O czym jest „Spark”?

W skrócie

„Spark” Moniki Rutki to romans young adult z mocnym, dorosłym zacięciem i wątkiem rodzinnej zagadki. Osiemnastoletnia Elizabeth Parker, córka prawnika z Santa Monica, przylatuje pod koniec stycznia 2016 roku na wymianę do Crosby pod Liverpoolem. Zamieszkuje u Shawów: ciepłej Josephine, lekarza Jonathana i ich córki Caroline, która studiuje w Manchesterze. Z czwartym domownikiem, dziewiętnastoletnim Chase’em, dzieli łazienkę, a ten od pierwszego dnia daje jej do zrozumienia, że nie jest tu mile widziana.

Lizzy szybko znajduje w Crosby przyjaciół, ale przywiozła ze sobą więcej, niż chce przyznać: kłopoty z alkoholem, nocne koszmary, wiadomości od tajemniczego O., który nazywa ją Claire, i układ zawarty w Ameryce, o którym nikt w nowej szkole nie wie. Do skrzynki Shawów zaczynają trafiać listy bez stempla ze zdjęciem jej zmarłej matki, a Chase, który z gbura powoli staje się kimś, przy kim Lizzy czuje się bezpieczna, sam ukrywa przeszłość pełną przemocy i szykuje się do walki bokserskiej z chłopakiem, który skrzywdził jego siostrę.

Narratorką jest Lizzy, a w tekst wplecione są jej wtrącenia pisane z perspektywy czasu do chłopaka, którego zawiodła. Od początku wiadomo więc, że ta historia nie skończy się dobrze.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Przylot do Crosby

   Elizabeth Parker ląduje w Liverpoolu z lękiem przed lataniem i walizkami, z którymi pomaga jej starszy pan o imieniu Gerard. Na lotnisku czeka Jonathan Shaw, lekarz, a w domu przy Channel Road w Crosby wita ją rozentuzjazmowana Josephine, która pracuje w wydawnictwie i kocha Jane Austen tak jak Lizzy. Caroline, córka Jona, od progu traktuje ją jak przyjaciółkę i pokazuje jej plażę z posągami z instalacji „Another Place”. Chase tylko przewraca oczami, a pierwszego wieczoru Lizzy nakrywa go nago we wspólnej łazience. Rano w drodze do szkoły nazywa ją snobistyczną córeczką tatusia, prawnika, a gdy Lizzy zamiast czekać na niego po treningu wraca pieszo, pisze jej, że jest irytująca. W szkole poznaje przewodniczącą Monicę O’kelly, Logana Turnera i Jake’a Fletchera, z którym szybko się zaprzyjaźnia, a potem jego przyjaciółkę Zoe Jackson.

2. 2

   Impreza u bliźniaków i noc na plaży

   Logan przypadkiem zdradza, że Chase nie jest synem Shawów. Josephine tłumaczy, że po śmierci siostry i szwagra jako osiemnastolatka przejęła opiekę nad dwuletnim siostrzeńcem, a Jonathana i jego córkę poznała później. Na urodzinach bliźniaków Moniki i Matta O’kellych Lizzy dużo pije, a Matt opowiada jej o Allison, poprzedniej dziewczynie z wymiany, przez którą Chase rozstał się z Shannon. Nad ranem Chase chce odwieźć pijaną Lizzy do domu, a gdy unosi rękę, ona odruchowo zamyka oczy, ucieka boso i ląduje na plaży. Chase szuka jej całą noc, a rano pokazuje jej, jak łatwo ktoś mógł to wykorzystać. Kilka dni później Lizzy staje w szkole w obronie Tracy, którą gnębi Cindy Roberts, i zatrzymuje jej cios. Po lekcjach Chase wiezie ją na plażę i tłumaczy, że wtedy chciał się tylko podrapać po nosie; w domu zostawia jej termofor na bolący brzuch. Wieczorem Lizzy dostaje SMS od kogoś podpisanego O.: wie, że jest w Crosby, i nazywa ją Claire.

3. 3

   Walentynki

   Czternasty lutego to rocznica śmierci Margaret Parker, matki Lizzy, która według ojca zginęła potrącona przez pijanego kierowcę, gdy córka miała trzy miesiące. Tego dnia Josephine opowiada, że jej dawny partner, narkoman, katował sześcioletniego Chase’a, a w końcu skrzywdził ją na oczach dziecka; mały Chase oklejał ją plastrami i wezwał pogotowie, gdzie poznała Jonathana. Chwilę później Chase zabiera Lizzy do Liverpoolu na koncert Arctic Monkeys na Anfield, o którym zawsze marzyła; dopiero później okazuje się, że to był jego pomysł. W drodze powrotnej wrzuca ją w ubraniu do lodowatego morza, choć Lizzy boi się głębokiej wody. Rano Chase myje głowę jej szamponem rozjaśniającym i robi się rudy, w szkole wszyscy milkną na wieść, że do miasta wrócił niejaki Blaze, a na komodzie Lizzy czeka list bez stempla: nieznane jej zdjęcie młodej Margaret, łacińska sentencja „Manus manum lavat” i litery S, M, W, D. Wieczorem pijany i zjarany Chase wchodzi do domu po rynnie, Lizzy farbuje mu włosy, a on ją całuje.

4. 4

   Nóż na plaży

   Chase znika na kilka dni, a po powrocie zbywa pocałunek: Lizzy podobno nie jest w jego typie. Lizzy podsłuchuje, jak kłóci się z Jonathanem o walkę, o której Josephine ma się nie dowiedzieć, a wieczorem Chase zabiera ją do klubu bokserskiego i uczy bloków, prostych i sierpowych. Pod domem czeka Jake z kserokopią jej dowodu na nazwisko Claire Parker, przysłaną mu przez anonimowe konto; Lizzy wmawia mu, że to fałszywka do klubów, a za całą akcją stoi jej dawna rywalka Bonnie. Potem dzwoni do Omara, który zna już jej adres, i płacze w ramionach Josephine. Na stołówce Chase rzuca, że nie dziwi się, że matka wysłała ją za ocean, a Lizzy odpowiada, że gdyby jej mama żyła, nie byłoby jej w Crosby. Wieczorem na plaży zaczepia ją Blaze Roberts, brat Cindy: przykłada jej nóż do gardła, całuje ją wbrew jej woli i rozcina jej policzek, przekazując pozdrowienia od siostry i dla Caroline. Shawom Lizzy mówi, że skaleczyła się o gwóźdź, ale Caroline zostawia jej laptop z otwartą ustawą o przestępstwach seksualnych i opowiada prawdę: cztery lata wcześniej Blaze dosypał jej czegoś na imprezie i ją zgwałcił, zaszła w ciążę bliźniaczą, dzieci, Rosalie i Harry, nie przeżyły, a sprawę w sądzie przegrała, bo bogata rodzina Robertsów zatuszowała dowody. Teraz Chase ma zmierzyć się z Blaze’em na ringu.

5. 5

   Policja w salonie

   Na ognisku u bliźniaków, w grze w „nigdy przenigdy”, okazuje się, że Charlotte, siostra Logana, spała z Mattem, a Chase przy wszystkich daje do zrozumienia, że całował się z Lizzy. Nazajutrz do domu Shawów przychodzi sierżant McMillan: Blaze trafił pobity do szpitala. Chase ma alibi, ale Jonathan nie daje się dłużej zwodzić i Lizzy przyznaje, kto ją zranił. Chase w złości ciska czymś o ścianę i wyrzuca z siebie, że przy niej czuje się słaby i bezradny, a ona go przytula. Shawowie zgadzają się nic nie mówić jej ojcu, który niedawno przeszedł zawał. Wieczorem Lizzy opowiada Caroline historię Claire Parker, a Omar przyznaje przez telefon, że to jego sprawka, bo Lizzy jest mu potrzebna cała i zdrowa. Następnego wieczoru Chase wraca pijany i zakrwawiony: poszedł do Blaze’a, żeby mu dołożyć, bo ten nie miał prawa jej dotknąć.

6. 6

   Wolontariat, mysz i Allison

   Lizzy zaczyna wolontariat w ośrodku terapii uzależnień przy szpitalu w Liverpoolu. Na grupie mężczyzn prowadzonej przez Michaela Greena przyznaje, że jest alkoholiczką, i otwiera uczestników; najbardziej porusza ją Mark, który rozpił się po śmierci żony. W nocy po jej pokoju biega mysz, więc spanikowana Lizzy ląduje w łóżku Chase’a. Ten opowiada jej o Allison: zakochana w nim dziewczyna z wymiany przedawkowała tabletki nasenne, a po odratowaniu oskarżyła go o molestowanie, przez co Shannon z nim zerwała, a on trafił pod nadzór kuratora. Lizzy przyznaje, że jej były chłopak Nate raz ją uderzył, a myśląc, że ona śpi, Chase szepcze, że teraz to on jest Allison. Rano nakrywa ich Josephine. W szkole Lizzy rzuca się na Cindy na parkingu i mówi przyjaciołom o Blazie, a w domu czeka drugi list: „Memento mori”, wycinek z gazety o kobiecie zastrzelonej czternastego lutego w Santa Monica u boku kochanka, który się powiesił, i te same litery S, M, W, D. Caroline przegląda nagrania z kamery nad bramą: oba listy wrzucił Gerard, ten sam starszy pan z lotniska. Lizzy pije z Josephine wino, a wieczorem Chase wpada do jej pokoju, całuje ją i wychodzi, mówiąc, że i tak już przepadł.

7. 7

   Klub „The Chain”

   Przed klubem bokserskim Blaze ogłasza Chase’owi datę walki, dwunasty marca, i wspomina ich ostatnie spotkanie, w którym na Chase’a rzuciło się trzech. W samochodzie na plaży Chase opowiada Lizzy o bliźnie po papierosie, który zgasił na jego ręce partner Josephine, a ona zdradza mu, że w razie zagrożenia ma się przedstawiać drugim imieniem, Claire. W sobotę, gdy Shawowie wyjeżdżają do matki Josephine, cała paczka idzie do nowego klubu „The Chain”. Charlotte wyznaje Lizzy, że nigdy nie kochała się w Chasie, tylko w Matcie, a cała jej obsesja na punkcie Shawa była przykrywką. Naćpany facet zaczepia Lizzy na parkiecie, Chase dopada go pod klubem i spuszcza mu łomot, a w drodze do domu oboje kładą się na pustej ulicy w deszczu i rozmawiają o zmarłych rodzicach. W nocy, w jego pokoju, Lizzy całuje go i zostaje u niego do rana. Nad ranem przychodzi wiadomość od Omara: jest w Crosby, widział ją w klubie i zajął się zaczepiającym ją mężczyzną.

8. 8

   Spalone mosty

   Omar mówi Lizzy, że kupił „The Chain”, chyba wie, kto wysyła listy, i że jej ojciec zaraz po jej wyjeździe przeszedł drugi zawał; lekarz Terrence’a potwierdza to przez telefon, więc Lizzy wie już, że okłamali ją ojciec, Natalie i Aiden. Lizzy i Chase po raz pierwszy idą ze sobą do łóżka. Caroline cieszy się, ale błaga Lizzy, żeby przed walką nie mówiła Chase’owi o Claire, bo prawda by go rozbiła. Mark wyznaje Lizzy, że ma złośliwego raka płuc i zostały mu tygodnie, a wieczorem Lizzy i Chase zbierają z podłogi pijaną Josephine. Lizzy znów zaczyna pić po kryjomu, mówi Chase’owi, że przepadła dla niego, i słyszy to samo w odpowiedzi. Nocami dręczą ją koszmary o dotyku, przed którym nie umie uciec, a Chase’owi wyznaje, że kiedyś chciała odebrać sobie życie, gdy Nate i jego nowa dziewczyna Bonnie rozesłali jej intymne zdjęcia. Zoe zdradza, że według Logana Matt ma obsesję na jej punkcie, Caroline nie chce wracać do domu, w którym jest za dużo kłamstw, a Josephine płacze, powtarzając, że on jej tego nigdy nie wybaczy. Na ognisku nad morzem naćpany Matt wykrzykuje, że to on namówił Allison, żeby uwiodła Chase’a, i nazywa Lizzy dziwką. Chase rzuca się na niego, a Lizzy rozumie, że to przez Matta przyjaciel trafił przed sąd.

9. 9

   Chawton i mąż Claire

   W sobotę piątego marca Lizzy jedzie z Josephine do domu Jane Austen w Chawton. W drodze powrotnej okazuje się, że Josephine i Jonathan znają prawdę o Claire, bo pomogli zapisać ją do szkoły jako Elizabeth, a Lizzy przyznaje, że wszystko dopiero się zaczęło. Josephine opowiada z kolei, że ojciec Chase’a, Dominic, zbankrutował, pił, handlował narkotykami i okradał swoich wspólników; zabił człowieka, który chciał go wydać, w odwecie zginęła matka Chase’a, Lorraine, a Dominic się powiesił. Josephine zmieniła chłopcu nazwisko i ukryła go w Anglii, ale ludzie, którzy myślą, że Chase ma coś, co należy do nich, są już w Crosby. W domu czeka trzeci list ze zdjęciem podpisanym „Pierwsze święta Aidena, Chase’a i Elizabeth” i Lizzy rozumie, że Chase to młodszy brat Aidena Warrena, jej przyszywanego brata, a mężczyzna z baru z prologu to Aiden. W drzwiach staje Omar: mówi, że kobiety z rodu Parkerów mają słabość do Warrenów, tak jak Margaret do Dominica osiemnaście lat wcześniej, i przedstawia się Chase’owi jako mąż Claire. W epilogu, w pamiętniku Margaret z Wigilii 1997 roku, Parkerowie spędzają święta z Dominikiem i Lorraine Warrenami, ich synami oraz siostrami Clarke, Josephine i Natalie, a młodziutka Josephine robi zdjęcie trojga dzieci pod choinką.

Motywy i przesłanie

Kłamstwo i tajemnice

Niemal każdy w tej historii coś ukrywa: Lizzy, jej ojciec, Aiden, Josephine i przyjaciele z Crosby.

Bliskość i bezpieczeństwo

Chłopak, który chciał pozbyć się współlokatorki, staje się dla niej jedynym bezpiecznym miejscem.

Przemoc i jej ślady

Przemoc wobec dziecka, gwałt i atak nożem jako rzeczy, które zostają w ludziach na lata.

Uzależnienie

Alkohol jako sposób na zapomnienie, terapia grupowa i nawroty bohaterki.

Rodzina z wyboru

Shawowie przygarniają cudze dzieci i sami dźwigają ciężką przeszłość.

Wiara i jej utrata

Bohaterka, która przestała wierzyć w Boga, i chłopak, który mimo wszystko wierzy.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Spark” (Monika Rutka) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.