Name: Recenzja: 13 powodów - Jay Asher
Item: 13 powodów
Rating: 6
Author: Ten od Liceum

Tropy w książce

Szkoła i liceum

Motywy

young adult
samobójstwo nastolatki
przemoc seksualna
nękanie w szkole
narracja z kaset
dwa głosy narracji

Sięgnij, jeśli

chcesz książki, która poważnie mówi o plotkach, nękaniu i przemocy seksualnej w szkole
lubisz nietypową konstrukcję, w której dwa głosy przeplatają się w jednej scenie
szukasz punktu wyjścia do rozmowy o tym, jak łatwo przeoczyć, że ktoś obok sobie nie radzi

Odpuść, jeśli

sam przechodzisz teraz trudny czas i myśli o śmierci nie są ci obce - wtedy najpierw rozmowa z kimś zaufanym, książka może poczekać
przeszkadza ci, że bohaterka rozlicza innych ze swojej decyzji, a fabuła zbyt rzadko z nią o to dyskutuje
oczekujesz rozbudowanych postaci drugoplanowych, a nie ludzi opisanych jednym przewinieniem

Dlaczego taka ocena

🧠 Dla koneserów

6/10

Konstrukcja. Dwa głosy splecione zdanie w zdanie: Hannah z taśmy i Clay, który odpowiada jej w myślach, kłóci się z nią i przeprasza. To nie jest chwyt dla chwytu. Słyszymy jednocześnie oskarżenie i reakcję na nie, a każda kolejna strona kasety podkręca napięcie, bo Clay czeka na własne nazwisko.
Efekt śnieżnej kuli. Asher pokazuje, jak plotka po pierwszym pocałunku, głupi ranking i klepnięcie w sklepie układają się w łańcuch, w którym każdy sprawca uważa swój udział za drobiazg. Historie zazębiają się mocniej, niż się na początku wydaje, a impreza z piątej kasety splata kilka wątków naraz.
Rozmowa z pedagogiem. Ostatnia taśma, nagranie wizyty u pana Portera, to najmocniejsze strony książki. Bez krzyku i bez wzruszającej muzyki widać, jak dorosły zadaje właściwe pytania, a potem podsuwa dziewczynie, żeby spróbowała „przejść nad tym do porządku”. Czytałem to ze ściśniętym gardłem.
Ludzie z jednym przewinieniem. Większość osób z listy istnieje tylko przez to, co zrobiła Hannah. Tyler to podglądacz, Ryan to złodziej wiersza, Courtney to fałszywie miła dziewczyna i niewiele więcej o nich wiemy. Clay z kolei jest tak kryształowy, że sama Hannah przyznaje, że do listy nie pasuje.
Niewygodna rama. Kasety wysłane po śmierci działają jak rozliczenie zza grobu, a książka za rzadko się z tym spiera. Clay kilka razy się buntuje, ale całość i tak zostawia wrażenie, że śmierć może komuś coś wytłumaczyć. A nie może, i wolałbym, żeby autor mówił to wyraźniej.

💖 Dla relaksatorów

5/10

Zagadka i tempo. Pytanie, co zrobił Clay i kto będzie następny, działa jak w kryminale. Akcja trwa jedną noc, mapa z gwiazdkami prowadzi bohatera po mieście, a w połowie kasety nie chce się przerywać.
Tony. Cichy kumpel z mustangiem, który wozi Claya po mieście, nie zadaje zbędnych pytań i po prostu przy nim jest, to najcieplejsza postać w książce.
Ciężar bez wytchnienia. Nie ma tu romansu na pocieszenie ani szczęśliwego zakończenia, a nadzieja pojawia się dopiero na ostatniej stronie. To lektura, po której ma się raczej ochotę posiedzieć w ciszy, niż sięgnąć po kolejną.
Dwa głosy naraz. Przeplatanie Hannah i Claya zdanie po zdaniu wymaga skupienia. Czytane jednym okiem, przed snem, szybko zaczyna się mieszać i łatwo zgubić, kto właśnie mówi.

Cztery warstwy książki

Fabuła i rozwój akcji

Pomysł z kasetami i mapą to świetny silnik: od pierwszej strony wiemy, jak to się skończyło, a mimo to każda strona taśmy coś odsłania. Historie zazębiają się sprytnie, a impreza z piątej kasety łączy kilka wątków w jeden węzeł. Kłopot mam z proporcjami, bo skradzione liściki stoją w jednym szeregu z gwałtem i choć to zamierzone, miejscami zgrzyta.

Bohaterowie i relacje

Hannah jest najbardziej złożoną postacią: sarkastyczna, wściekła, coraz bardziej zmęczona i coraz cichsza. Clay jest jednak tak porządny, że aż papierowy, a większość osób z listy opisano jednym przewinieniem. Najwięcej życia mają postacie z marginesu: Tony, mama Claya i barman od Rosie, który nie bierze pieniędzy za koktajl.

Styl pisania i atmosfera

Asher pisze prosto i szybko, a przeplatanie dwóch głosów daje wrażenie rozmowy, na którą już nigdy nie przyjdzie odpowiedź. Bywa jednak, że ta technika rwie scenę na kawałki, a sarkastyczne wstawki Hannah zderzają się z ciężarem tematu. Kasety i walkman były przeżytkiem już w chwili, gdy książka powstawała, ale autor sam to zauważa i robi z tego atut.

Rozrywka i wartość

Czyta się jednym tchem, a o temacie myśli się jeszcze długo. To dobra książka do rozmowy z nastolatkiem o plotkach, przemocy seksualnej i o tym, jak wyglądają sygnały ostrzegawcze. Przeszkadza mi rama rozliczenia zza grobu, której autor nie rozbraja wystarczająco, dlatego tę powieść lepiej czytać z kimś, z kim można potem pogadać.

Krótko o książce, bez spoilerów

Clay Jensen dostaje paczkę z siedmioma kasetami, na których Hannah Baker, koleżanka z klasy, która odebrała sobie życie, opowiada o trzynastu powodach swojej decyzji. Słuchamy ich razem z nim przez jedną długą noc i to jedna z tych młodzieżówek, po których warto z kimś porozmawiać.

Chcesz poznać fabułę etap po etapie?Streszczenie

Cytat, który zapadł mi w pamięć

„Kiedy wchodzicie z butami w część czyjegoś życia, wchodzicie w całe życie.”13 powodów, Jay Asher

Poruszane motywy

Jay Asher opowiada o tym, że okrucieństwo rzadko wygląda jak okrucieństwo. Plotka po pierwszym pocałunku, ranking ułożony dla żartu, klepnięcie w sklepie, skradziony liścik, wiersz wydrukowany bez pytania: każdy z tych gestów sprawca uważa za drobiazg, a Hannah dostaje je wszystkie naraz. Obok są rzeczy, których drobiazgiem nazwać się nie da, czyli gwałt na nieprzytomnej dziewczynie i wykorzystanie seksualne samej Hannah. Książka pokazuje też, jak samotny jest ktoś, kogo otoczenie zna tylko z plotek, i jak łatwo przeoczyć sygnały ostrzegawcze, kiedy nikt się nie przygląda. Trzeba jednak pamiętać, że to perspektywa samej Hannah i fikcja literacka: w prawdziwym życiu samobójstwo niczego nikomu nie wyjaśnia i nie jest odpowiedzią na krzywdę, a pomoc istnieje, nawet jeśli pierwszy dorosły zawiódł. Główne elementy historii: Plotka i reputacja - przechwałki Justina, ranking Aleksa i zmyślenia Courtney budują wizerunek Hannah wbrew faktom. Nękanie i przemoc seksualna - od chwytania za pośladek i obmacywania w barze u Rosie po gwałt na Jessice i wykorzystanie Hannah w jacuzzi. Utrata bezpiecznych miejsc - podglądacz pod oknem odbiera jej poczucie bezpieczeństwa w domu, a opublikowany wiersz wystawia na pośmiewisko jej myśli. Sygnały ostrzegawcze - obcięte włosy, anonimowy liścik o samobójstwie i oddany rower, których nikt nie odczytał na czas. Wina i zaniechanie - Clay, Justin, Jenny i sama Hannah zastanawiają się, co mogli powstrzymać. Zawiedzeni dorośli - rodzice zajęci ratowaniem sklepu i pedagog, który nie poszedł za uczennicą na korytarz. Żałoba - noc Claya, który dopiero dzięki taśmom naprawdę poznaje dziewczynę, w której się kochał.

Pytania i odpowiedzi

Czy „13 powodów” ma kontynuację?

Nie, to zamknięta, jednotomowa powieść. Na jej podstawie Netflix nakręcił serial, którego dalsze sezony opowiadają już historię dopisaną na potrzeby ekranu, więc z czasem książka i serial się rozchodzą.

Ile stron liczy książka?

272 strony w wydaniu Rebisu z 2017 roku, choć oczywiście zależy to od konkretnego wydania.

Od ilu lat jest ta książka?

Od 15 lat. Scen erotycznych tu nie ma, ale jest samobójstwo, gwałt, molestowanie i nękanie, opisane wprost, a jedna scena wykorzystania seksualnego jest dość dosłowna. Najlepiej czytać ją z kimś, z kim można potem porozmawiać. Jeśli ktoś przeżywa kryzys, warto porozmawiać z dorosłym lub zadzwonić na telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111 (bezpłatny, całodobowy).

Dla kogo przeznaczona jest ta książka?

Dla nastolatków i dorosłych, którzy chcą poważnej powieści o szkolnej przemocy i jej skutkach, a także dla rodziców i nauczycieli szukających punktu wyjścia do rozmowy. Dla konesera najcenniejsze będą konstrukcja i ostatnia taśma, relaksatora utrzyma przy lekturze zagadka, ale odpoczynku tu nie znajdzie. Osobom, które same zmagają się teraz z myślami o śmierci, polecam najpierw rozmowę z kimś zaufanym, a dopiero potem lekturę.

Co czytać dalej

Cudowny chłopak R.J. Palacio Też: przemoc rówieśnicza, pierwszy rok w nowej szkole. ★ 8/10🧠 8💖 7🌶️ 110+ Czytaj recenzję

Papierowe miasta John Green Też podążanie śladem wskazówek zostawionych przez dziewczynę, tylko w znacznie jaśniejszym tonie. ★ 8/10🧠 8💖 8🌶️ 113+ Czytaj recenzję

Byliśmy łgarzami E. Lockhart Młodzieżówka o winie i traumie, która też odsłania prawdę kawałek po kawałku. ★ 7/10🧠 7💖 6🌶️ 214+ Czytaj recenzję