O czym jest „Felix, Net i Nika oraz Pułapka Nieśmiertelności”?

W skrócie

„Felix, Net i Nika oraz Pułapka Nieśmiertelności” Rafała Kosika to czwarty tom serii o trójce przyjaciół z warszawskiego gimnazjum imienia profesora Stefana Kuszmińskiego, którzy chodzą już do drugiej klasy i mają po czternaście lat. Na halloweenowym balu przebierańców Felix dostaje od postaci w kapturze, z kosą w dłoni, czarną kopertę z napisem „Oczekujcie więcej”, a na trzecim piętrze szkoły spod drzwi, których nikt wcześniej nie zauważał, sączy się fioletowy blask. Od tej chwili tajemniczy Ponury Żniwiarz zaczyna zlecać przyjaciołom zadania, a za każde zlekceważone płaci ktoś obcy.

Tymczasem w domu Polonów robi się ciasno: chorą babcię Lusię odwiedzają kolejni krewni, którym bardziej niż na jej zdrowiu zależy na testamencie, mama pierwszy raz w życiu staje przy kuchni, a w piwnicy Felix z Netem kończą dwumetrowego robota Golema, który rozumie więcej, niż powinien. Szkoła wciąga drugą „a” w konkurs międzyklasowy z wycieczką w nagrodę, Nika coraz bardziej boi się, że ktoś odkryje, że mieszka sama, a w kanałach pod miastem grasuje stwór, którego media nazywają Bazyliszkiem. Akcja osiemnastu rozdziałów biegnie od Halloween do Wigilii.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Bal przebierańców i drzwi 308 i pół

   W Halloween szkoła urządza bal przebierańców z wyborami króla i królowej. Felix przychodzi w tekturowym przebraniu robota, Net jako wodnik Szuwarek w płetwach, Nika jako mumia w martensach. Postać w czarnym kapturze, z kosą, przedstawia się jako Ponury Żniwiarz i wręcza Felixowi czarną kopertę. Na czarnej kartce lśni napis „Oczekujcie więcej”, a gdy Felix ogląda ją później w sali gimnastycznej, papier bezgłośnie rozsypuje się w pył. Na trzecim piętrze, między salami 308 i 309, przyjaciele trafiają na drzwi bez numeru, spod których bije fioletowe światło. Nika radzi ich nie otwierać, ale później Felix, jakby ciągnięty obcą siłą, staje przed nimi sam, a krzyk z sali gimnastycznej wyrywa go z otępienia. Nie pamięta, co się działo przy drzwiach. Wybory zamieniają się w wojnę kandydatek: suknię Aurelii ktoś plami atramentem, Klaudii ktoś podpala włosy zapałką, a podejrzana Olena dostaje strumieniem soku pomidorowego z kartonika z wygiętą słomką, na który nadepnął jej partner Marcel - to pomysł Felixa. Wygrywają Net i Nika, wypchnięci na scenę przez przypadek. Felix tańczy z ciemnowłosą Paulą, która zna się na robotach, wspomina, że miała z nimi przykre doświadczenia, i znika bez pożegnania.

2. 2

   Wszystkich Świętych, Golem i ciotka z Przebrzydłowa

   Pierwszego listopada Nika siedzi przy grobie taty, Pawła Mickiewicza; nie wie nawet, gdzie pochowano jej mamę. Felix, który poszedł po znicz, spotyka w bocznej alejce Paulę przy nagrobku z napisem „Frank Knipszyc” - to jej ojciec. Gdy wraca z dwoma zniczami, Pauli już nie ma, a przyjaciele twierdzą, że nie było go pół godziny, choć jemu wydawało się, że trzy minuty. W piwnicy przy ulicy Serdecznej Felix i Net uruchamiają Golema: dwumetrowego robota z pompą hydrauliczną od starej koparki, sterowanego programem sztucznej inteligencji, który Net „hoduje” na cudzych serwerach. Golem, który miał umieć tylko chodzić, wyciąga ręce po Felixa. Babcia Lusia jest poważnie chora i nie może się przemęczać, a do domu bez zapowiedzi wprowadza się ciotka Zenosława z Przebrzydłowa z sześcioletnim wnukiem Maxiem. Ciotka zarządza kanapki z pasztetem i ciszę nocną o dziewiątej trzydzieści, o wszystko oskarża Felixa, Maxio dręczy psa Cabana, a schabowego, którego mama przygotowała w mikrofalówce, ciotka wypluwa i wrzuca do psiej miski. W telewizji kanalarz opowiada o stworze z zielonymi oczami, którego widział w tunelu pod Marszałkowską - reporterka przypomina legendę o Bazyliszku.

3. 3

   Zadania Ponurego Żniwiarza

   Na tablicy pojawia się napis „Zadanie czeka w kwaterze”, a w tajnej kwaterze na strychu leży koperta z numerem skrytki na Dworcu Centralnym. Przyjaciele ją ignorują, a w domu okazuje się, że był to wykradziony z plecaka Felixa list mamy z prośbą o odebranie bagażu ciotki. Potem w zeszytach trójki pojawia się „Pierwsze zadanie: zbieranie makulatury” - identyczne zadanie ogłasza na lekcji wychowawczyni w konkursie międzyklasowym, do którego przyjaciele namówili klasę. Druga „a” wygrywa z drugą „b” dzięki ciężarówce zwrotów gazet załatwionej przez ojca Wiktora. Na strychu czekają trzy karty postaci jak z gry RPG, z punktami odwagi, sprytu i zwinności, a SMS ze współrzędnymi nakazuje usunąć znak pierwszeństwa. Przyjaciele nie reagują i nazajutrz widzą w wiadomościach wypadek dokładnie w tym miejscu: ktoś zawiesił znak pierwszeństwa na podporządkowanej ulicy. Felix znajduje list ze szpitala z kwotą „sto tysięcy złotych” za leczenie babci, a babcia odprawia ciotkę biletami powrotnymi i zapowiedzią, że testamentu nie zmieni. W konkursie na stronę internetową informatyk Eftep pomaga własnej klasie, a Net przegrywa jeden do sześciu stroną obsługiwaną wpisywaniem poleceń, bo z zazdrości nie chciał użyć grafiki Geralda. Gdy przyjaciele podłączają w szkolnej piwnicy router, spod klapy w podłodze dochodzą ciężkie, nieludzkie kroki. Kolejny list Żniwiarza grozi następną tragedią. Felix odkręca wskazany znak, ale okazuje się, że to trójkątny znak podporządkowania; dochodzi do stłuczki, przyjaciele uciekają przed policją, a starsza pani z yorkiem opowiada w telewizji o latającym diable. Golem uczy się w zaskakującym tempie, a Nika przekonuje chłopców, że trzeba z nim rozmawiać, zamiast trzymać go na wyłącznikach. Przy legendach warszawskich klasa bierze Bazyliszka, Żniwiarz ogłasza: „Gra rozpoczyna się”, a Felix wyznaje, że chce znaleźć skarb Złotej Kaczki i opłacić z niego leczenie babci. Wieczorem piwnica jest pusta: Golem uciekł, a pilot wyłącznika awaryjnego w kieszeni Felixa okazuje się zmiażdżony.

4. 4

   Dom z kopułą

   W Bibliotece Uniwersyteckiej Felix znajduje pod wyklejką dziewiętnastowiecznej księgi kartkę Melchiora Jesionowicza herbu Nałęcz, który opisał drogę do skarbu Złotej Kaczki: od karczmy starego Kacpra wzdłuż muru do zardzewiałej furty w ogrodzie alchemika Magnusa. Furta jest zamurowana, a za murem na Starówce stoi opuszczony dom z kopułą, w którym według kelnerki z pobliskiej kawiarni przez ponad dwadzieścia lat mieszkał szalony naukowiec. Na cmentarzu Felix odkrywa, że w grobie Knipszyca leży też trzynastoletnia Gloria, a Paula opowiada mu, że jej ojciec był wynalazcą i zginął przez swój najważniejszy wynalazek. Drzwi 308 i pół zniknęły - w tym miejscu jest tylko ściana. Paula, która zmywa naczynia w kawiarni na Starówce, ostrzega Felixa przed domem, ale przyjaciele przechodzą przez mur po linie z kotwicą. Klapa w ogrodowej altance jest zaspawana, więc chowają się przed ulewą w domu i zostają w nim uwięzieni: klamka głównych drzwi jest atrapą, szyby są kuloodporne, telefony tracą zasięg, a Nika, próbując otworzyć drzwi siłą woli, osuwa się na podłogę z krwią cieknącą z nosa. Każda książka w bibliotece ma ex libris z napisem „Knipszyc”, w sali szpitalnej leży dziennik choroby Anny Knipszyc, na zdjęciu rodzinnym stoi dziewczynka łudząco podobna do Pauli, a pokoju małego dziecka w domu nie ma wcale. Gdy Felix wybiera w starym telefonie numer alarmowy, chrapliwy głos krzyczy: „Nie wykonaliście zadania!”. Na korytarzu pojawia się mglista zjawa. W salonie zamienionym w warsztat stoi wielka kratownica z otwartymi uchwytami, jakby uwolniono z niej coś ogromnego, i Nika jest pewna, że trzymano tu Bazyliszka. W podziemnym pokoiku komputer pokazuje awarię zasilania z 31 października, godziny 19.47, i nieudane próby podłączenia „modułu MK13-04”. Dom zaczyna walczyć: drzwi zamykają się z siłą prasy hydraulicznej, a porozrzucany złom formuje się w trzymetrowego robota. Przyjaciele wyważają drzwi ogrodowe dźwignią z trzech rur i uciekają przez mur.

5. 5

   Krewni, musical i Instytut

   Nika dostaje policyjne wezwanie zaadresowane do nieżyjącego ojca, a niedługo potem wezwania przychodzą też do ojców chłopców. Trójka umawia się, że jeśli w tydzień nie poradzi sobie sama, powie o wszystkim dorosłym. Konkurencję z legendą wygrywa druga „b”, bo jej uczniowie chodzili do historyka na konsultacje. Do Polonów przyjeżdża wujek Stefek z Bączysk Dolnych z walizką wiejskich wędlin: beka przy stole, pluje na podłogę i czyści but w sedesie. Net pisze program szpiegowski udający grę o Bazyliszku i złotych kaczkach, który wyciąga z domowych routerów ślady Golema: robot przeszedł przez okolice Powązek, zawrócił przed mostem Poniatowskiego i dotarł na Starówkę, pod dom Knipszyca. Nauczycielka muzyki zamienia przedstawienie legendy w musical. Kapitan Szyneczko z komendy na Mokotowie oznajmia, że skarb, który przyjaciele rok wcześniej oddali do muzeum, był własnością państwa, a mail Felixa z prośbą o dziesięć procent znaleźnego to próba paserstwa. Przy obiedzie wujek przyznaje, że pół wsi wysłało go po miejsce w testamencie babci, i mama wyrzuca go z domu. Manfred odkrywa, że w pierwotnym projekcie szkoły z 1932 roku między salami 308 i 309 był schowek, a projektował ją Jan Knipszyc, dziadek Franka. Tata Felixa zdradza, że Frank Knipszyc pracował w Instytucie Badań Nadzwyczajnych, eksperymentował z ludzkim życiem i zginął z rodziną podczas nieudanego eksperymentu. O świcie przyjaciele zawieszają nad domem z kopułą balon z kamerą, uwiązany na trzech linkach. Literową przesuwankę ze strony Żniwiarza układają z klocków od Scrabbli i dostają ostrzeżenie, że rodzice wrócą z pracy z ciekawymi wieściami. Mama Felixa przynosi wiadomość, że z jej banku wykradziono bazę danych przez program wprowadzony z jej laptopa, i wkrótce sama odchodzi z pracy. Musical, którego obsadę nauczycielka ustala tuż przed występem, druga „a” wygrywa improwizacją pełną wpadek. W Instytucie przyjaciele oglądają roboty kroczące, hałaśliwego Powerscouta profesora Zakopca, który ma tropić Bazyliszka, i stół operacyjny Knipszyca. Robot Roznakin, skonstruowany przez Knipszyca, wspomina, że profesor przyjmował nocą ludzi na wózkach, a oni wracali i mu dziękowali. Na podglądzie z balonu widać ewakuację ulicy: robot saperski zabiera telefon-przekaźnik przyjaciół jako bombę, a policja znajduje na nim te same odciski palców, co na zdjętym znaku.

6. 6

   Babcia, podatki i dom dziecka

   Kolejnym zadaniem konkursu są mikołajki. Felix umawia się na czekoladę z Anią Birską, jedną z bliźniaczek z drugiej „b”, które dotąd mylił, ale przez pięć minut opowiada jej o robocie, a potem wybiega za Paulą, która znika mu na ulicy. Nika dostaje wezwanie do zapłaty czternastu tysięcy złotych zaległego podatku ojca, a kapitan Szyneczko czeka na nią wieczorem na klatce schodowej, przeszukuje mieszkanie i grozi domem dziecka, jeśli ojciec nie zgłosi się do środy. Felix rozumie, że przesuwanka Żniwiarza była przynętą: program przeskoczył z jego laptopa na laptopa mamy, a stamtąd do sieci banku. Babcia Lusia trafia do szpitala. Mówi Nice, że wie, że dziewczyna nie ma rodziców, radzi jej trzymać się chłopców i dodaje, że wieczne życie byłoby straszne. Kolejna krewna, Gertruda, podsuwa babci do podpisu rzekomy list do znajomej, w rzeczywistości testament; rozrywa go chmara minirobotów, którą przyjaciele przejęli od naukowców z Instytutu i w której zamieszkał Manfred. Żniwiarz przysyła ostatnie zadanie: „Odszukajcie Bazyliszka”. Felix i Nika postanawiają zejść pod ziemię po nagrodę wyznaczoną za stwora, Net odmawia, bo jego mama ma zagrożoną ciążę i nie wolno jej denerwować. Mikołajki klasa urządza w domu dziecka pani Eleonory Chrubieszczak, gdzie obowiązują dziesiątki Zasad, a wychowankowie noszą imiona z numerami. Gdy kucharz usypia dyrektorkę ziółkami, zaczyna się prawdziwa impreza, a najstarsza Maria przejmuje władzę, dopóki i jej nie uśpią. Mali Jaś i Małgosia prowadzą przyjaciół do piwnicy, gdzie przez otwór w ścianie Felix widzi ponad trzymetrowego, działającego robota - jest pewien, że to Bazyliszek. Felix otwiera oscyloskopem sejf Eleonory i odczytuje dzieciom ich nazwiska; na kartce dla Marii Nika zapisuje „Maria Eleonora Chrubieszczak Siódma”.

7. 7

   Podwarszawa

   W sobotę 7 grudnia, w pierwszy mróz i pierwszy śnieg, Felix i Nika wchodzą do domu Knipszyców po dziennik konstruktora zatytułowany „MK13-04”. Elektryczny duch znów formuje się ze złomu, a Nika, pewna, że wie, czym jest fioletowe światło, idzie mu na spotkanie. Gdy Felix ją odnajduje, mówi, że widziała swoją mamę i że to światło jest przejściem na drugą stronę, a zjawa pokazuje wydrapany w ścianie napis „Gloria”. W podziemiach czeka na nich Net, który jednak nie wytrzymał w domu. Felix składa wszystko w całość: awaria zasilania Bazyliszka nastąpiła dokładnie wtedy, gdy na balu dostał kopertę, więc Ponury Żniwiarz to duch Franka Knipszyca, a Nika dodaje, że to Felix, otwierając w Halloween drzwi 308 i pół, wpuścił go do świata żywych. Wyprawa prowadzi tunelami instalacyjnymi i kanałami ściekowymi; przyjaciele mijają uzbrojonych najemników Bergsona i Powerscouta, który ich nie zauważa. Uciekając przed bezgłośnymi, przygarbionymi postaciami, wpadają do katakumb z sarkofagiem Laurentiusa Dhura z 1573 roku - Nika podejrzewa, że to grób Jana Twardowskiego - i wysadzają petardą zamurowane przejście, gdy z wnęk na trumny zaczynają wypełzać wielkookie stwory. Manfred ustala, że w Warszawie mieszka dwóch Rozenkraftów, emerytowany elektryk i neurochirurg. Szarzy, podziemna społeczność ludzi uciekających od świata, prowadzą przyjaciół do swojego radcy Jonasza, który chce im zadać pytanie, ale znajdują go martwego w łóżku. Przewodnik Metrin opowiada o Starszych, którzy żyją pod miastem od stuleci, przestali umierać ze starości, nie mają dzieci i zdziczeli. W starej Podwarszawie, wśród kamienic pod betonowym sklepieniem, przyjaciele płacą Starszym kanapkami za przejście, a gdy zostają osaczeni w ślepym korytarzu, ratuje ich Golem-Golem.

8. 8

   Bazyliszek

   Golem-Golem przeprasza za ucieczkę: bał się, że wyłączony nigdy się już nie obudzi, szedł do Knipszyca, żeby ten go dokończył, i dopiero na cmentarzu zrozumiał, czym jest śmierć. Felix obiecuje, że sam go dokończy i nigdy nie wyłączy. Robot wyłamuje drzwi, za którymi Nika przeczuwa coś ważnego - stoi tam stalowy sejf z trzema zazębionymi trybami, którego Felix nie umie otworzyć. Potem Golem-Golem prowadzi ich do swojego przyjaciela: w nowej hali z turbinami szara konstrukcja rozkłada się w potężnego Bazyliszka. Bazyliszek jest gotów się poddać, ale najpierw opowiada historię Anny Knipszyc, chorej na stwardnienie boczne zanikowe. Przez lata błagała, żeby pozwolono jej umrzeć, a mąż, który nie potrafił się z tym pogodzić, eksperymentował na ludziach i za to wyleciał z Instytutu. Pod płytą pancerza unosi się w żelu ludzki mózg - Bazyliszek to Anna. Obudziła się w ciele maszyny, nie znając jego siły, chciała przytulić męża i córkę i zabiła ich, a operujący ją profesor Rozenkraft i pielęgniarka uciekli. Przez dziesięć lat ukrywała się w podziemiach, aż w Halloween zepsuła się stacja ładowania. Mężowi wybaczy dopiero w innym wymiarze, a o Pauli mówi, że drugiej córki nigdy nie mieli - tym imieniem przedstawiała się Gloria. Przyjaciele chowają Annę przed robotem zwiadowczym za lustrem z folii termicznej i puszczają ją wolno, Felix wrzuca do kanału karty postaci i kości, a Golem-Golem, żeby poszukiwania ustały, oddaje się policji jako Bazyliszek. Koło północy Felix słyszy od taty: „Babcia umarła”.

9. 9

   Wigilia i bratosiostra

   Trzy tygodnie później Felix wciąż nie może sobie darować, że nie wysłuchał historii o dziadku Leonie, którą babcia chciała mu opowiedzieć. W parku spotyka wyższą i starszą Glorię, która mówi, że nie ogląda się za siebie. Konkurs kończy się hymnem szkolnym: obie klasy dostają po pięć punktów, więc o jeden punkt wygrywa druga „b”, a nagrodą okazuje się wycieczka do Muzeum Gazownictwa. Przed Wigilią przyjaciele wchodzą kanałem do aresztu, wywołują zwarcie i wyprowadzają Golema-Golema przebranego w płaszcz ojca Niki, a w celi zostawiają stertę części, żeby wyglądało, że robot się rozpadł. W hallu zatrzymuje ich Szyneczko, który wie o gołębiach zabitych przez linki balonu i kojarzy Nikę z nagrania przy znaku; Nika daje mu plan dojścia do grobu Twardowskiego, a Golema przedstawia jako nieśmiałego ojca, i śledczy ich wypuszcza. W Wigilię u Bieleckich puste miejsce przy stole zajmuje brudny kloszard, który okazuje się Świętym Mikołajem. Mówi Felixowi, że życie wieczne byłoby przekleństwem, daje mu pamiętnik babci z czasów Powstania Warszawskiego, a Nice list z muzeum, które wypłaci trójce przyjaciół znaleźne za skarb. Dorośli nie pamiętają żadnego gościa. Tata wyjaśnia, że dodatkowe badania babci kosztowały tysiąc złotych, a nie sto tysięcy - drukarka nie wydrukowała przecinka - i że babcia sama ich nie chciała. Mama Neta zaczyna rodzić; w drodze do szpitala tata Felixa spycha Land Roverem furgonetkę fałszywego Mikołaja, który zablokował jezdnię. W szpitalu Net dowiaduje się, że ma bliźnięta: brata i siostrę.

Motywy i przesłanie

Śmierć i przemijanie

Choroba Anny Knipszyc, odchodzenie babci Lusi i pytanie, czy wolno zatrzymywać kogoś przy życiu za wszelką cenę.

Sztuczny umysł i dusza

Golem-Golem, który boi się wyłączenia, i Nika przekonana, że robota trzeba wychowywać rozmową.

Szantaż i odpowiedzialność

Zadania Ponurego Żniwiarza, za które płacą przypadkowi ludzie, i przyjaciele wplątani w coraz poważniejsze kłopoty.

Pieniądze i chciwość

Krewni polujący na spadek, nagroda za Bazyliszka i skarb, który miał rozwiązać wszystkie problemy.

Samotność Niki

Dziewczyna mieszkająca sama, której zaczynają zagrażać urząd skarbowy, policja i dom dziecka.

Podziemna Warszawa

Kanały, katakumby, Szarzy, Starsi i legendy o Bazyliszku, Złotej Kaczce i Twardowskim.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Felix, Net i Nika oraz Pułapka Nieśmiertelności” (Rafał Kosik) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.