O czym jest „Notatki samobójcy”?

W skrócie

„Notatki samobójcy” Michaela Thomasa Forda to powieść young adult w formie dziennika: 45 wpisów z 45 dni, które piętnastoletni Jeff spędza na oddziale psychiatrycznym po próbie samobójczej w sylwestrową noc. Jeff jest przekonany, że trafił tam przez nieporozumienie. Kpi z lekarza, pielęgniarek i innych pacjentów, a na każde pytanie o powód odpowiada żartem albo zmyśloną historią.

Programu terapii nie da się skrócić, więc Jeff musi poznać grupę młodych pacjentów: dowcipną i nieprzewidywalną Sadie, Juliet, która przedstawia się jako dziewczyna Bone’a, wytatuowanego i małomównego Bone’a, Alice, a później milczącą dwunastoletnią Marthę i futbolistę Rankina. Raz w tygodniu odwiedzają go rodzice i młodsza siostra Amanda, a myślami wciąż wraca do Allie, najlepszej przyjaciółki, która od jego trafienia do szpitala ani razu nie zadzwoniła.

To pierwszy tom - kontynuacją jest „Kiedy spada gwiazda”.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Czyściec z twarzą na suficie

   Piętnastoletni Jeff budzi się w obskurnej sali ze zbrojoną szybą w oknie i brązową plamą na suficie, w której widzi twarz diabła. Podobno trafił tu poprzedniej nocy i niewiele brakowało, żeby umarł. Z karty, którą siostra Goody nieopatrznie zostawia przy łóżku, dowiaduje się, że leży na oddziale psychiatrycznym. Panna Pinch zasypuje go pytaniami o narkotyki, a psychiatra, doktor Katzrupus (Jeff od razu przerabia jego nazwisko na Kac Dupek), mówi wprost: Jeff jest tu po próbie samobójczej, a rodzice zgodzili się na czterdziestopięciodniowy program - sesje indywidualne, terapia grupowa i lekcje odrabiane w szpitalu. Jeff upiera się, że to wielkie nieporozumienie, które wyjaśni i wyjdzie.

2. 2

   Gra w kłamstwa

   Na pierwszej sesji grupowej poznaje resztę młodych pacjentów. Alice opowiada, że podpaliła partnera matki, który ją krzywdził. Juliet przedstawia się jako dziewczyna Bone’a i wokalistka zespołu Seks i Przemoc Gratis, a Bone oświadcza, że w ogóle jej nie zna. Sadie, blada, z najeżonymi czarnymi włosami i lodowato niebieskimi oczami, rzuca od niechcenia, że jest tu po próbie samobójczej i że uratował ją obcy człowiek. Jeff mówi tylko, że wszyscy się co do niego pomylili. Na sesjach z Katzrupusem gra w kłamstwa: raz twierdzi, że nie może żyć na jednym świecie z Paris Hilton, raz, że opętała go Wieszczka Cukrowa z „Dziadka do orzechów”. Lekarz w końcu traci cierpliwość i mówi mu, że zajmuje miejsce komuś, kto chce pomocy.

3. 3

   Nocne seanse i pierwsza wizyta rodziców

   Kiedy odstawiają mu lek, który Sadie nazywa Lekiem Na Całe Zło, Jeff nie może spać i nocami siedzi z nią przed telewizorem bez dźwięku, podkładając głosy bohaterom starych filmów. Sadie pyta, kto go uratował, i uświadamia mu, że zrobili to rodzice, którzy wezwali pomoc. Pierwsze spotkanie z rodzicami w gabinecie Katzrupusa to czterdzieści pięć minut niezręcznej ciszy. Jeff pyta tylko, czy dzwoniła Allie, jego najlepsza przyjaciółka od siódmej klasy. Nie dzwoniła. Lekarz od razu chwyta się tego imienia, a Jeff zbywa go, że to tylko kumpela ze szkoły.

4. 4

   Żołnierzyki

   Podczas naleśnikowego śniadania Alice przeżywa załamanie i zostaje przewieziona do Morning View, skąd - jak twierdzi Bone - nikt nie wraca. Sadie recytuje wyliczankę o żołnierzykach i oznajmia: „I została tylko czwórka”. Na oddział trafia dwunastoletnia Martha, która nie mówi i nie rozstaje się z pluszowym królikiem. Jeff siada obok niej i po prostu dotrzymuje jej towarzystwa, aż pewnego dnia dziewczynka odzywa się do niego jednym słowem: „freks”. Rodzice przyprowadzają na sesję Amandę, która opowiada, że w szkole najpopularniejsza plotka mówi o ospie wietrznej, a Allie ledwie kiwnęła jej głową w stołówce. Jeff przegapia urodziny Allie i wyobraża sobie, jak spędziła je z Burke’em, swoim chłopakiem. Bone wychodzi ze szpitala i jedzie do starszego brata do Arizony, a przed wyjazdem pokazuje Jeffowi tatuaże z postaciami z „Alicji w Krainie Czarów” i tłumaczy, który z nich jest nim.

5. 5

   Bałwan Boney i nowy w grupie

   Śnieżyca odcina szpital od świata, więc zamiast terapii jest wojna na śnieżki na dziedzińcu, orzełki na śniegu, przy których Martha pierwszy raz się śmieje, i bałwan nazwany na cześć Bone’a. Do grupy dołącza Rankin, rosły futbolista, który na powitanie mówi tylko, że czasami łapie doła. Na kolejnym spotkaniu z rodzicami tematem jest pytanie, dlaczego Jeff to zrobił. Matka płacze, ojciec opowiada o najstraszniejszym wieczorze swojego życia, a Jeff po raz pierwszy przyznaje przed sobą, że to rodzice go uratowali i że jest im wdzięczny, przynajmniej w dobre dni. Na głos mówi tylko, że następnym razem porozmawiałby z kimś.

6. 6

   Sadie i Rankin

   Pewnej nocy Jeff przypadkiem przyłapuje Rankina w intymnej sytuacji pod prysznicem. Rankin wita go zwykłym „cześć”, a Jeff nie może przestać o tym myśleć. Na sesji w parach Rankin wyznaje, że ojciec przestał go uważać za syna, kiedy chłopak chciał rzucić futbol, i to dlatego trafił do szpitala. Nocny seans z Sadie kończy się trzymaniem za ręce i pocałunkiem. Następnej nocy Jeff zakrada się do jej pokoju, ale kiedy robi się poważnie, ucieka. Sadie uznaje, że chodzi o uczucia do Allie, a Jeff przyznaje tylko, że stracił przyjaciółkę przez jej chłopaka, Burke’a. Wkrótce potem Rankin przychodzi nocą do łóżka Jeffa, a następnego ranka ciągnie go za sobą pod prysznic. Jeff jest przerażony, zagubiony i nie umie powiedzieć, żeby przestał. Rankin twierdzi potem, że tylko się wygłupiał i że to Jeff ma problem. Sadie pokazuje Jeffowi wycinek z gazety o Samie, mężczyźnie, który ją uratował, i mówi, że dzięki niemu czuje się kochana.

7. 7

   Noc krzyku

   Sadie prosi Jeffa o prawdziwy sekret. On wyznaje, co zaszło z Rankinem, a ona wzrusza ramionami, że to żaden sekret, i opowiada o superbohaterach z kreskówek, którzy walczą głównie ze sobą - chciałaby wreszcie dostać swój niewidzialny odrzutowiec. Tej samej nocy Rankin znów przychodzi do Jeffa i próbuje posunąć się dalej. Jeff chce go powstrzymać, gdy oddział przeszywa krzyk, a do pokoju wpadają nocny stróż Carl i siostra Księżyc. Rano Katzrupus mówi, że Rankin oskarża Jeffa o zainicjowanie wszystkiego, i ostrzega, że za złamanie zasad może go wypisać. Potem przekazuje mu wiadomość, która zmienia wszystko: tej nocy Sadie odebrała sobie życie, a krzyczała Martha, która ją znalazła. Jeff najpierw się śmieje, potem płacze w ramionach lekarza.

8. 8

   Prawda o sylwestrze i o Burke’u

   Jeff przestaje się ukrywać. Opowiada o sylwestrowej nocy, kiedy w swoim pokoju, przy telewizyjnej transmisji z Times Square, próbował się zabić, i o tym, jak ocknął się, a nad nim pochylali się rodzice, którzy wcześniej wrócili z przyjęcia. Rankin zostaje odesłany ze szpitala. Na rodzinnej sesji Jeff rozumie, jak bardzo zależy mu na zaufaniu Amandy, i po wyjściu bliskich zostaje u Katzrupusa, żeby opowiedzieć wszystko od początku. Zakochał się w Burke’u, chłopaku Allie. Na imprezie przed świętami pocałował go w łazience, a Burke zapytał: „Jesteś ciotą?” i wyszedł. W Wigilię Allie spytała przez telefon tylko: „Dlaczego nie powiedziałeś, że jesteś gejem?” - i więcej się nie odezwała. Jeff liczył, że mu przejdzie, ale po tym, co zaszło z Rankinem i Sadie, wie, że tak się nie stanie. Od nocnego stróża Franka dowiaduje się, że Martha była świadkiem śmierci obojga rodziców, i rozumie, dlaczego znowu zamilkła. Katzrupus czyta mu pożegnalny list Sadie, krótki i bez wyjaśnień, z dopisaną przeróbką wyliczanki o żołnierzykach, w której każdy z grupy ma swoją zwrotkę. Jeff jest wściekły i boi się, że to przez niego.

9. 9

   Coming out i walentynki

   Jeff ćwiczy z Katzrupusem, który gra jego ojca, różne warianty rozmowy z rodziną - od spokojnej po wrogą. Do grupy dołącza nowy chłopak, Wiewiór, a Martha ogrywa wszystkich w monopol. Na ostatniej sesji z rodziną, gdy rodzice przekrzykują się o nowych zasłonach i wyjeździe na narty, Jeff pyta Amandę: „Co byś pomyślała, gdybyś miała brata geja?”. Siostrze to nie przeszkadza, ojciec wykrztusza „Słodki Jezu Chryste na biszkopcie”, a matka przekonuje, że w wieku piętnastu lat za wcześnie o tym wyrokować. Rozmowa trwa cztery godziny, są krzyki, łzy i na koniec rodzinny uścisk. Ostatniej nocy Jeffowi śni się Sadie, która ciągnie go w głąb morza, a on wyrywa się ku powierzchni. Czterdziestego piątego dnia, w walentynki, wraca do domu. Martha ma zamieszkać z ciotką, Juliet wraca do religijnych rodziców, a Jeff nadal będzie raz w tygodniu spotykał się z doktorem Katzrupusem. W myślach pisze do Allie walentynkę z przeprosinami i prośbą o drugą szansę i zastanawia się, czy rodzice się zdziwią, jeśli w drodze do domu poprosi o postój przy sklepie z kartkami.

Motywy i przesłanie

Kryzys psychiczny i terapia

45 dni sesji, w czasie których obrona Jeffa kruszy się kawałek po kawałku.

Prawda i kłamstwo

Żarty, zmyślenia i uniki jako sposób, żeby nie mówić o tym, co boli.

Tożsamość

Odkrywanie własnej orientacji i strach przed reakcją przyjaciół i rodziny.

Przyjaźń

Allie, która zniknęła z życia Jeffa, i Sadie, z którą łączy go więcej, niż chce przyznać.

Rodzina

Rodzice, którzy nie umieją rozmawiać o uczuciach, i siostra Amanda, która mówi wprost.

Granice

Wątek Rankina, w którym Jeff długo nie potrafi nazwać tego, co się stało.

Strata i poczucie winy

Śmierć Sadie i pytanie, czy ktokolwiek mógł ją zatrzymać.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Notatki samobójcy” (Michael Thomas Ford) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.