynkę, powtarza mu za to słowa Annabelli. Opiekun się złości, mówi, że umysł staruszki zaczyna szwankować i że mówienie takich rzeczy jest dla niej niebezpieczne, a sam widział bestie wiele razy, także w dniu, w którym zginął ojciec Kiry. Skrawek w kieszeni Kiry jakby cofa się przed jego dotykiem.
- 6
Śmierć farbiarki
Nazajutrz rano tkaczka Marlena, która mieszka na Moczarach, opowiada Kirze, że Jo śpiewała jak ptak, a w jej pieśniach było słychać rzeczy, które jeszcze się nie wydarzyły. Zaraz potem Matt zatrzymuje Kirę przed lasem: o świcie ciągacze zanieśli martwą Annabellę na Pole, a Jamison szedł obok. Szukając opiekuna, Kira trafia pod zamknięte drzwi Jo i przez dziurkę od klucza słyszy, że mała jest grzeczna, ćwiczy i chce do mamy. Obiecuje, że jej pomoże. Jamison wyjaśnia, że Annabella zasnęła w deszczowy dzień i już się nie obudziła, może dlatego, że skończyła swoje zadanie, i nie pozwala Kirze czuwać przy niej, bo zbliża się zgromadzenie. Dzień później robotnicy budują pod oknem Kiry szopę i palenisko do farbowania i znoszą tam suszone rośliny z chaty farbiarki. Kira zastanawia się, kto znalazł staruszkę i skąd wiedział, że trzeba jej szukać. Thomas przyznaje, że jako mały też był zamykany na klucz, i pokazuje klucz, który sam wyrzeźbił i który pasuje do wszystkich drzwi w Gmachu. Nocą odwiedzają Jo. Dziewczynka skarży się, że każą jej uczyć się nowych pieśni i boli ją od tego głowa, a jej własne piosenki kiedyś przychodziły same. Umawiają się na sygnał: w razie potrzeby Jo zastuka szczotką w sufit, nad którym mieszka Thomas. Tej nocy Kira rozumie, że choć jej drzwi nikt nie zamyka, ona też nie jest wolna, i płacze z tęsknoty za dawnym życiem i własnymi wzorami.
- 7
Moczary i zgromadzenie
Matt przepada. Kira i Thomas idą go szukać na Moczary, ciemną, cuchnącą część wioski za strumieniem i zaroślami oleandrów, gdzie za każdą informację trzeba coś dać. Po drodze grupka kobiet, wśród nich Vandara, naśladuje za plecami Kiry warczenie bestii. Matka Matta cieszy się, że chłopak się wyniósł, a jego młodszy brat w zamian za rzemyk do włosów zdradza, że matka pobiła Matta do krwi, a on poszedł z Patykiem po błękit dla Kiry, tam, gdzie go mają. Tymczasem szata jest gotowa. Jamison chwali Kirę i zapowiada, że zaraz po zgromadzeniu zacznie haftować przyszłość, bo Rada długo na nią czekała. W dniu zgromadzenia najwyższy opiekun przedstawia wiosce Thomasa, Kirę i Jo jako rzeźbiarza, hafciarkę i śpiewaczkę przyszłości. Śpiewak w odnowionej szacie przez cały dzień śpiewa Pieśń o Ruinie, a Kira i Thomas słyszą co jakiś czas stłumiony metaliczny zgrzyt. W przerwie zjawia się Matt, brudny i dumny, i daje Kirze mały prezent: kawałek tkaniny w kolorze błękitu. Szedł wiele dni ścieżką, którą pokazała Annabella, do ludzi, z których wielu jest, jak mówi, popsutych jak Kira, ale którzy mają dużo jedzenia i żyją w spokoju. Duży prezent ma przyjść później.
- 8
Christopher
Pod koniec zgromadzenia śpiewak przywołuje Jo na scenę, a wioska wiwatuje. W pokoju Kiry czeka już duży prezent Matta: wysoki, niewidomy mężczyzna o twarzy pociętej bliznami, w błękitnej koszuli, z której chłopak oddarł kawałek dla Kiry. Przynieśli ze sobą sadzonki urzetu. Mężczyzna prosi, żeby nikt nie dowiedział się o jego obecności, i wyjmuje spod koszuli połówkę kamienia, która pasuje do wisiorka Katriny. To Christopher, ojciec Kiry. Opowiada, że w lesie nie ma bestii. Krótko przed tym, jak miał wejść do Rady Opiekunów, ktoś zazdrosny podkradł się do niego na łowach, ogłuszył go pałką i zaatakował nożem. Ocknął się na Polu, skąd nieznajomi zanieśli go do wioski uzdrowicieli, gdzie okaleczeni i porzuceni na śmierć ludzie pomagają sobie nawzajem. Długo nic nie pamiętał, a potem nie mógł wrócić, ślepy i z wrogami w wiosce. Przy okazji wyjaśnia, że Vandara rozcięła szyję o ostry kamień, a nie w walce z bestią. Kira, płacząc pierwszy raz od śmierci matki, chce ukryć ojca w Gmachu pod opieką swojego obrońcy, ale słyszy od niego, że to Jamison próbował go zabić.
- 9
Skrawki błękitu
Przed świtem Kira sadzi urzet w swoim ogrodzie kolorów i próbuje wszystko zrozumieć. Zastanawia się, czy jej matki nie otruto, a rodzice Thomasa i Jo nie zginęli z czyjejś woli, żeby Rada mogła przejąć ich dzieci i ich talenty. Przypomina sobie, co mignęło jej pod koniec zgromadzenia: bose stopy śpiewaka zakute w metalowe obręcze, z łańcuchem, ropiejącymi ranami i krwią. Rozumie, że opiekunowie sami nie potrafią niczego stworzyć, więc zmuszają ją, Thomasa i Jo, żeby opowiadali przyszłość, jakiej chce Rada. Postanawia zostać zamiast iść z ojcem. Christophera prowadzi do wioski uzdrowicieli Matt z Patykiem, a na pożegnanie chłopak zachwala Kirze tamtejszego rówieśnika o błękitnych oczach, za którego mogłaby wyjść. Kira odmawia i zapewnia ojca, że kiedyś ich wioski się poznają. Christopher daje jej pęk błękitnych nici, które wyprul ze swojej koszuli, żeby miała czym haftować, zanim urzet urośnie. Kira wraca do Gmachu ze skrawkami błękitu w dłoni, a nici drżą, jakby zaczynały żyć.
Motywy i przesłanie
- Sztuka i władza
- Rada trzyma artystów w wygodnych pokojach i mówi im, co mają stworzyć.
- Niepełnosprawność i wykluczenie
- Wioska oddaje Polu każdego, kto nie może pracować, a Kira musi udowadniać, że ma prawo żyć.
- Strach
- Bestie, których nikt nie widział, trzymają ludzi z dala od lasu i od prawdy.
- Pamięć i historia
- Szata i Pieśń o Ruinie to jedyna opowieść o przeszłości, jaką znają mieszkańcy.
- Przyjaźń
- Sieroty i odrzuceni, Kira, Thomas, Matt i Jo, zaczynają się o siebie troszczyć.
- Rodzina
- Nauki matki, wisiorek od ojca i prawda o tym, co spotkało Christophera.
To opracowanie jest streszczeniem książki „Skrawki błękitu” (Lois Lowry) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.
Czy ta książka jest dla Ciebie?Ocenę i werdykt znajdziesz w recenzji.
Przeczytaj recenzję