O czym jest „Felix, Net i Nika oraz Świat Zero”?

W skrócie

„Felix, Net i Nika oraz Świat Zero” Rafała Kosika to dziewiąty tom serii o trójce przyjaciół z warszawskiego gimnazjum i pierwsza część dwuczęściowej historii. W dniu imienin Felixa ojcowie zabierają przyjaciół do Instytutu Badań Nadzwyczajnych na pierwszy test nowego Pierścienia. Gdy naukowcy świętują przy bufecie, trójka dla zabawy przechodzi przez wyłączoną maszynę.

Nazajutrz nie zgadzają się prace domowe, ojciec Felixa jeździ innym samochodem, a Laura nie pamięta imprezy, na której wszyscy z nią rozmawiali. Każda próba powrotu wyrzuca przyjaciół do świata coraz bardziej odległego od tego, który nazwą Światem Zero: takiego, w którym Nika mieszka w sierocińcu, takiego, w którym za wszystko płaci się noszeniem reklam, i takiego, w którym Polska nigdy nie wyszła z PRL-u.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Prezentacja, tort i nogi bez głowy

   W poniedziałek rano mama Felixa, Marlena Polon, wiezie przyjaciół do szkoły nowym czerwonym Mini Cooperem. Felix ma imieniny, choć wszyscy uparcie mówią o urodzinach. Tydzień wcześniej Gerald wysłał trójkę do dyrektora Stokrotki, a ten uznał ich za ochotników do prezentacji o profesorze Stefanie Kuszmińskim, patronie Gimnazjum Numer Trzynaście. Na historii zwykle senny profesor Cedynia nagle się ożywia i mówi, że „Historia dzieje się teraz”. Apel kończy się katastrofą: trybik z modelu maszyny Felixa ląduje w torcie, Net gubi się w wersjach plików oznaczanych coraz większą liczbą wykrzykników, parawan się przewraca, a film z fałszywym Kuszmińskim, wyciętym z węgierskiego nagrania, zacina się w pętli. Gerald łamie ząb na torcie. Po lekcjach Net i Nika szukają prezentu, zaglądają do demobilu sierżanta Papryki, kłócą się w galerii z Aurelią i w końcu kupują brudnopis, który Nika ozdabia ornamentami. Na imprezie u Polonów pomaga Laura, dziewczyna Felixa poznana na feriach, a dwumetrowy android Golem Golem udaje wieszak na kurtki. Net przypadkiem puszcza na telewizor obraz z kamery w piwnicy, na którym całują się Klemens i Celina. Klemens włącza po ciemku robota Popupę i zapomniany prototyp nóg Golema, który zaczyna gonić gości, dopóki Nika nie nakryje jego czujnika kubkiem.

2. 2

   Pierwszy test z pełną mocą

   Wieczorem mama zawozi trójkę do Instytutu Badań Nadzwyczajnych. Imieninowa niespodzianka od ojców to pierwszy test nowego Pierścienia, zbudowanego między innymi na wzorach z Trzynastej Księgi Kuszmińskiego. Projekt nazywa się JumpGate, a Net od razu przechrzcza go na Skoczywrota. Bezzałogowy samochód EAS-1 staje za każdym razem, gdy ktoś wspomni o kierowcy, a robot Autotup prowadzi ich do hali. Test pod okiem profesora Słowińskiego to kilka sekund buczenia i oklaski. Felix wątpi w sukces, bo pamięta, że w Warszawie roku 2060 Pierścień stał nieużywany, o czym przyjaciele nikomu nie powiedzieli. Gdy naukowcy zajmują się bufetem, Net przerzuca przez wyłączony Pierścień nakrętkę od coca-coli, a potem cała trójka, trzymając się za ręce, przechodzi przez niego. Ojciec Felixa wyjaśnia później, że bilans energetyczny się nie zamknął, czyli Pierścień działa. Wraca do domu Jeepem zamiast Land Roverem, Nika w swoim półtorapokojowym mieszkaniu na Pradze znajduje w lodówce inną konserwę niż rano, a Net wyjmuje z kieszeni nakrętkę po pepsi.

3. 3

   Nie wszystko się zgadza

   We wtorek zmienia się plan lekcji, a tematy prac domowych nie pasują do tego, co przyjaciele zapamiętali. Geograficzka Konstancja Konstantynopolska stawia jedynki Nice i Netowi, dyrektor wcale nie gniewa się o prezentację, a Oskar twierdzi, że pożyczał pieniądze od Wiktora, nie od Neta. Na fizyce pan Czwartek opowiada o entropii i parowniku, który trzeba by umieścić poza wszechświatem. Lucjan grozi Netowi, bo Aurelia jest dla niego zbyt miła, a Net radzi mu zabrać dziewczynę na bilard. W kawiarni Zbędne Kalorie Laura wspomina, że przechorowała wieczór z gorączką, a Manfred, sztuczna inteligencja stworzona przez ojca Neta, też nie pamięta jej z imprezy. Przyjaciele podejrzewają hipnozę albo pole magnetyczne Pierścienia. Nagranie z oczu Golema Golema pokazuje na imprezie Geralda, którego tam nie było. Felix stwierdza, że przeszli przez Pierścień.

4. 4

   Powrót w złą stronę

   Netowi zmieniły się hasła do kont, więc Felix proponuje przejść przez Pierścień w drugą stronę. Nika woli powiedzieć wszystko rodzicom, ale chłopcy ją przegadują. Elektrogitymacja wzywa bus Instytutu, wyłączony Pierścień buczy, a nakrętka po fancie przerzucona na próbę wraca jako nakrętka po milindzie. Po przejściu przed domem Felixa stoi Land Rover i przez chwilę wszystko wygląda dobrze. Rano Aurelia kuleje, bo Lucjan zabrał ją na gokarty, a w klasie siedzi nowa uczennica Gertruda Olbińska, która zastąpiła Geralda. Laura na przystanku nie poznaje Felixa. Gertruda okazuje się jego dziewczyną od początku roku, mówi do niego „misiaczku” i obraża się o jednorazowy kubek. Felix tłumaczy przyjaciołom teorię wieloświata. Nika przypomina, że są superpaczką i przy Pierścieniu muszą trzymać się razem. Ojciec Felixa w Instytucie nie wierzy w światy równoległe, ale zgadza się na próbę bez zasilania i daje synowi połówkę przedartego banknotu dziesięciozłotowego. Po trzecim przejściu połówki nie pasują, bo ojciec trzyma kawałek dwudziestki, za to pamięta Laurę. W kawiarni Radioaktywna Robokelner daje im gratis przeterminowane bordeaux, które Net bierze dla mamy. Okazuje się, że ojciec Neta nie pracuje w Instytucie, a pan Polon odwozi Nikę pod sierociniec imienia Pani Eleonory Chrubieszczak Pierwszej.

5. 5

   Sierociniec i dom bez Golema

   W tym świecie po sylwestrze policja przesłuchiwała uczniów w sprawie rakiety pana Kurtacza i odkryła, że Nika mieszka sama, bo jej ojciec nie żyje. Od stycznia mieszka więc w sierocińcu, którym rządzi pani Eleonora Chrubieszczak Szósta. Kolacja zaczyna się od zimnej zupy i modlitwy, dziesięcioletni Mariusz donosi na kłamstwo Niki o oblanym kompocie, a przez jej spóźnienie wszyscy tracą sobotnie wyjście na pizzę. Współlokatorka Agnieszka przyłapuje Nikę z winem, otwiera butelkę i zmusza ją do wspólnego picia, Eleonora nakrywa ją z winem w ręku, a noc Nika spędza w schowku na materacyku, podczas gdy ktoś wylewa wiadro wody na jej łóżko. Net odkrywa, że sąsiad kulturysta jest tu wątłym przeciętniakiem, a ojciec pracuje na własny rachunek. Felix zamiast Golema Golema zastaje w domu mechapsa i maszynę do pizzy, a od ojca dowiaduje się, jak Nika trafiła do sierocińca. Wyznaje, że przeszli przez Pierścień trzy razy i że to oni odpalili rakietę, więc ojciec cofa im pozwolenie wstępu do Instytutu. Rano Aurelia z usztywnionymi palcami po kręglach rzuca Nice: „Sierotka się maże”, a wychowawczyni pani Jola wyjaśnia, że Nika od miesięcy nie jest uczennicą tej szkoły i nie może tu przychodzić.

6. 6

   Ser zamiast wtyczki

   Nika ucieka do swojego zaplombowanego mieszkania na Pradze. Felix i Net wagarują w Kwaterze Głównej na szkolnym strychu, potem prowokują geograficzkę, aż u dyrektora wyrecytuje populację Poznania z dziesięciu lat, a Felix nagrywa to dyktafonem. Porównanie liczb pokazuje, że oddalili się od domu o ponad dwa lata. Felix rysuje w brudnopisie drzewo światów: im dłużej czekają, tym bardziej gałązki zamieniają się w konary. Nika woli spać pod mostem niż wrócić do Eleonory. Felix podpina laptopa do linii telefonicznej sąsiada, robiąc wtyczkę z zeschłego sera, co kończy się awanturą u sąsiadów Stachowskich i przyjazdem policji. Przyjaciele uciekają po piorunochronie na dach, a przez balkon opuszczonej kamienicy schodzą na ulicę. Nika zabiera z szuflady samorodek złota i sprzedaje go u jubilera na Złotej. Felix nazywa pierwotny świat Światem Zero. Net przedstawia Nikę mamie jako opiekunkę bliźniaków Pompka i Prumci i przemyca ją na noc do swojego pokoju. Rano Net wymyśla Współczynnik Bieleckiego, liczony w latach od najstarszej różnicy, a Manfred z laptopa Felixa, który podsłuchał rozmowę, przekazuje im dane zostawione przez ich wcześniejsze wersje. Przed szkołą zatrzymuje się radiowóz, bo Niki szuka policja. W hali Felix na chybił trafił zmienia ustawienia Pierścienia, a gdy wpada strażnik, trójka wskakuje w iskry.

7. 7

   Świat, w którym wszystko kosztuje

   Pierścień okazuje się atrapą w lunaparku, w który zamienił się Instytut, a ojciec Felixa w fartuchu z hasłem „Familijnie, scjentystycznie, funiasto” prowadzi atrakcję dla wycieczek. Klasę sponsoruje Oranżenada, ubrania z wielkimi logo dostaje się za darmo w zamian za noszenie ich na widoku, Robokelner policza czterdzieści złotych za trzy cole, a automat bankowy namawia Neta na kredyt, aż ten zawiesza go pytaniem o kredyt na mrowisko. Z Wikipedii wynika, że nie było tu stanu wojennego, a Polska należy do Unii Europejskiej od 1995 roku i płaci w euro. W szkole uczniowie podpisują umowy na karty kredytowe za punkty stypendialne, a dyrektor częstuje cukierkami Kreks pod okiem kamery. Nika ma tu mieszkanie i pełną lodówkę. Dom Polonów jest jednak biurem agencji Polon Advertising, a Caban mieszka w psim hotelu, dopóki Felix nie postawi mamie ultimatum. Rodzice Neta zrezygnowali z bliźniaków dla kariery, a ich pokój zamienili w magazyn. Prometeus26, który od wtorku przysyła wiadomości „Mogę Wam pomóc”, okazuje się sprzedawcą poduszek. Nocą przyjaciele wracają do Instytutu, a robot-odkurzacz Konpopoz ma im pomóc w szukaniu zmyślonych kluczy. Felix zwiera kable w panelu sterowania, ale przejście nic nie zmienia. Przy kolejnej próbie z Pierścienia wychodzi postać w kolczastym złotym pancerzu z husarskimi skrzydłami, a przyjaciele uciekają przed nią przez Pierścień.

8. 8

   Instytut Badań Pożądanych

   Hala jest zakurzona, a Pierścień od lat nieużywany. W tym świecie Instytut nazywa się Instytutem Badań Pożądanych, ojciec Felixa przepisuje ręcznie raporty z setek niewykonanych eksperymentów, a służbowego GAZ-a trzeba pchać. Nika trafia do Sierocińca Państwowego numer 5, Net ma młodszego brata Lecha i dzieli z nim maleńki pokój w bloku, ale bliźniaki są na swoim miejscu. Dom Polonów jest podzielony z Sobolakami, a mama Felixa pracuje na poczcie i pali papierosy. Ojciec ostrzega syna przed losem profesora Knipszyca, który chciał otworzyć przejście do świata równoległego i zniknął. Smartfony przyjaciół mają zasięg, choć w tym świecie nie powinny. W sobotę w gimnazjum imienia Leonida Breżniewa przyjaciele znajdują w Kwaterze Głównej list od innych wersji ich samych z ostrzeżeniem przed światem B50. Dyrektor robi z trójki ochotników do donoszenia na uczestników demonstracji, a Net rzuca nazwisko Geralda. Milicja wyprowadza Geralda z lekcji, klasa uznaje przyjaciół za donosicieli i ściga ich aż do biblioteki, skąd uciekają oknem. W komputerze ojca Neta działa program manfred.exe, który pomaga służbom namierzać podejrzanych obywateli, a wycinki prasowe pokazują, że stan wojenny z 1981 roku nigdy się nie skończył i rządzi WRON. W kiosku przyjaciele płacą banknotami z innego świata i zatrzymuje ich agent Mamrot, który zgromadził już segregator takich pieniędzy. Nika mówi mu prawdę o światach równoległych. W celi siłą woli wyrywa drzwi z framugi, przyjaciele uciekają przez kwaterę, a pod lufą milicjanta wchodzą tyłem w działający Pierścień systemu Wunrung.

9. 9

   Warszawa, której nie zburzono

   Trójka ląduje w hali, w której rzędy Pierścieni z nazwami miast po niemiecku przenoszą podróżnych jak bramki metra, a spod sufitu zwisają flagi ze swastyką. Warszawa wygląda tu jak Paryż: przedwojenne kamienice stoją nietknięte, Pałac Kultury nigdy nie powstał, a na tabliczkach widnieje „Marszałkowska Strasse”. Policja rozpędza gazem łzawiącym niewielką demonstrację z garnkami. W darmowej kafejce terminali przyjaciele czytają, że Hitler zginął w zamachu w październiku 1939 roku, wojna trwała trzydzieści dni, ziemie polskie podzieliły Rzesza i Związek Radziecki, a obozów zagłady nie było. Na murze zoo widzą graffiti złotej postaci z kolcami z napisem „Precz!”. Apartamentowca Bieleckich nie ma, więc trójka jedzie metrem na Pragę, gdzie kamienica Niki wygląda tak samo jak w Świecie Zero. Drzwi mieszkania otwiera łysiejący mężczyzna z papierosem, w głębi kobieta zmywa naczynia, a Nika mówi: „Cześć, mamo. Cześć, tato.” Dalej jest już tylko dopisek „cdn.”

Motywy i przesłanie

Cena każdej decyzji

Każde przejście przez Pierścień zabiera bohaterom coś bliskiego: Laurę, bliźniaki, dom Niki.

Przyjaźń jako jedyna stała

W świecie, w którym zmienia się wszystko, trójka może polegać tylko na sobie nawzajem.

Rodzina i dom

Rodzice, którzy w każdym świecie są trochę inni, i sierota, która w ostatnim widzi żywych rodziców.

Władza reklamy

Świat, w którym płaci się za noszenie logo, a reklama wchodzi do szkoły, maili i lektur.

Totalitaryzm i biurokracja

PRL, który nie upadł, z donosami, milicją i raportami z niewykonanych eksperymentów.

Empatia wobec obcych

Nika przypomina, że ich inne wersje przejmą po nich bałagan, a donos na Geralda ma prawdziwe skutki.

Nauka i ostrożność

Ojciec Felixa uczy, że każdy wynalazek trzeba poznać, zanim trafi do użytku.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Felix, Net i Nika oraz Świat Zero” (Rafał Kosik) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.