Przejdź do treści
Półka Moje książki
Okładka: Syn, Lois Lowry

Recenzja

Syn - recenzja, od ilu lat i dla kogo

Lois Lowry Wszystkie książki autorki →

Ten od Liceum

★ 7/10
Ocena ogólna - co to znaczy?

Jedna, łączna ocena książki. Biorę pod uwagę wszystko, co opisuję w tej recenzji: styl, bohaterów, fabułę i emocje. To nie średnia z ocen dla koneserów i relaksatorów. To moja ocena z tego momentu życia. Ta sama książka za rok albo za pięć lat może trafić do ciebie mocniej albo słabiej - i to normalne. Jak oceniam

🧠 Koneser - co to znaczy?

Dla wymagających: liczy się nietuzinkowa fabuła, zwroty akcji i dobrze napisani bohaterowie. Jak oceniam

7/10
💖 Relaksator - co to znaczy?

Dla tych, którzy chcą się po prostu wciągnąć. Sztampa i płascy bohaterowie nie przeszkadzają. Jak oceniam

6/10
🌶️ Pikanteria - co to znaczy?

Jak dosłowne są sceny intymne: 0-2 najwyżej pocałunki, 3-5 zasygnalizowane, 6-10 opisane wprost. To opis, nie ocena. Jak oceniam

1/10
Wiek - co to znaczy?

Mój próg, nie oznaczenie wydawcy. Liczą się sceny intymne, ale też przemoc, używki i ciężar tematu. Jak oceniam

12+

Tropy w książce

  • Dystopia
  • Przybrana rodzina

Motywy

  • matka szukająca syna
  • finał cyklu Dawca
  • trzy księgi i trzy światy
  • wspinaczka i poświęcenie
  • walka ze złem

Sięgnij, jeśli

  • czytałeś „Dawcę” i chcesz zobaczyć te same wydarzenia oczami kogoś, kto stał zupełnie z boku
  • lubisz historie o uporze, w których bohaterka latami szykuje się do jednej, morderczej próby
  • szukasz poruszającej opowieści o matce i synu, w której smutne tematy nie zabierają nadziei

Odpuść, jeśli

  • potrzebujesz szybkiej akcji, bo tu sporo miejsca zajmuje praca w wylęgarni, zbieranie ziół i lata ćwiczeń
  • wolisz, gdy dystopia zostaje dystopią, a nie skręca w baśń z magicznymi darami i złem w czarnym płaszczu
  • oczekujesz, że wielki finał cyklu rozegra się w bitwie, a nie w jednej rozmowie nad rzeką

Dlaczego taka ocena

🧠 Dla koneserów

7/10
  • Osiedle od zaplecza. Pierwsza część to majstersztyk: te same miesiące co w „Dawcy”, tylko widziane z dormitorium rodzicielek i z laboratorium wylęgarni. Kto zna tom pierwszy, wie, kim jest sympatyczny piastun, dokąd jedzie rower z fotelikiem i co oznacza krótkie „zwolnią”. Klara tego nie wie, a ta przepaść między nią a czytelnikiem boli bardziej niż niejedna scena przemocy.
  • Klara. Bohaterka, która uczy się czuć tak, jak dziecko uczy się chodzić: najpierw nazywa samotność, potem kolory, ptaki i muzykę. Jej upór jest cichy i żelazny, a Lowry nie robi z niej świętej - Klara kłamie, ukrywa się, wścieka i potrafi podjąć decyzję, której nie da się cofnąć.
  • Wioska pod urwiskiem. Alys, Einar i Stary Benedikt to jedne z najlepiej napisanych postaci całego cyklu. Środkowa część ma ciężar porządnej powieści obyczajowej, a historia Einara, opowiedziana przy ogniu w kilku zdaniach, ciąży długo po lekturze.
  • Wspinaczka. Rozdziały na urwisku to literatura czysto fizyczna: każdy chwyt, mokra szczelina i atak mewy opisane tak, że sam szukałem oparcia dla stóp.
  • Baśń zamiast dystopii. Na szczycie urwiska książka zmienia gatunek. Handlomistrz syczy, strzyże językiem jak wąż i nosi czarny płaszcz, a jego wymiany działają jak zaklęcia. Po chłodnej, precyzyjnej pierwszej części to wyraźny zgrzyt.
  • Finał na skróty. Wielkie starcie ze złem rozgrywa się w kilku rozmowach i jednym zdaniu powtarzanym w rzece. Jako morał to piękne, jako rozwiązanie fabuły za łatwe, a matka i syn prawie nie dostają wspólnej sceny.
  • Syn w cieniu matki. Tytułowy bohater pojawia się na dobre dopiero w ostatniej części i wypada bladziej od Klary. Jego dar jest kluczem do finału, ale sam Gabi to głównie upór i łódź, która przecieka.

💖 Dla relaksatorów

6/10
  • Emocje. Matka, która nie zna imienia własnego dziecka, i chłopak, który pamięta tylko, że ktoś go kiedyś tulił. Lowry nie wyciska łez na siłę, a mimo to parę scen ściska za gardło.
  • Napięcie na skale. Wspinaczka z liną, spalonym drzewkiem i mewą broniącą gniazda to najlepsza sekwencja przygodowa w całym cyklu.
  • Domknięcie. Po tomach, które zostawiały czytelnika z pytaniami, tu nitki wreszcie się spotykają, a znajomi bohaterowie wracają w nowych rolach.
  • Długi środek. Lata treningu u Einara to rozdział za rozdziałem biegów z workiem kamieni, ćwiczeń na kłodzie i chodzenia po linie. Ważne dla fabuły, ale ciągnie się jak zimowy wieczór w chacie Alys.
  • Ciche początki. Pierwsza część dzieje się głównie w laboratorium, w kafeterii i w ośrodku opieki. Kto nie zna „Dawcy”, może długo się zastanawiać, na co właściwie czeka.
  • Starcie bez walki. Po tak długich przygotowaniach pojedynek ze złem jest krótki i obywa się bez prawdziwej bitwy. Kto liczył na widowiskowy finał, poczuje niedosyt.

Cztery warstwy książki

Fabuła i rozwój akcji

6

Konstrukcja w trzech księgach to świetny pomysł: każda dzieje się w innym świecie i w każdej kto inny stoi w centrum. Pierwsza jest znakomita, druga długa, ale z mocną kulminacją na urwisku. Trzecia zbiera wszystkie nici cyklu, tyle że w pośpiechu, a starcie ze złem rozstrzyga się zbyt gładko jak na książkę, która przez czterysta stron budowała stawkę.

Bohaterowie i relacje

7

Klara należy do najmocniejszych bohaterek Lowry, a Alys, Einar i Stary Benedikt mają w sobie więcej życia niż większość postaci z poprzednich tomów. Miło spotkać Jonasza i Kirę jako dorosłych, choć w tej części służą głównie do wyjaśniania. Gabriel jest sympatyczny, ale płaski, a Handlomistrz bardziej przypomina czarnoksiężnika z bajki niż zło, które budzi grozę.

Styl pisania i atmosfera

7

Lowry zmienia rejestr razem z miejscem akcji. W osiedlu proza jest sucha i urzędowa, pełna naczyń, certyfikatów i przydziałów, w rybackiej wiosce robi się ciepła, pachnie ziołami, dymem i morzem. Najlepiej wypadają sceny, w których Klara pierwszy raz widzi tęczę, słyszy muzykę czy trzyma ptaka na palcu. Słabiej część trzecia, w której rozmowy o złu i darach brzmią momentami jak kazanie.

Rozrywka i wartość

7

To nie jest lektura na szybkie emocje, ale daje coś, czego brakowało wcześniejszym tomom: wyraźne domknięcie. Ma też dużą wartość do rozmowy - o tym, czy system może zabrać komuś dziecko, ile wolno zapłacić za miłość i co zostaje z człowieka bez pamięci i młodości. Akcji jest więcej niż w „Skrawkach błękitu”, choć środek wymaga cierpliwości.

Krótko o książce, bez spoilerów

Klara jako czternastolatka rodzi w osiedlu znanym z „Dawcy” syna, o którym ma zapomnieć, ale nie zapomina i latami idzie za nim przez morze, wioskę na końcu świata i urwisko. Zamknięcie cyklu w trzech częściach: pierwsza zachwyca, druga trzyma w napięciu, trzecia skręca w baśń o walce ze złem.

Chcesz poznać fabułę etap po etapie?Streszczenie

Cytat, który zapadł mi w pamięć

„Chyba lepiej jest wspinać się w poszukiwaniu czegoś, zamiast nienawidząc tego, co się porzuca.”Syn, Lois Lowry

Poruszane motywy

Lois Lowry zamyka cykl „Dawca” historią matki, która według przepisów nie miała prawa nią być. W osiedlu dziecko jest produktem, dziewczyna, która je rodzi, naczyniem, a uczucia gasi codzienna pigułka. Klara wymyka się temu systemowi przez przeoczenie i odkrywa miłość, za którą potem płaci latami pracy, bólu i rozłąki, a na koniec czymś jeszcze cenniejszym. To książka o tym, co zostaje z człowieka, kiedy odbierze mu się dom, pamięć i młodość, i o złu, które żeruje na cudzych nieszczęściach. Główne elementy historii: Macierzyństwo - rodzicielka, która miała zapomnieć o swoim produkcie, a nie zapomniała. Pigułki i uczucia - jedno przeoczenie personelu sprawia, że Klara jako jedyna w otoczeniu tęskni i kocha. Pamięć - wspomnienia zmyte przez morze wracają kawałkami, przy zapachu naparu, wykrzywionej twarzy i cudzym porodzie. Ofiara - lata treningu u Einara, wspinaczka na urwisko i cena zapłacona na jego szczycie. Zło i pokusa - Handlomistrz, który oferuje ludziom to, czego pragną, i zabiera to, co w nich najlepsze. Wspólnota - rybacka wioska, która przygarnia rozbitkę, i Wioska uciekinierów, gdzie wszyscy kiedyś byli obcy. Dary - zbaczanie Gabiego, spoglądanie poza Jonasza i pytanie, jak użyć mocy, żeby ocalić to, co się kocha.

Pytania i odpowiedzi

Czy „Syna” można czytać bez znajomości poprzednich tomów?

Da się, ale wiele się traci. Pierwsza część dzieje się w tym samym osiedlu i w tym samym roku co „Dawca”: Klara jest matką chłopca z numerem trzydzieści sześć, sympatyczny piastun to ojciec Jonasza, a nocną ucieczkę z dzieckiem oglądamy z jej strony. W trzeciej części wracają dorosły Jonasz, Kira ze „Skrawków błękitu” i jej ojciec, nazywany teraz Widzącym, a w tle wydarzenia sprzed siedmiu lat: targowisko, Handlomistrz i śmierć Matty’ego. Lowry streszcza je na tyle, że się nie zgubisz, ale bez wcześniejszych tomów nie poczujesz ich ciężaru. Cykl najlepiej czytać w kolejności: „Dawca”, „Skrawki błękitu”, „Posłaniec” i „Syn”, który go zamyka.

Ile stron liczy książka?

400 stron w wydaniu Galerii Książki z 2015 roku, choć oczywiście zależy to od konkretnego wydania. Całość to 45 rozdziałów w trzech księgach: Przed, Pomiędzy i Poza.

Od ilu lat jest ta książka?

Zostaję przy progu 12+, takim jak dla całego cyklu, choć to jego najdojrzalszy tom. Nie ma tu erotyki ani wulgaryzmów, są za to trudne tematy: dziewczyny wyznaczane do rodzenia dzieci dla społeczności, czternastolatka, której po ciężkim porodzie odbiera się syna, wyrok na niemowlę, ojciec znęcający się nad synem, odrąbana stopa i krwawy atak mewy. Lowry pisze o tym oszczędnie i bez naturalizmu, więc dwunastolatek sobie poradzi, najlepiej z dorosłym, z którym może potem pogadać.

Dla kogo przeznaczona jest ta książka?

Dla wszystkich, którzy przeczytali wcześniejsze tomy i chcą zobaczyć, jak cykl się domyka, oraz dla czytelników, którzy w dystopii szukają emocji i pytań o rodzinę bardziej niż pościgów. Świetnie nadaje się do rozmowy w klasie albo w domu o tym, kim jest matka i ile wolno poświęcić dla bliskich. Kto chce chłodnej science fiction do ostatniej strony, może się zawieść, bo od połowy to raczej baśń.

A Ty? Znasz tę książkę?

Oceny czytelników

Twoja ocena może być zupełnie inna niż moja. Dużo zależy od tego, kiedy po nią sięgasz.

Twoja ocena w skali 1-10

Bez logowania. Jeden głos z jednej przeglądarki - możesz go potem zmienić.

Masz inne zdanie? Oceń książkę wyżej albo napisz do mnie na Instagramie lub TikToku.

Co czytać dalej

Zrób test: co czytać dalej