O czym jest „Harry Potter i Zakon Feniksa”?

W skrócie

„Harry Potter i Zakon Feniksa” to piąty tom serii J.K. Rowling i najdłuższy z całego cyklu. Po powrocie Voldemorta Harry spędza lato u Dursleyów bez żadnych wiadomości, dopóki w ciemnym przejściu nie atakują go dementorzy. Za obronę siebie i kuzyna grozi mu wyrzucenie ze szkoły, a Ministerstwo Magii i „Prorok Codzienny” robią z niego kłamcę i szaleńca, bo nikt w rządzie nie chce przyjąć do wiadomości, że Czarny Pan wrócił.

W Hogwarcie Ministerstwo ma własnego człowieka: Dolores Umbridge, nauczycielkę obrony przed czarną magią, która zakazuje używania różdżek na lekcjach i z każdym tygodniem dostaje nowe uprawnienia. Harry, Ron i Hermiona zakładają więc tajną grupę, w której uczniowie uczą się prawdziwych zaklęć obronnych. Jednocześnie Harry’ego dręczą sny o korytarzu zakończonym zamkniętymi drzwiami, a jego blizna reaguje na nastroje Voldemorta coraz mocniej.

W tle działa Zakon Feniksa, tajne stowarzyszenie Dumbledore’a, do którego należą Syriusz, Lupin i Moody. Dorośli wiedzą, że Voldemort czegoś szuka, ale Harry’emu nikt nie chce powiedzieć, czego.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Dementorzy w Little Whinging

   Jest upalne, suche lato. Piętnastoletni Harry od czterech tygodni tkwi u Dursleyów, podsłuchuje pod oknem wiadomości, szuka śladów Voldemorta i śni o cmentarzu oraz o korytarzu zakończonym zamkniętymi drzwiami, a Ron i Hermiona piszą wymijająco, że nic nie mogą mu powiedzieć. W ciemnym przejściu, w trakcie kłótni z Dudleyem, atakuje ich dwóch dementorów. Harry ratuje siebie i kuzyna patronusem, a pani Figg, zwariowana sąsiadka od kotów, okazuje się charłaczką pilnującą go na polecenie Dumbledore’a i wścieka się na Mundungusa Fletchera, który zszedł z warty, żeby handlować kradzionymi kociołkami. Pierwszy list z Ministerstwa Magii usuwa Harry’ego z Hogwartu i wyznacza przesłuchanie na 12 sierpnia, drugi, 22 minuty później, zamienia usunięcie na zawieszenie do czasu rozprawy. Gdy wuj Vernon wyrzuca Harry’ego z domu, ciotka Petunia dostaje wyjca z jednym zdaniem: „Pamiętaj o moim ostatnim, Petunio!”, blednie i oznajmia, że chłopiec zostaje. Czwartej nocy, po wywabieniu Dursleyów fałszywym konkursem na najlepszy trawnik, zjawia się straż przednia z Moodym, Lupinem, Nimfadorą Tonks i Kingsleyem Shackleboltem i przewozi go na miotłach do Londynu.

2. 2

   Kwatera Główna Zakonu Feniksa

   Kwaterą Zakonu Feniksa, tajnego stowarzyszenia Dumbledore’a, jest ponury dom rodziny Blacków. Mieszka tu Syriusz, któremu nie wolno wychodzić, portret jego matki wrzeszczy obelgi na każdego gościa, a stary skrzat Stworek mamrocze o hańbie rodu. Harry wybucha złością na Rona i Hermionę, którzy całe lato spędzili razem i wiedzieli więcej od niego, choć Dumbledore zabronił im cokolwiek pisać. Dowiaduje się, że Percy zerwał z rodziną i pracuje u Knota, a „Prorok Codzienny” robi z Harry’ego żądnego sławy fantastę, a z Dumbledore’a zdziwaczałego starca. Mimo sprzeciwu pani Weasley Syriusz i Lupin mówią mu, że Voldemort odbudowuje armię i chce zdobyć coś w rodzaju broni. Przez kolejne dni wszyscy sprzątają dom z bahanek, bogina i dziwnych pamiątek, Stworek podkrada rzeczy, a Fred i George pracują nad słodyczami do wagarowania, finansowanymi nagrodą Harry’ego z Turnieju Trójmagicznego. Dumbledore wpada nocą, ale unika Harry’ego.

3. 3

   Rozprawa i nowy rok szkolny

   Przesłuchanie przeniesiono w ostatniej chwili do starej sali rozpraw i Harry staje przed pełnym składem Wizengamotu, z Knotem i Dolores Umbridge wśród oskarżycieli. Dumbledore przychodzi jako świadek obrony, pani Figg opisuje dementorów i większość głosuje za uniewinnieniem. Ron i Hermiona dostają odznaki prefektów, Harry nie i wstydzi się swojej zazdrości. W pociągu poznaje Lunę Lovegood, córkę wydawcy „Żonglera”, a w Hogwarcie powozy ciągną skrzydlate, szkieletowate konie, które widzą tylko on i Luna. Hagrida nie ma, Tiara Przydziału ostrzega przed podziałami, a Umbridge, nowa nauczycielka obrony przed czarną magią, w przemówieniu zapowiada ingerencję Ministerstwa. Na jej lekcjach czyta się podręcznik, różdżki mają zostać w torbach, a gdy Harry upiera się, że Voldemort wrócił, dostaje szlaban. Umbridge każe mu pisać „Nie będę opowiadać kłamstw” czarnym piórem, które pisze jego krwią i wycina te słowa na wierzchu jego dłoni. Seamus i część szkoły uważają go za wariata.

4. 4

   Wielki Inkwizytor i Gwardia Dumbledore’a

   Dekret Edukacyjny Numer 23 robi z Umbridge Wielkiego Inkwizytora, który wizytuje lekcje; najgorzej wypada Trelawney, która trafia na okres próbny. Percy pisze do Rona, żeby zerwał z Harrym, a Syriusz w kominku mówi, że Knot boi się prywatnej armii Dumbledore’a. Hermiona namawia Harry’ego, żeby sam uczył obrony. Na spotkanie w gospodzie Pod Świńskim Łbem przychodzi ponad dwudziestu uczniów z trzech domów, w tym Cho Chang, Neville, Luna i Ginny, a dwa dni później Dekret Numer 24 zakazuje wszystkich grup uczniowskich. Umbridge przechwytuje list Harry’ego do Syriusza, a jej dłoń pojawia się w płomieniach kominka. Zgredek wskazuje Harry’emu Pokój Życzeń, termin spotkań przekazują zaczarowane fałszywe galeony, a skrót GD, zaproponowany przez Cho jako „Grupa Defensywy”, Ginny rozwija w Gwardię Dumbledore’a. Ron zostaje obrońcą, a Ślizgoni śpiewają mu na trybunach „Weasley jest naszym królem”. Po wygranym meczu Malfoy obraża Weasleyów i matkę Harry’ego, Harry i George rzucają się na niego, a Umbridge, uzbrojona w kolejny dekret, daje dożywotnią dyskwalifikację Harry’emu i obu bliźniakom.

5. 5

   Oczami węża

   Wraca Hagrid, poobijany i niechętny do wyjaśnień, z opowieścią o misji u olbrzymów z madame Maxime: ich przywódcę Karkusa zabito, a nowy, Golgomat, przyjmuje dary od śmierciożerców. Umbridge wizytuje jego lekcję o testralach. Na ostatnim spotkaniu Gwardii przed świętami Cho całuje Harry’ego pod jemiołą. Tej samej nocy Harry śni, że jako wąż atakuje pana Weasleya pilnującego drzwi na końcu korytarza, i budzi się pewny, że to się dzieje. Dzięki jego alarmowi pan Weasley przeżywa i trafia do Szpitala Świętego Munga, ale Harry podsłuchuje przez Uszy Dalekiego Zasięgu, że Moody podejrzewa opętanie przez Voldemorta, i chce uciec na Privet Drive. Święta spędza z Weasleyami przy Grimmauld Place. W szpitalu spotykają Gilderoya Lockharta bez pamięci i Neville’a z babcią przy łóżkach jego rodziców, których Bellatriks Lestrange torturami doprowadziła do obłędu. Snape ma uczyć Harry’ego oklumencji, czyli zamykania umysłu przed Voldemortem, a na pierwszej lekcji Harry rozpoznaje korytarz ze snów: prowadzi do Departamentu Tajemnic. Wkrótce po świętach dziesięcioro śmierciożerców, z Bellatriks i Dołohowem, ucieka z Azkabanu, a Ministerstwo zrzuca winę na Syriusza.

6. 6

   Wywiad, centaur i ucieczka Dumbledore’a

   Walentynkowa randka z Cho w herbaciarni pani Puddifoot kończy się łzami, bo rozmowa schodzi na Cedrika. Hermiona szantażem zmusza Ritę Skeeter do spisania prawdziwej relacji Harry’ego z cmentarza, a wywiad ukazuje się w „Żonglerze” ojca Luny. Umbridge zakazuje gazety, więc czyta ją cała szkoła. W wizji Harry widzi, jak zbiegły Rookwood tłumaczy Voldemortowi, że przepowiedni z Ministerstwa nie zdołał wynieść zaczarowany Bode, którego zamordowano w szpitalu. Umbridge wyrzuca Trelawney, ale Dumbledore zatrzymuje ją w zamku i zatrudnia centaura Firenza. W końcu Marietta Edgecombe, przyjaciółka Cho, donosi na Gwardię. Zgredek ostrzega ich w ostatniej chwili, Malfoy łapie Harry’ego, a Umbridge prowadzi go do gabinetu dyrektora, gdzie czekają Knot, aurorzy i Percy. Mariettę szpecą krosty układające się w słowo DONOSICIEL. Dumbledore bierze wszystko na siebie („Nie Gwardia Pottera. Gwardia Dumbledore’a.”), oszałamia ministra i aurorów i znika z feniksem Fawkesem. Dyrektorką zostaje Umbridge, wspierana przez Brygadę Inkwizycyjną z Malfoyem.

7. 7

   Wspomnienie Snape’a, Graup i sumy

   Na lekcji oklumencji Harry zagląda do myślodsiewni, w której Snape przechowuje swoje wspomnienia, i widzi piętnastoletniego ojca, który razem z Syriuszem dla zabawy upokarza Snape’a nad jeziorem. Lily Evans staje w obronie chłopaka, a ten nazywa ją szlamą. Snape wyrzuca Harry’ego i kończy lekcje. Harry przez kominek Umbridge rozmawia z Syriuszem i Lupinem o ojcu, po czym Fred i George żegnają się ze szkołą, zostawiając w korytarzu Kieszonkowe Bagno i odlatując na miotłach do sklepu przy ulicy Pokątnej. W czasie meczu o puchar Hagrid prowadzi Harry’ego i Hermionę do lasu i pokazuje im przyrodniego brata, olbrzyma Graupa, którego przyprowadził od olbrzymów. Prosi, żeby się nim zajęli, gdy jego wyrzucą, a centaury ostrzegają, że ich cierpliwość się kończy. Gryffindor zdobywa Puchar Quidditcha dzięki Ronowi i Ginny. Podczas sumów, w noc egzaminu z astronomii, Umbridge z ludźmi z Ministerstwa próbuje usunąć Hagrida, który ucieka, a profesor McGonagall po czterech zaklęciach oszałamiających trafia do Szpitala Świętego Munga. Na ostatnim egzaminie, z historii magii, Harry zasypia i widzi, jak Voldemort torturuje Syriusza w Departamencie Tajemnic.

8. 8

   Departament Tajemnic

   Harry próbuje sprawdzić wizję przez kominek w gabinecie Umbridge. Stworek mówi, że pan już nie wróci z Departamentu Tajemnic, a Umbridge i Brygada łapią całą grupę. Snape nie ma dla niej veritaserum i udaje, że nie rozumie ostrzeżenia o Łapie. Umbridge przyznaje się, że to ona nasłała dementorów, i chce użyć Cruciatusa, więc Hermiona udaje, że zdradzi kryjówkę tajnej broni Dumbledore’a, i prowadzi ją do lasu. Tam Umbridge obraża centaury i zostaje przez nie porwana, a Harry’ego i Hermionę ratuje przed rozwścieczonym stadem Graup. Harry, Ron, Hermiona, Ginny, Neville i Luna lecą do Londynu na testralach. W Sali Przepowiedni, w rzędzie dziewięćdziesiątym siódmym, nie ma Syriusza, jest szklana kula z imieniem Harry’ego, a wokół śmierciożercy z Lucjuszem Malfoyem i Bellatriks. Dzieci walczą w kolejnych salach, kilkoro z nich zostaje rannych, aż przybywają Syriusz, Lupin, Moody, Tonks i Kingsley. Kula z przepowiednią rozbija się na schodach, a zaklęcie Bellatriks trafia Syriusza, który wpada za zasłonę w kamiennym łuku i już stamtąd nie wraca. Harry goni Bellatriks do atrium, rzuca na nią Cruciatusa i staje przed Voldemortem. Ratuje go Dumbledore, Voldemort próbuje jeszcze opętać Harry’ego, w końcu znika, ale przybyły Knot widzi go na własne oczy.

9. 9

   Przepowiednia i początek wojny

   W gabinecie Dumbledore’a Harry demoluje instrumenty i krzyczy, że nie chce być człowiekiem. Dumbledore bierze winę na siebie: milczał, żeby chronić Harry’ego, a Voldemort wykorzystał jego więź z Harrym i Stworka, który przez Narcyzę Malfoy donosił, że najważniejszy dla Harry’ego jest Syriusz. Wyjaśnia też, że krew matki chroni Harry’ego w domu ciotki Petunii, i pokazuje w myślodsiewni przepowiednię Trelawney sprzed szesnastu lat. Pasowała do dwóch chłopców urodzonych pod koniec lipca, Harry’ego i Neville’a, ale Voldemort sam wybrał Harry’ego, a jeden z nich musi w końcu zginąć z ręki drugiego. „Prorok” przyznaje, że Voldemort wrócił, Umbridge opuszcza Hogwart przegoniona przez Irytka, a Harry na próżno woła Syriusza w lusterku od niego i pyta Prawie Bezgłowego Nicka o duchy. Odrobinę ulgi daje mu dopiero rozmowa z Luną, która też straciła matkę. Na dworcu King’s Cross członkowie Zakonu ostrzegają Dursleyów, że jeśli Harry będzie źle traktowany, będą mieli z nimi do czynienia.

Motywy i przesłanie

Władza i kłamstwo

Ministerstwo i „Prorok Codzienny” wolą zniszczyć Harry’ego i Dumbledore’a, niż przyznać, że Voldemort wrócił.

Przemoc w szkole

Nauczycielka z ramienia rządu, krwawe pióro, dekrety i uczniowski donos jako narzędzie władzy.

Bunt i samoorganizacja

Gwardia Dumbledore’a, czyli uczniowie, którzy sami uczą się tego, czego szkoła im zabrania.

Gniew i dorastanie

Piętnastolatek po traumie, który wybucha na przyjaciół i dorosłych, bo nikt mu nic nie mówi.

Ojcowie i idole

Wspomnienie Snape’a, w którym James Potter okazuje się szkolnym dręczycielem.

Strata i żałoba

Śmierć bliskiej osoby i pytanie, czy zmarli mogą wrócić.

Przepowiednia

Wyjaśnienie, dlaczego Voldemort zaatakował niemowlę, i ciężar, który z tego wynika.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Harry Potter i Zakon Feniksa” (J.K. Rowling) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.