O czym jest „Felix, Net i Nika oraz Trzecia Kuzynka”?

W skrócie

„Felix, Net i Nika oraz Trzecia Kuzynka” Rafała Kosika to siódmy tom serii o trójce przyjaciół z warszawskiego gimnazjum. Dzień po wydarzeniach z „Orbitalnego Spisku” Felix, Net i Nika jadą na dwutygodniowe ferie do pensjonatu Trzy Kuzynki w Sudetach i obiecują sobie, że tym razem nie władują się w żadne kłopoty. Pensjonat stoi w głuszy, bez telewizora i zasięgu, autokar grzęźnie w śniegu, a gospodynie, dwie identyczne kuzynki, nie wpuszczają nikogo do prywatnej części domu.

Na miejscu ktoś niszczy liny i opony traktora, którym można by wyciągnąć autokar, grupa szuka winnego wśród swoich, a Nika od pierwszej nocy czuje, że z domem jest coś nie tak. Stół co dzień ma inną szerokość, w ścianie przybywa okien, obraz w jadalni maluje się sam, a przez lornetkę widać w oknie trzecią kuzynkę, o której oficjalnie nikt nie wspomina.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Rzęch, frytki i dom bez świateł

   Dzień po wydarzeniach z „Orbitalnego Spisku” tata Felixa odwozi trójkę na parking, skąd biuro podróży Czarny Kot wysyła grupę gimnazjalistów na dwutygodniowe zimowisko w Sudetach, do pensjonatu Trzy Kuzynki. Net podpisuje się w formularzu za mamę Niki, bo jej rodzice od lat nie żyją. Grupą opiekują się roztrzęsiona Olga Sosnowska i znudzony Krzysztof Pasikonik, a wiezie ją pan Janusz rozklekotanym autokarem, w którym ze świecącego napisu z imieniem kierowcy co chwilę wypada litera „J”. Przyjaciele poznają resztę towarzystwa: gotkę Reginę z czarnym zeszytem zatytułowanym „Pajęcznik”, Laurę z jaskrawoczerwonymi włosami, która z kamienną twarzą zmyśla kolejne historie, wiecznie oburzoną Teklę, Tymona z konsolą PSP, przemądrzałego Kleofasa, dowcipnisia Filipa, dwie chichoczące blondynki Natalię i Zuzannę, zwane Śmieszkami, dwóch dresiarzy Marka i Marcina, nazwanych Olimpijczykami, oraz konkurencyjną trójkę: Kingę, Patryka i Adriana. Felix, Net i Nika obiecują sobie, że tym razem nie władują się w żadne kłopoty. Zamiast obiadu w przydrożnej karczmie grupa dostaje frytki z musztardą w barze Ziutek, a Nice wypada plomba. Nocą autokar staje przy ciemnym, wyglądającym na opuszczony domu, z którego dobiega krzyk. Kierowca w panice rusza w las i zakopuje autokar w śniegu, a wszyscy brną z bagażami w stronę rakietnicy wystrzelonej przez gospodarzy, po drodze biorąc za potwora sapiącego pana Krzysztofa. Okazuje się, że ciemny dom to właśnie pensjonat. Drzwi otwiera niziutka Honorata, a gospodyni Leokadia zapowiada, że prąd z generatora jest tylko do wieczora, i stawia jedną zasadę: pokój trzeba zostawić w takim stanie, w jakim się go zastało. Nika trafia do pokoju z Laurą i Reginą, która zapala przy łóżku czerwoną lampkę, żeby chroniła przed złymi mocami.

2. 2

   Nietoperze, szafa i sabotażysta

   Rano Leokadia przedstawia kuzynkę Leontynę, swoją wierną kopię, a ponaddwumetrowy Tobiasz próbuje uruchomić Goliata, olbrzymi stary traktor, który ma wyciągnąć autokar. Pan Krzysztof prowadzi grupę w deszczu przez wszystkie okoliczne szczyty do karczmy Pod Rozchrumkanym Warchlakiem, a Laura po drodze opowiada zmyśloną legendę o ćmamutach. Wieczorem przyjaciele znajdują na planszy do scrabble przestawione litery i płytkę z literą „Q”, której w polskiej wersji gry nie ma. Szukając jej pod skórą niedźwiedzia, Net odsłania klapę do piwnicy i wypuszcza do jadalni chmarę nietoperzy: jeden porywa doczepione kucyki Tekli, a wypchany kot ląduje w kominku. Nocą w głębi domu znów ktoś krzyczy, a szafa w pokoju dziewczyn okazuje się wybebeszona. Gdy na korytarzu słychać panią Olgę, Net chowa się w łóżku Reginy, a Felix w łóżku Laury, co Nika bierze Netowi za złe. Felix robi dziewczynom klucz z drutu od wieszaka. Na zboczu nad pensjonatem, niedaleko tarasu widokowego z dziurą prowadzącą w głąb góry, przyjaciele widzą przez lornetkę w oknie prywatnej części domu nieruchomą kobietę. Nika jest pewna, że to trzecia kuzynka i że pozostałe dwie ją więżą, a Laura podaje jej imię: Leopoldyna. Goliat w końcu odpala, ale jedyna mocna lina holownicza leży pocięta na metrowe kawałki. Kleofas ogłasza, że „Sabotażysta jest wśród nas”, i wskazuje przyjaciół, bo nie wzięli nart, a Tekla oskarża Nikę o nocne wycieczki. Felix pod lupą stwierdza, że każde włókno liny zostało rozerwane osobno. Nika zauważa, że wiszący w jadalni obraz, początkowo sama szarobłękitna mgła, z dnia na dzień nabiera kształtów, i znajduje zgiętą fotografię obrazu w tym samym stylu: młodej kobiety przy regale, z rudym kotem i podpisem „H. K.”. W nocy śni o zniszczonym wojną mieście i rannym młodym żołnierzu. Nazajutrz ktoś zrywa przewody zapłonowe skutera śnieżnego, a szafa dziewczyn znów jest wywrócona, choć drzwi były zamknięte na klucz, więc współlokatorki zaczynają podejrzewać Nikę. Felix idzie do pana Krzysztofa i choć wszyscy biorą go za donosiciela, proponuje mu sposób na wyciągnięcie autokaru.

3. 3

   Krzywa Wieś i hol ze sznurka

   Na spacerze przyjaciele widzą, jak konkurencyjna trójka przeczesuje patykami leśną ściółkę, a sami trafiają do opuszczonej wsi. Z jednego domu wyrasta buk, w innych okna są za wąskie, drzwi za niskie albo przesunięte względem kolumienek, a dach dłuższy od domu. Felix uważa, że żaden cieśla nie popełniłby takich błędów. Przed ciekawskim łosiem chowają się w jednym z domów, gdzie Net podnosi z kredensu „Trybunę Ludu” z 1963 roku, kalendarz zatrzymał się na 14 czerwca 1963, a nad wersalką wisi zdjęcie trzech dziewczynek w komunijnych sukienkach. Z piętra dobiega zgrzyt przesuwanego kamienia, po schodach spada płytka z literą „Q”, drzwi przez chwilę nie chcą się otworzyć i trójka ucieka do lasu. W garażu Felix z Netem nawijają sznurek do bielizny między rurą a kijem od szczotki i robią hol, który ma wytrzymać dwie tony, a na noc oddają go Leokadii. Jej gabinet, obwieszony obrazami, to jedyne przejście do prywatnej części domu, a drzwi zamyka się tam na trzy zamki z obu stron. Laura opowiada historię Leopoldyny: w 1945 roku przygarnęła rannego niemieckiego żołnierza Hansa, zakochali się, a gdy nie dostali zgody na ślub i Hansa wydalono z Polski, Leopoldyna miała stracić rozum. Zaraz potem przyznaje, że łatwiej jej coś zmyślić, niż powiedzieć, jak było. Między rozdziałami pojawiają się sceny z przeszłości: malarz z obcym akcentem tłumaczy młodej kobiecie, że wszyscy mają myśleć, iż to ona maluje jego obrazy, bo potrzebują pieniędzy.

4. 4

   Przekładnia linowa i archiwum w Lolkowie

   Rano przy łóżku Reginy widać zaschnięty ślad buta, który Felix nazywa śladem starego wojskowego obuwia i ściera, a z drzwi pokoju dziewczyn znikają zamek i dziurka od klucza. Gdy Tobiasz przynosi hol, okazuje się, że przednie opony Goliata są rozerwane w strzępy, a Kleofas znów oskarża przyjaciół. Felix przerabia sznurek na trzy liny i z bloczków wiszących w garażu buduje przekładnię, dzięki której cała grupa, przepinając liny od drzewa do drzewa, wyciąga autokar z zaspy, jakby był z papieru. Felix i Net zostają bohaterami, ale zapominają o Nice, która od rana chodzi przybita. W kolejnej scenie z przeszłości malarz budzi ukochaną o świcie, bo na zagruntowanym wieczorem płótnie pojawił się w ciągu nocy gotowy obraz łosia przed ich domem, a ona pamięta tylko, że łoś jej się śnił. Nazajutrz grupa jedzie do Lolkowa. Nika wymyka się do archiwum w ratuszu i znajduje w księdze gości wpis Laury Poniatowskiej, a w księgach z lat sześćdziesiątych Krzywą Wieś, która w 1962 roku liczyła dwustu trzynastu mieszkańców, a w grudniu 1963 roku nie miała już żadnego. Archiwistka opowiada jej swoją wersję: wszystkie trzy kuzynki kochały Hansa, młodego, zdolnego malarza wcielonego siłą do Wehrmachtu, mieszkańcy wygnali ich z Lolkowa, zamieszkali więc w Krzywej Wsi pod przybranymi nazwiskami, a gdy w 1961 roku Hans i Leopoldyna chcieli się pobrać, deportowano go do Niemiec Wschodnich. W czerwcu 1963 roku wieś opustoszała w ciągu jednej nocy, a kuzynki przeniosły się do starej leśniczówki i zrobiły z niej pensjonat. Nika spóźnia się na autokar, a w karczmie słyszy, że chłopcy zjedli w mieście pizzę z Laurą i Reginą.

5. 5

   Obraz, który maluje się sam

   Na obrazie w jadalni widać już pensjonat z perspektywy, z której nie dałoby się go namalować, a w jedynym oświetlonym oknie ciemnej części domu w ciągu minuty pojawia się kobieca postać, przez którą przechodzi ta sama siateczka spękań, co przez całe płótno. Net łączy się przez Bluetooth z laptopem pana Krzysztofa i ściąga zdjęcia z wyjazdu, a Nika odwraca uwagę opiekuna pytaniem o pastę do butów. Zdjęcia pokazują, że obraz z dnia na dzień się zmieniał i wisi coraz wyżej, a w ścianie jadalni są teraz cztery okna zamiast trzech. Felix mierzy szerokość stołu i za każdym razem dostaje inny wynik, a skuwka jego pióra przestaje pasować, by po kilku godzinach znów pasować. Za szafą w pokoju dziewczyn odsłania drzwi bez klamki do ciemnej części domu. Leokadia, blada ze złości, twierdzi, że to nieużywane przejście, a Tobiasz zabija je przyniesionymi już deskami. Net uruchamia Manfreda, o którym zapomniał po formatowaniu dysku. Obrażony program łapie zakodowaną rozmowę przez krótkofalówki, w której ktoś z pensjonatu melduje, że coś jest „pilnowane i zamknięte”, i ustala autora fotografii: Hansa von Klopenburga, niemieckiego malarza, który niecały miesiąc wcześniej zmarł w swoim domu pod Monachium. Fotografia pokazuje połowę jego najdroższego obrazu, „Madonna z Wielkim Regałem”. Drugiej połowy nikt nigdy nie widział, a kolekcjonerzy zapłaciliby za nią fortunę. Felix rozdeptuje w jadalni robota udającego karalucha, z kamerką zamiast głowy, a Laura opowiada mu o krawcu z kamienicy kuzynek, któremu po wojnie ubrania w nocy zmieniały wymiary, aż zakład upadł, a krawiec odebrał sobie życie. Felix przyznaje, że Nika miała rację, ale chłopcy odkładają decyzję o wspólnym śledztwie na następny wieczór.

6. 6

   Zamek, kradzież i strych

   W kolejnej scenie z przeszłości milicja aresztuje nocą malarza, który okazuje się Hansem von Klopenburgiem, znanym też jako Hieronim Kawecki. Ukochana obiecuje, że do niego przyjedzie, choć wszystkie trzy kuzynki wiedzą, że tak się nie stanie. Deski, którymi Tobiasz zabił przejście za szafą, zaczynają przybierać kształt drzwi. Grupa zwiedza ruiny zamku w Lolkowie z dozorcą Gustawem Kotwicą, który udaje przewodnika i opowiada legendę o alchemiku Młodywoju, prostującym krzywą wieżę, oraz historię niemieckiego działa, do którego pociski raz były za luźne, a raz za ciasne. Felix prosi Nikę, by spróbowała wyprostować wieżę siłą umysłu, ale nic się nie dzieje. Wyznaje jej też, że ślad „starego wojskowego buta” był w rzeczywistości śladem jej martensa, dlatego go starł. Po powrocie zauważa w rogu jadalni kamerkę przyklejoną taśmą, a z Netem trafia w lesie na obozowisko z lunetą wycelowaną w okno Leopoldyny i Nissanem Patrolem z płaskim kontenerem na obraz. Nika, zła, że chłopcy wciąż odkładają decyzję, wchodzi przez uchylone drzwi do gabinetu, bo chce pokazać kuzynkom drzwi rosnące w szafie. Czekają tam Marek i Marcin, którzy wykorzystali wyjazd gospodyń na zakupy i działają na zlecenie człowieka zwanego Brodaczem. Nika jak w transie prowadzi ich do właściwego pokoju po ciemnej stronie, gdzie wisi druga połowa obrazu, radzi zapakować łup w worek na śmieci i obiecuje dwie godziny milczenia w zamian za to, że nie zostanie związana. Felix, Net, Regina i Laura wchodzą tymczasem na strych. Honorata wygania dziewczyny i zamyka drzwi na klucz, a chłopcy natykają się na Kingę, Patryka i Adriana, którzy z wojskowym komputerem i latającymi robocikami badają ciemną część domu, gdzie coś bez przerwy zmienia przedmioty. Kinga pokazuje nagranie, na którym Nika w koszuli nocnej lunatykuje kilka nocy z rzędu, i traktuje je jak zabezpieczenie przed wydaniem. Gdy kamera robota pokazuje Nikę idącą do schodów w ciemnej części, Felix kieruje robota prosto w jej twarz, Nika spada ze schodów, a Net wynosi ją stamtąd na rękach.

7. 7

   Przesłuchanie, cmentarz i osuwisko

   Pani Olga wzywa policję. Nika, która w Warszawie mieszka sama i boi się, że kontakt z policją skończy się dla niej domem dziecka, odmawia komisarzowi Czapskiemu zeznań przed trzecią, a przywieziony z nim doktor Wodecki okazuje się weterynarzem. Czapski chce, żeby chłopcy przestawili zegarki i oszukali Nikę, ale Felix odmawia i opowiada mu o Nissanie. Nagranie z kamery Kingi pokazuje Marka wychodzącego z gabinetu, a puszczone sześćdziesiąt cztery razy szybciej - stół, który kurczy się i rośnie, przesuwający się kominek, pełzające obrazy i poroże wyrastające prosto ze ściany. Punktualnie o trzeciej Nika opowiada wszystko, a w pokoju Olimpijczyków zostaje tylko torba wypchana szmatami. Weterynarz zostaje z Niką, a grupa idzie pieszo na obiad, przed którym Net całuje ją na pożegnanie. W karczmie Laura przyznaje, że szuka na obrazie przepisu na długą młodość, zapisanego w księdze leżącej przed kobietą, a Regina - mapy prowadzącej do źródła mocy zmian. Wracając skrótem przez las, grupa trafia na zapomniany cmentarz, na którym większość nagrobków nosi datę 14 czerwca 1963 roku. Część grupy ucieka w panice w ciemny las, ziemia zaczyna falować, groby się zapadają, a Felix z Netem i z pomocą Patryka i Adriana wyciągają Laurę z rozmiękłego grobu, przy którym Felix widzi nagrobek trzech sióstr zmarłych 18 lutego 1963 roku. Zaraz potem cała polana zjeżdża lawiną błota na drogę. Kinga mówi o Maszynie Życzeń, ukrytym w okolicy źródle zmian, i o podejrzeniu, że steruje nią Leopoldyna. W lesie grupa znajduje porzuconego Nissana z wyjącym klaksonem i kołami, które nie mieszczą się w błotnikach. W tym czasie komisarza i weterynarza wzywają do Lolkowa, a Nika zostaje w domu sama z Honoratą. Drzwi jej pokoju zamykają się na klucz, pokój ściska się jak w imadle, a do środka wchodzą Leokadia i Leontyna. Jedna z nich mówi do kogoś, kto jest w szafie: „Obiecałyśmy przecież, że ją dostaniesz”.

8. 8

   Latarnia na wieżyczce i telefon na słupie

   Kuzynki zapewniają Neta, że Nikę zabrano na badania do szpitala, a Leokadia mówi, że zadzwoniła po pomoc, po czym twierdzi, że telefon przestał działać. Laptop Neta pada, ale Net zdąży zgrać pamięć Manfreda na pendrive. Felix wymontowuje reflektory z autokaru i kieruje je z wieżyczki w niebo, żeby zagubieni w lesie trafili do domu. Odkrywa też, że krzyk, który słyszeli od pierwszej nocy, to dzwonek SMS-a w telefonie Leokadii, a zmiany unieruchomiły tylko ich komórki. Na rozsypanych przez Neta płytkach scrabble, gdy nikt nie patrzy, układają się napisy „UWOLNIJCIE JĄ” i „SPIESZCIE SIĘ”. Felix otwiera gabinet pogrzebaczem, ledwo słyszy komisarza w słuchawce i chowa się przy biurku, gdy wchodzi Tobiasz. Na ukończonym obrazie w jadalni z wieżyczki bije promień reflektorów, a w oknie Leopoldyny stoi druga, niższa postać z rudymi lokami. Net jest pewien, że Nika nie pojechała do żadnego szpitala. Felix i Net wynoszą telefon z gabinetu i podłączają go do drutów na betonowym słupie przy drodze, ale kłócą się, czy pytać komisarza o Nikę, czy prosić o pomoc dla zaginionych, i aparat roztrzaskuje się na ziemi. Do pensjonatu odprowadza ich zabłąkany pan Janusz. Kinga z kolegami idzie tymczasem przez gabinet na ciemną stronę, a Regina zostaje w jadalni, przekonana, że połączy się z mocą zmian myślą.

9. 9

   Pod ziemią i za zielonymi drzwiami

   Felix, Net i Laura wchodzą na ciemną stronę, gdzie wisi druga połowa „Madonny” w wielu różniących się wersjach, okna pełzną po ścianach, a schody rozpadły się na krążące w powietrzu stopnie. Laura całuje Felixa i wraca do jadalni, a chłopcy schodzą przez klapę do ogromnej jaskini, w której pensjonat tkwi jak korek. Prując nieśmiertelny sweter Neta jak nić Ariadny, docierają do komory, której ściany świecą od dotyku, a przejście za nimi zamyka się w litej skale. Czeka tam uwięziona wcześniej Kinga z kolegami, a Felix uznaje, że są w samym środku Maszyny Życzeń. Net zaczyna z nią grać w kółko i krzyżyk i uczy ją matematyki. W pokoju za zielonymi drzwiami Nika lewituje unieruchomiona nad łóżkiem, a Leopoldyna, od trzydziestu lat zakuta w gorset z powodu choroby kręgosłupa, wyjaśnia, że w lutym 1963 roku trzy kuzynki przeniosły swoje umysły do ciał trzech sióstr z Krzywej Wsi. Teraz Leopoldyna chce zająć zdrowe ciało Niki, które może „rozmawiać ze Skałą”, a swoje stare ciało zniszczyć, i wpycha jej zieloną pastylkę odbierającą wolę oporu. Kinga przyznaje, że jej tajna organizacja od początku wiedziała o takich zjawiskach, a Net, wściekły, układa na ścianie równanie z dzieleniem przez zero i zawiesza Maszynę. Leopoldyna, czując, że traci Skałę, uznaje, że przejęcie się udało, i połyka czerwoną pastylkę, a ściany wypuszczają chłopców na leśny taras. Nika, która od początku ukrywała zieloną tabletkę w dziurze po plombie, rozrywa więzy siłą woli, ściąga stare ciało Leopoldyny do kuchni i ratuje jej życie wodą z solą. O świcie zagubieni wracają za promieniem reflektorów, policja zabiera kuzynki, Tobiasza, Honoratę, Olimpijczyków i Brodacza, a Laura bierze od Felixa numer telefonu. W pokoju za zielonymi drzwiami przyjaciele znajdują tabliczkę „Też możesz tym sterować”, o której marzył Net, i puste miejsce po oryginale obrazu. Wszystko wskazuje, że ukradł go Tymon, właściciel robota-karalucha. Nika wyjaśnia, że pomagała im Maria, siostra z chorym kręgosłupem, której umysł przetrwał uwięziony w ciele zajętym przez Leopoldynę. Litera „Q” pozostaje zagadką, a Nika wygrzebuje z ziemi grudkę złota i opiera głowę na ramieniu Neta.

Motywy i przesłanie

Zaufanie do intuicji

Nika od pierwszej nocy czuje, że dom jest groźny, a chłopcy każą jej czekać na dowody, aż jest za późno.

Kozioł ofiarny

Grupa, która po każdym sabotażu szuka winnego, i Kleofas oskarżający każdego, kto akurat się odezwie.

Ból i lęk przed starością

Leopoldyna, która od lat żyje w gorsecie i jest gotowa zabrać cudze życie, żeby uciec od cierpienia.

Pamięć i przeszłość

Archiwum, które milczy, archiwistka, która pamięta, i sny, w których Nika ogląda cudze wspomnienia z wojny.

Miłość rozdzielona

Leopoldyna i malarz Hans, którym wojna, plotka i urzędy nie pozwoliły być razem.

Obca inteligencja

Siła ukryta pod ziemią, która przez miliony lat nie wiedziała, że poza nią cokolwiek istnieje.

Samotność

Nika, która mieszka sama i ukrywa to przed dorosłymi, oraz kuzynki odcięte od świata w leśnym pensjonacie.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Felix, Net i Nika oraz Trzecia Kuzynka” (Rafał Kosik) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.