O czym jest „Felix, Net i Nika oraz Teoretycznie Możliwa Katastrofa”?

W skrócie

„Felix, Net i Nika oraz Teoretycznie Możliwa Katastrofa” Rafała Kosika to drugi tom serii o trójce przyjaciół z warszawskiego gimnazjum imienia profesora Kuszmińskiego i przygodowa powieść science fiction, w której szkolna afera prowadzi prosto do tajemnicy z czasów drugiej wojny światowej. Jest połowa kwietnia, dwa tygodnie po pokonaniu Mortena. Felix, Net i Nika chcieliby wreszcie być zwyczajnymi nastolatkami, ale ledwo pomogą profesorowi Butlerowi złapać zbiegłą, wygłodniałą rosiczkę tygrysią, a już zostają oskarżeni o palenie skrętów w szkolnej toalecie i podrabianie ocen w dzienniku. Dla Niki, która ukrywa przed szkołą, że jest sierotą, rozmowa z dyrektorem w obecności rodziców może oznaczać dom dziecka.

Felix ma na takie sytuacje teorię: Teoretycznie Możliwa Katastrofa, czyli kilka drobnych zaniedbań, które łączą siły i kończą się nieszczęściem. Wkrótce sprawdza ją na większą skalę. Jego tata bada na Kaszubach, przy nieczynnej latarni morskiej Milo, tajną niemiecką bazę, w której od sześćdziesięciu lat pracuje tajemniczy pierścień, a od chwili, gdy Felix staje przed nim sam, za przyjaciółmi chodzi postać w błękitnej poświacie. Wakacje w domu latarnika, sztorm i zapomniane podziemia sprawiają, że trójka trafia w miejsca i czasy, o których nie śniło się żadnemu z naukowców Instytutu Badań Nadzwyczajnych.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Rosiczka i trzy skręty

   W połowie kwietnia, dwa tygodnie po zniszczeniu Mortena, Felix i Nika spotykają na szkolnym korytarzu rosiczkę tygrysią profesora Butlera. Roślina najadła się meganawozu, urosła większa od człowieka i poluje na wszystko, co się rusza: przestraszyła już matematyczkę, panią Bąk, zwaną Ekierką, a nocny stróż, pan Sylwester, zabarykadował się w portierni. Przyjaciele zatrzaskują ją w męskiej toalecie, a Net, który przychodzi później, przegrywa zakład o dychę, bo na jej widok wrzeszczy już po trzydziestu dwóch sekundach. Trzech trzecioklasistów z jointami bierze rosiczkę w fartuchu za halucynację i ucieka, a Felix zadeptuje dymiące skręty. Roślinę udaje się przemycić na zaplecze pracowni biologicznej, ale dyrektor Juliusz Stokrotka i tak każe Butlerowi pozbyć się okazów, więc Felix ściąga do szkoły dziennikarkę „Kroniki Sensacyjnej”, Jagodę Jesionowską. Tymczasem fizyk, pan Czwartek, fotografuje ślady butów w toalecie, dyrektor porównuje je z podeszwami uczniów i oskarża trójkę o palenie narkotyków. Po niefortunnej uwadze Neta przyjaciele zostają zawieszeni i mają przyjść z rodzicami, a Nika, która od początku roku ukrywa, że jest sierotą, boi się domu dziecka. Na spotkaniu, na którym wszystkich rodziców zastępuje tata Neta, Marek Bielecki, dyrektor dokłada świadka, uczennicę, która rzekomo widziała, jak palili, i dziennik, w którym ktoś wytarł im oceny i wpisał same szóstki, także w szkolnej bazie danych. Zawieszenie trwa tydzień, a nad trójką wisi rada pedagogiczna.

2. 2

   Nocna wyprawa po dziennik

   Tata Neta w trzy sekundy włamuje się na szkolny serwer i zaczyna wierzyć synowi. W półtorapokojowym mieszkaniu Niki na Pradze chłopcy odkrywają pudła żółtych długopisów: dziewczyna wieczorami skręca je z części za grosz od sztuki, żeby mieć na życie. Net porównuje kopię zapasową ocen z aktualną i znajduje jeszcze dwie zmienione osoby: Lamberta, któremu poprawiono informatykę, matematykę i fizykę, oraz Aurelię, której podniesiono najniższe stopnie. Manfred, sztuczna inteligencja Neta, nagrał przez kamerę zabranego minikomputera wizytę wysokiej, rudej uczennicy w gabinecie dyrektora. Felix wymyśla alibi: skoro zawieszeni nie chodzą do szkoły, nowe pety w tej samej toalecie dowiodą, że palił kto inny. Nocą przyjaciele wchodzą tylnymi drzwiami z fałszywymi skrętami z herbaty Earl Grey, zasłaniają czujkę alarmu folią z czekolady i w świetle latarek widzą korektor pod podrobionymi ocenami. Wycierają szóstki, Nika wbrew protestom Neta wpisuje im w to miejsce jedynki i zdrapuje korektor z ocen Aurelii. Po korytarzach krąży buczący potwór, mucha wielkości kury, która najadła się rozsypanego meganawozu. Przyjaciele przeciskają się przez wypaloną kwasem dziurę w drzwiach pracowni biologicznej, wypuszczają rosiczkę, a ta pożera muchę i grzecznie wraca na swoje miejsce przy rurze. Nazajutrz sprzątaczka znajduje nowe skręty i dyrektor zapomina o paleniu, a tata Neta zamiast osiemdziesięciu slajdów informatyka Eftepa pokazuje szkole pięciominutowy holograficzny film o swoim przyjacielu Krystianie, który zaczynał od popalania w szkolnej toalecie, a skończył jako wyniszczony bezdomny w kanałach. Stokrotka umarza sprawę ocen i każe trójce wrócić na lekcje.

3. 3

   Pierścień nad morzem

   Aurelia zaprasza przyjaciół na czternaste urodziny, Felix daje Nice skonstruowaną przez siebie maszynę, która składa czterdzieści długopisów na minutę, a reportaż w gazecie o najlepiej wyposażonej pracowni biologicznej w Warszawie ratuje zbiory Butlera. W restauracji sushi, w której obsługuje zepsuty robokelner numer pięć, rodzice Neta ogłaszają, że będzie miał rodzeństwo, i Net osuwa się pod stół. Na weekend mama zawozi Felixa na Kaszuby, do taty mieszkającego w starym domu latarnika przy nieczynnej latarni Milo. Z trzynastej księgi profesora Kuszmińskiego odczytano współrzędne punktu pod dnem morza, a w pobliżu, za atrapą garażu dla czołgów, odkryto tajną niemiecką bazę z czasów drugiej wojny światowej. W hali pod kopułą stoi pierścień z elektromagnesami, w dokumentach nazywany Wunrung, który od sześćdziesięciu lat pracuje bez widocznego zasilania i którego nikt nie umie wyłączyć. Gdy Felix staje przed nim sam, odczyty skaczą dziesięciokrotnie, a w środku na moment pojawia się świetlista postać. W sterowni, obok trzech mosiężnych tarcz z nieznanymi znakami, jest puste kwadratowe gniazdo, a Felix wyjmuje na pamiątkę krzywo wetkniętą lampę ze starej radiostacji. Ojcu o postaci nie mówi. Na urodzinach Aurelii Felix obsługuje stroboskop, w grze w butelkę Net i Nika wymieniają całusa, a nieśmiała Zosia widzi kogoś za szybą w ogrodzie. Kilka dni przed końcem roku na szkolnym korytarzu cała trójka i Ekierka widzą unoszącą się postać w błękitnej poświacie i czymś podobnym do munduru. Przyjaciele ustalają też, że fałszywym świadkiem była Olena z drugiej klasy, dziewczyna szkolnego osiłka Marcela, i mimo zjawy postanawiają spędzić lipiec razem w domu latarnika.

4. 4

   Żelazny las

   Na dwudniowej wycieczce klasowej z wychowawczynią panią Jolą i Eftepem klasa trafia do hotelu Jagodowy Bór w miasteczku Stefan nad Wisłą. Kierownik Nizina, kolega Eftepa ze studiów, oprowadza uczniów po planach nowego szamba i zamyka ich w symulatorze z dwugodzinnym wirtualnym spacerem w swoim towarzystwie, a recepcjonistka Klementyna prowadzi dwadzieścia zeszytów, bo jego baza danych nie działa. Felix wyłamuje zamek symulatora, Net naprawia bazę, a w lesie przyjaciele zauważają drzewo odlane ze stali nierdzewnej. Wieczorem odsyłają Lamberta do zepsutego symulatora fałszywą plotką, udają sprzątanie terenu i wymykają się do lasu, w którym co drugie drzewo jest stalowe. W jednym z pni jest ukryty przycisk: spod ziemi wysuwa się winda i zwozi ich do drugiej, niedokończonej i zalanej wodą bazy z pierścieniem bez elektromagnesów. Felix zabiera z szafy w sterowni teczkę z niemieckimi schematami. Uciekając przed falą setek szczurów, przyjaciele podpalają benzynę na wodzie zapałkami z kawiarni Zbędne Kalorie i rurą jak taranem wybijają zamurowany wylot tunelu, który okazuje się garażem kierownika. Woda zalewa hotel. Po SMS-ie Felixa do taty nocą przylatuje helikopterem agent w czarnych okularach, wypytuje o bazę i o coś, co nazywa Kryształowym Sercem, a rano teren zajmuje oddział porucznika Waligóry i mobilne laboratorium Instytutu Badań Nadzwyczajnych. Manfred, któremu zalało minikomputer, buntuje się i żąda kamery na zewnątrz plecaka, więc Net nosi odtąd telefon w etui przypiętym do paska.

5. 5

   Sztorm w Milo

   Nika dostaje za średnią 5,5 stypendium, a Lambertowi, któremu obniżono sprawowanie za przerabianie ocen, brakuje jednej dziesiątej do obiecanych wakacji w Ameryce. Tata Felixa zawozi przyjaciół, babcię Lusię i psa Cabana do domu latarnika. Ponury rybak w wełnianej czapce mruczy, że w czterdziestym piątym coś się tu stało, a żółty batyskaf kapitana Żuka pokazuje im wykop w dnie morza, w którym na odcinku rozerwanych torów leży wagon kolejowy, dokładnie na osi pierścienia. Net rozpoznaje na nim logo londyńskiego metra. Badania w Milo okazują się fiaskiem, zarząd Instytutu ma do taty pretensje, że wtajemniczył dzieci, wakacje skracają się do tygodnia, a tata mówi, że nie wysyłał żadnych agentów: ktoś przechwycił SMS. Na urodzinach Niki, gdy wiatr gasi czternaście świeczek, zanim zdążyła je zdmuchnąć, przychodzi wiadomość od mamy Felixa, że nie przyjedzie. Za namową Neta i wbrew Nice Felix ją kasuje, a tata odjeżdża do Stefana z babcią i Cabanem, przekonany, że dzieci nie zostaną same. Nocą przed domem stoją trzy świecące postacie, a na podjeździe zostaje ślad buta. Rybak opowiada, że w styczniu 1945 roku około dwóch tysięcy niemieckich żołnierzy wbiegło z karabinami do tunelu bazy i nigdy z niego nie wyszło, a zjawy, które widzi od sześćdziesięciu lat, to dopiero początek. Dom zarasta dżunglą, bo Net zostawił pod oknem źle zakręconą buteleczkę meganawozu. W czasie sztormu Nika przeczuwa niebezpieczeństwo, przyjaciele uciekają przez piwnicę ukrytym tunelem do podziemi latarni, a stamtąd szybem do hali z pierścieniem, ścigani przez świecącą, zmienną masę, którą Net nazywa Bezkształtem.

6. 6

   Teleporter do Londynu

   Strażnik bazy leży nieprzytomny, radiostacja jest zniszczona, a pomoc może przyjechać dopiero rano. Manfred kopiuje się do chmary tysięcy minirobotów zostawionych przez Instytut i wykrywa w kopule około trzydziestu niewidzialnych postaci. Gdy w tunelu materializuje się Bezkształt, Net w panice wbiega w iskrzący pierścień i znika, a za nim coś wciąga Felixa i Nikę. Budzą się przy drugim pierścieniu w zasypanym tunelu, który prowadzi na stację londyńskiego metra. Net zostawia w kafejce internetowej kartkę pełną błędów, bo ma dysleksję, a Manfred wyświetla wskazówki na telebimach Piccadilly Circus i ściąga przed Pałac Buckingham tysiące ludzi. Felix wymienia zepsuty zegarek na frytki i odkrywa, że zapis aktywności pierścienia w Milo pokrywa się z rozkładem jazdy metra: to teleporter, przez który Niemcy chcieli rzucić desant w sam środek Londynu. Taksówkarz, który o mało ich nie potrącił, zawozi ich za darmo do London Eye, a w kapsule koła przyjaciele znajdują bombę zegarową. Gdy Felix próbuje wyjąć zapalnik i zegar przyspiesza, Nika siłą woli wybija pancerną szybę, a bomba wybucha w Tamizie. Rachunek w pubie odpracowują przy zmywaniu, wracają tunelem metra i razem z chmarą Manfreda, która dotarła do Londynu z opóźnieniem prawie doby, wchodzą do pierścienia.

7. 7

   Kwiecień 1945 i Polska Ludowa

   W Milo nie ma ich rzeczy, pomostu ani roślin w kuchni, stół jest cały, nad morzem przelatuje radziecki myśliwiec, a do latarni przychodzi młody latarnik z rowerem i mówi, że tu „złe prądy”. Manfred odczytuje z gwiazd datę: kwiecień 1945. Polscy partyzanci proszą przyjaciół o przekazanie wiadomości o bazie i o Kryształowym Sercu, które odbili Niemcom i ukryli, oraz zostawiają w piwnicy zepsutą radiostację. Felix zastępuje przepaloną lampę identyczną, którą w swoich czasach wyjął z tej samej radiostacji, i odnosi radiostację do sterowni. Przyjaciele sadzą wyrwany dąbek, wrzucając do dołka słoik meganawozu, Net wycina w stole napis „1945”, a gdy na wzgórzach stają postacie widoczne tylko w ultrafiolecie, Net przestawia tarcze na chybił trafił. Lądują w tej samej bazie, ale w latach siedemdziesiątych: w Gdańsku stoją w kolejce po makaron sprzedawany po trzy paczki, Net sprzedaje docentowi kalkulator, a w pociągu do Warszawy pojawia się i znika kubek, przez który przechodzą palce. Na ulicy Serdecznej Felix widzi niedokończonego robota Golema, którego jako chłopak budował jego tata, a na Pradze z kamienicy Niki wychodzi dziesięcioletnia ruda dziewczynka z tą samą srebrną spinką, którą nosi Nika. To jej mama. W centrum miasta agenci w czarnych okularach wpychają trójkę do Wołgi, milicja przesłuchuje ich jako szpiegów, a młody agent wie, że są podróżnikami w czasie, i żąda lokalizacji pierścienia oraz Kryształowego Serca. Pokazuje im trzecią bazę, ukrytą pod Warszawą, ale jej pierścień sam sięga po przyjaciół.

8. 8

   Warszawa 2060 i zamek Książ

   Lądują w roku 2060, w mieście wieżowców, latających pojazdów zwanych gravami i ludzi z komputerami wszczepionymi do mózgów. Zapasowy komplant, czarny robal przyssany do karku, daje Netowi internet w głowie. Ich Manfred jest przeprogramowaną informacją turystyczną bez pamięci, ale pomaga im Manfred 198-46a, zbiegła kopia z pierwszego tomu: wskazuje archiwa Instytutu w Ministerstwie Pogody w Pałacu Kultury. Ktoś podsyła im grava i kod do lądowiska na tarasie widokowym. Strażniczka archiwum, program Lorelei, przegrywa grę w zagadki na pytaniu o moc silnika autobusu Jelcz-Berliet PR 110, po czym napuszcza na przyjaciół wirtualne wilki, a w budynku ściga ich mechaniczny ochroniarz. Wracają też chmara Manfreda i Bezkształt. Z danych o ustawieniach tarcz Net wylicza rok, a Nika prosi o 1997, rok śmierci swojej mamy. Trafiają do podziemi zamku Książ 8 sierpnia 1997 roku, w przeddzień katastrofy awionetki, w której zginęła mama Niki, przewodniczka wycieczki. Nika opowiada chłopcom swoje ostatnie wspomnienie: smażalnię ryb na Helu i mamę naprzeciwko. Felix domyśla się, że w sterowni brakuje Kryształowego Serca. Nazajutrz pęka opona autobusu, psują się kolejne taksówki, jedna znika na ich oczach, w pociągu brakuje prądu, a ostrzeżenie przez telefon nic nie daje. Wieczorem awionetka traci zasilanie nad zamkiem i rozbija się za lasem. Nika krzyczy, łamie paznokcie o balustradę i wierzy, że nic nie jest przesądzone, a Felix podejrzewa, że samolot strącił wstrząs z pierścienia.

9. 9

   Pustynia i Kryształowe Serce

   Skok w ciemno kończy się w Warszawie zasypanej pustynią po dziesiąte piętra wieżowców, co najmniej pół wieku po katastrofie. Uszkodzony grav pada koło Torunia, przy sześćdziesięciu siedmiu stopniach Felix buduje destylator wody, a biomechaniczne myszomrówki zaczynają zjadać plecaki. Ratuje ich Wędrowiec, kapitan latającego żaglowca na balonach „Symfonia Mórz”, i opowiada, jak regulacja pogody i rozmnażające się biomechanoidy zamieniły Ziemię w pustynię. Przy latarni Milo rośnie olbrzymi dąb strzeżony przez wiewiórki, ten sam, który przyjaciele posadzili w 1945 roku. Gdy Bezkształt czeka w samym środku pierścienia, Nika i Felix rozumieją, że jedyna droga do domu prowadzi przez niego. W środku jest czterowymiarowa przestrzeń, w której można dotknąć własnych pleców, a w niej dwa tysiące żołnierzy Wehrmachtu z 1945 roku: porucznik Johannes Brenner, naukowiec Weber i esesman Schultz z odznaką z trzema trybami, jak logo Mortena. Przyjaciele przechodzą przez ściany, odkrywają, że ślad buta na podjeździe zostawiła Nika, a Felix rozpoznaje Kryształowe Serce w starej elektrycznej kuchence, na której rybak od sześćdziesięciu lat gotuje obiady. Żołnierze przejmują urządzenie, Schultz zabija Webera, a Felix przekręca w Sercu mosiężny klucz z Pałacu Kultury i wyłącza pierścień. Schultz bierze Nikę na zakładniczkę i chce wracać do 1939 roku, ale młody niemiecki żołnierz ogłusza go kolbą. Przyjaciele chowają się w szafie na piętrze domu latarnika, a rano znajdują ich polscy żołnierze porucznika Waligóry, wezwani przez Manfreda. Agenci w czerni odjeżdżają z rozkutym Schultzem, reszta żołnierzy wraca do domu. W epilogu przyjaciele postanawiają opowiedzieć swoją historię jakiemuś autorowi, rybak powtarza słowa młodego latarnika i znika w latarni, a wieczorem nieczynna od lat latarnia Milo znowu świeci.

Motywy i przesłanie

Podróże w czasie i paradoksy

Lampa bez wieku, ślad buta na podjeździe i pierścień, który budzi się, bo ktoś za chwilę przez niego przejdzie.

Teoretycznie Możliwa Katastrofa

Teoria Felixa o drobnych zaniedbaniach, które składają się w nieszczęście, od buteleczki nawozu po klimat całej planety.

Przyjaźń

Superpaczka, która podejmuje decyzje razem i razem ponosi ich skutki.

Strata i żałoba

Nika, która dostaje szansę wrócić do dnia śmierci mamy.

Zaufanie i uczciwość

Fałszywe oskarżenie w szkole, podrzucone dowody i skasowany SMS, który ciąży Felixowi.

Technika i odpowiedzialność

Nanoroboty, komplanty i regulacja pogody, które wymykają się ludziom spod kontroli.

Historia

Niemiecka baza, polscy partyzanci w 1945 roku i kolejki w Polsce lat siedemdziesiątych.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Felix, Net i Nika oraz Teoretycznie Możliwa Katastrofa” (Rafał Kosik) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.