O czym jest „Szukając Alaski”?

W skrócie

„Szukając Alaski” Johna Greena to powieść young adult o dorastaniu, przyjaźni i żałobie. Szesnastoletni Miles Halter z Florydy, chudy samotnik, który zamiast czytać książki pisarzy czyta ich biografie i uczy się na pamięć ostatnich słów sławnych ludzi, wyjeżdża do szkoły z internatem Culver Creek pod Birmingham w Alabamie. Rodzicom tłumaczy, że jedzie szukać Wielkiego Być Może, o którym na łożu śmierci mówił François Rabelais. Na miejscu trafia pod skrzydła współlokatora Chipa Martina, zwanego Pułkownikiem, i jego przyjaciółki Alaski Young: pięknej, błyskotliwej i nieprzewidywalnej dziewczyny, która pali jak smok, ma w pokoju stosy książek z garażowych wyprzedaży i wymyśla najlepsze kawały w szkole.

Miles po raz pierwszy w życiu ma prawdziwych przyjaciół. Pali z nimi papierosy w kryjówce pod mostkiem nad strumieniem, uczy się pić tanie wino, bierze udział w wojnie na psikusy z bogatymi dzieciakami z Birmingham i coraz mocniej zakochuje się w Alasce, choć ona ma chłopaka. Na lekcjach religii u doktora Hyde'a i w rozmowach z Alaską wraca pytanie, które zadała mu już pierwszego wieczoru: jak wydostać się z labiryntu.

Powieść dzieli się na dwie części, przed i po. Wydarzenie, które stoi pośrodku, zmienia wszystko, a druga połowa książki to próba zrozumienia, co się wtedy stało, i nauka życia z poczuciem winy.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Wielkie Być Może

   Na pożegnalne przyjęcie, które mama Milesa Haltera wyprawia mu przed wyjazdem, przychodzą dwie osoby, i to tylko na chwilę, żeby się pożegnać. Miles nie jest zaskoczony: w szkole na Florydzie był niewidzialny. Rodzicom wyjaśnia, że jedzie do Culver Creek, tej samej szkoły z internatem w Alabamie, do której chodził jego ojciec, bo nie chce czekać ze swoim Wielkim Być Może do śmierci. W pokoju numer 43 poznaje współlokatora, Chipa Martina: niskiego, umięśnionego stypendystę z New Hope w Alabamie, który uczy się na pamięć nazw krajów, a potem ich stolic i liczby ludności. Chip każe na siebie mówić Pułkownik, a Milesowi nadaje ironiczne przezwisko (w oryginale Pudge), bo ten jest chudy jak tyczka. Tłumaczy mu, że w szkole są dwa obozy: stypendyści i zwykli internatowcy oraz bogate dzieciaki z Birmingham, które na weekendy wracają do klimatyzowanych domów, a najważniejsza zasada brzmi: nigdy nie donosić. Pierwszego wieczoru Miles poznaje Alaskę Young z sąsiedniego pokoju. Alaska czyta mu ostatnie słowa Simóna Bolívara z powieści Márqueza „Generał w labiryncie” i pyta, czym jest ten labirynt: życiem czy umieraniem. Zawierają umowę: on dowie się, co to za labirynt i jak z niego wyjść, ona znajdzie mu dziewczynę.

2. 2

   Taśma klejąca i pierwsze kary

   Jeszcze tej samej nocy trzech uczniów z bogatej paczki, z Kevinem Richmanem na czele, wyciąga Milesa z łóżka, owija go taśmą klejącą i wrzuca do jeziora. Miles ledwie wydostaje się na brzeg. Okazuje się, że to zemsta na Pułkowniku: bogate dzieciaki są przekonane, że to on doniósł na Maryę i Paula, parę wyrzuconą pod koniec poprzedniego roku za picie, palenie trawki i wspólne łóżko. Pułkownik obiecuje odwet. Miles zaczyna palić, uczy się do późna i zakochuje się w lekcjach religii doktora Hyde'a, starego nauczyciela z jednym płucem, który zapowiada, że przez rok będą szukać sensu w islamie, chrześcijaństwie i buddyzmie. Kiedy Hyde wyrzuca Milesa z klasy za gapienie się przez okno, Alaska staje w jego obronie i wylatuje razem z nim. Pomaga mu też w matematyce, a w deszczową sobotę opowiada, że imię wybrała sobie sama w siódme urodziny, szukając na globusie miejsca jak najdalej od rodzinnego Vine Station. Gdy dyrektor, pan Starnes, zwany Orłem, przyłapuje czwórkę przyjaciół na paleniu nad jeziorem, Alaska i Pułkownik biorą całą winę na siebie przed szkolnym sądem koleżeńskim, a Miles i Takumi wychodzą bez kary.

3. 3

   Randka, deszcz i donos

   Alaska urządza podwójną, a właściwie potrójną randkę: Miles ma iść z Larą Buterskayą, nieśmiałą dziewczyną z Rumunii, a do Alaski przyjeżdża jej chłopak Jake, student z Nashville. Na meczu koszykówki Pułkownik i Takumi prowokują gwiazdę drużyny przeciwnej, a ta rzuca piłką prosto w twarz uciekającego Milesa. Kończy się wstrząśnieniem mózgu i zwymiotowaniem na dżinsy Lary. Tej samej nocy dziewczyna Pułkownika, Sara, zrywa z nim. Potem przez kilkanaście dni leje deszcz, a bogaci uczniowie podłączają rynnę do okna Alaski i zalewają jej pokój razem z setką książek. Takumi zdradza Milesowi, że to Alaska doniosła na Maryę: przyłapana przez Orła z butelką wina, bała się wyrzucenia i podała mu nazwiska. Pułkownik nie może się o tym dowiedzieć. Miles przysięga, że sam nigdy nikogo nie wyda.

4. 4

   Święto Dziękczynienia

   Miles chce zostać na święta w szkole, żeby spędzić je z Alaską, ale ma wyrzuty sumienia, a kiedy dzwoni do domu, okazuje się, że rodzice wyjeżdżają w tym czasie do Anglii. Zostaje. Alaska wykopuje na skraju boiska butelkę taniego różowego wina, czyta mu na głos Vonneguta i mówi, że labirynt to nie życie ani śmierć, tylko cierpienie. Gdy Miles próbuje wyznać jej miłość, ucisza go. Razem zakradają się do pokojów bogatych uczniów, żeby zrozumieć, co tamci kochają (odpowiedź: swoje włosy), szukają ukrytego alkoholu i pornografii, a Alaska wygłasza tyradę o uprzedmiotowieniu kobiet. Na samo święto Pułkownik zabiera ich do swojej mamy, Delores, kucharki z Waffle House, która mieszka w maleńkiej przyczepie kempingowej. Miles zaczyna rozumieć, skąd bierze się niechęć Pułkownika do bogatych. Po powrocie Alaska zalewa się łzami: przyznała się Pułkownikowi do donosu, a on stwierdził, że nie może jej ufać. Mówi Milesowi, że nie ma domu i że on kocha zabawną dziewczynę od wina i kawałów, a nie tę smutną.

5. 5

   Noc w stodole

   Po zimowych egzaminach piątka przyjaciół (Miles, Pułkownik, Alaska, Takumi i Lara) okłamuje Orła, że wyjeżdża na weekend, i chowa się w starej szkolnej stodole. Plan odwetu ma trzy fronty. Miles i Takumi w lisiej czapce odpalają serie petard, żeby wyciągnąć Orła daleko do lasu, a po drodze Milesa gryzie w tyłek szkolny łabędź. Lara wlewa niebieską farbę do włosów o przemysłowej mocy do żelu i odżywek Kevina i jego kolegów. Pułkownik loguje się do komputera doktora Hyde'a (podpatrzył hasło) i wysyła rodzicom sprawców fałszywe raporty o oblanych przedmiotach, a Alaska na własną rękę dorzuca raporty dla dwudziestu innych bogatych uczniów, co doprowadza Pułkownika do szału. Następnego dnia piją wino i grają w wymyśloną przez Alaskę grę w najlepszy i najgorszy dzień. Pułkownik marzy o tym, żeby kupić mamie dom za gotówkę, Takumi opowiada o pogrzebie babci, a Alaska mówi, że najlepszym dniem była wizyta z mamą w zoo, kiedy miała osiem lat. Najgorszy był następny: mama upadła w kuchni, a Alaska, sparaliżowana strachem, nie zadzwoniła po pomoc. Mama zmarła na tętniaka, a ojciec w pierwszej chwili na nią nakrzyczał. Tej nocy Miles i Lara się całują i zostają parą.

6. 6

   Ciąg dalszy nastąpi?

   W poniedziałek Kevin, ostrzyżony na jeża z niebieskimi plamami nad uszami, proponuje rozejm. Miles i Lara przeżywają niezręczną pierwszą intymność, a Alaska pokłada się ze śmiechu i tłumaczy im wszystko na tubce pasty do zębów. Wieczorem w jej pokoju Pułkownik i Alaska piją na wyścigi. Na stosie książek stoją białe tulipany od Jake'a, prezent na rocznicę. Alaska proponuje grę w prawdę albo wyzwanie i całuje Milesa, a potem zasypia na jego piersi z obietnicą, że ciąg dalszy nastąpi. W nocy dzwoni telefon. Alaska wraca zapłakana, krzyczy, że o czymś zapomniała i musi natychmiast jechać, i prosi, żeby odciągnęli uwagę Orła. Chłopcy, choć wiedzą, że jest pijana i roztrzęsiona, nie zatrzymują jej. Odpalają ostatnie petardy, a ona wyjeżdża. Rano wszyscy uczniowie zostają wezwani do sali gimnastycznej. Miles i Pułkownik myślą, że umarł doktor Hyde, dopóki ten nie wchodzi do sali. Zapłakany Orzeł ogłasza, że Alaska zginęła w nocy w wypadku samochodowym na autostradzie I-65. Na drodze stał radiowóz zabezpieczający miejsce innej kolizji, a ona uderzyła w niego, nie próbując go ominąć. Miles wymiotuje i przez chwilę wmawia sobie, że to jej kolejny kawał. Pułkownik krzyczy, że bardzo przeprasza.

7. 7

   Po

   Dla obu chłopców najgorsze jest przekonanie, że to oni ją zabili, bo pomogli jej wyjechać. Na pogrzebie w Vine Station trumna jest zamknięta: ojciec Alaski mówi, że tak sobie życzyła, po tym jak widziała matkę w otwartej trumnie. Porządkując jej pokój, Miles znajduje zalany egzemplarz „Generała w labiryncie” z dopiskiem zrobionym już po powodzi obok zdania o labiryncie, który sugeruje szybkie i proste wyjście. Chłopcy zaczynają podejrzewać samobójstwo i prowadzą własne śledztwo. Policjant, w którego radiowóz uderzyła Alaska, opowiada, że nie hamowała ani nie skręciła, miała 2,4 promila alkoholu we krwi, a na tylnym siedzeniu leżały białe tulipany. Pułkownik kradnie Orłowi alkomat i upija się do tego samego poziomu, żeby sprawdzić, czy da się wtedy w ogóle zauważyć policyjny wóz. Miles i Pułkownik kłócą się do krwi, kiedy Pułkownik zarzuca mu, że opłakuje Alaskę, którą sobie wymyślił. Miles wykrzykuje swoją złość na zmarłą w kryjówce nad strumieniem, potem godzi się z Pułkownikiem, wyznaje Takumiemu, że całował Alaskę, i przeprasza Larę, której przez tygodnie unikał. Pułkownik dzwoni do Jake'a: telefon tamtej nocy był zaplanowaną rozmową na ósmą miesięcznicę związku, Alaska rozmawiała normalnie, rysując coś w trakcie, aż nagle wpadła w panikę i rozłączyła się, obiecując, że jeszcze porozmawiają. Miles odnajduje na ścianie obok automatu telefonicznego narysowany przez nią biały kwiatek. Doktor Hyde pisze na tablicy pytanie z jej pracy semestralnej: jak wydostać się z labiryntu cierpienia.

8. 8

   Numer dla Alaski

   Przyjaciele postanawiają zrealizować kawał, który Alaska planowała na ostatnią klasę. Ojciec Milesa przez telefon podaje się za doktora Williama Morse'a, specjalistę od seksualności młodzieży, a na Dzień Prelegenta przyjeżdża striptizer Maxx. Kiedy Lara zaczyna go dopingować, „doktor” zrywa garnitur na rzepy i tańczy w skórzanych slipach, dedykując występ Alasce Young. Orzeł wie, kto za tym stoi, ale tylko się uśmiecha. Kilka tygodni później Takumi zauważa, że noc wypadku przypadała dzień po rocznicy wizyty w zoo, czyli w ósmą rocznicę śmierci matki Alaski: dziewczyna zapomniała o grobie i białych kwiatach. Miles i Pułkownik przejeżdżają jej ostatnią trasę i mijają miejsce wypadku żywi, płacząc w objęciach na najbliższym zjeździe. Ostatniego dnia roku Takumi zostawia list: tamtej nocy spotkał Alaskę na boisku, szukała kwiatów na grób mamy, a on też pozwolił jej odejść. Miles rozumie, że nigdy nie dowie się, czy to był wypadek, czy samobójstwo. W ostatniej pracy dla doktora Hyde'a pisze, że trzeba wybaczać, żeby przetrwać w labiryncie, że Alaska mu wybaczyła, a on wybacza jej, i że wciąż wierzy w Wielkie Być Może.

Motywy i przesłanie

Labirynt cierpienia

Pytanie z powieści Márqueza, które Alaska zadaje Milesowi pierwszego wieczoru i które wraca aż do ostatniej strony.

Żałoba i poczucie winy

Życie po stracie, gdy nie wiadomo, czy można było jej zapobiec.

Przyjaźń

Paczka z internatu, w której Miles pierwszy raz w życiu nie jest sam.

Idealizowanie drugiej osoby

Miles kocha Alaskę, którą sobie wyobraził, i musi zderzyć się z prawdziwą.

Ostatnie słowa i Wielkie Być Może

Kolekcja Milesa i pytanie, czego szukamy, zanim umrzemy.

Lojalność i donos

Szkolny kodeks milczenia i cena, jaką płaci ten, kto go złamie.

Religia i sens

Lekcje doktora Hyde'a o islamie, chrześcijaństwie i buddyzmie jako rama całej historii.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Szukając Alaski” (John Green) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.