O czym jest „Droga Meduzo”?

W skrócie

„Droga Meduzo” Olivii A. Cole to powieść wierszem dla młodzieży, napisana jak pamiętnik z datami od końca sierpnia do początku marca. Szesnastoletnia Alicia Rivers zaczyna trzecią klasę liceum Marshall z włosami ufarbowanymi na jaskrawą czerwień, pracą w drive-thru fast foodu Meat Palace i łatką szkolnej puszczalskiej, którą wszyscy powtarzają za jej plecami. Najlepsza przyjaciółka Sarah odwróciła się od niej, rodzice są po rozwodzie, a starszy brat znika w piwnicy z kolegami, których Alicia się boi.

Pod plotkami kryje się to, o czym Alicia nie mówi nikomu: dorosły mężczyzna, który wykorzystał ją, gdy miała czternaście lat, i lubiany nauczyciel biologii, przez całą szkołę nazywany Pułkownikiem. Alicia rzuciła bieganie, wagaruje, regularnie ląduje w kozie i rozdaje swój numer dużo starszym nieznajomym. Zmiana przychodzi z kilku stron naraz: od Dei, którą poznaje w kozie, od nowej dziewczyny Genevy, od badaczki doktor Kareem, która opowiada grupie licealistek prawdziwą historię Meduzy, i od liścików pisanych niebieskim tuszem, które ktoś wsuwa do szafki Alicii.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Trzecia klasa w Marshallu

   Koniec sierpnia. Szesnastoletnia Alicia Rivers kończy ostatnią wakacyjną zmianę w drive-thru Meat Palace i obchodzi pustą szkołę Marshall, na której bieżni w pierwszej klasie była jedną z najszybszych biegaczek. W drugiej klasie przestała biegać. Teraz do szkoły jeździ miejskim autobusem, bo z niego może wysiąść, kiedy chce, ma włosy ufarbowane na czerwień, która ma ostrzegać jak barwy trującej żaby, a na korytarzach słyszy za sobą wyzwiska. Sarah, przyjaciółka od drugiej klasy podstawówki, wciągnęła się w kościelną grupę młodzieżową, nosi pierścionek czystości, przeniosła się do szkoły katolickiej i od maja nie odpisuje. Ojciec wyprowadził się, gdy matka znalazła w jego komputerze dowody zdrady; matka wieczorami pali i płacze w garażu, a starszy o półtora roku brat David zamyka się w piwnicy z nowymi kolegami. W pracy nowy kierownik Terry pod byle pretekstem staje za blisko. Do szafki Alicii ktoś wsuwa karteczki; jedna, pisana schludnym niebieskim długopisem z kółkami nad „i”, zaczyna się od słów „Co robi się w ciemnościach”. Alicia wyrzuca kolejne bez czytania i omija korytarz, przy którym jest sala Pułkownika.

2. 2

   Wilki

   Z wierszy-wspomnień wyłania się to, o czym Alicia nikomu nie mówi. Gdy miała czternaście lat, zwrócił na nią uwagę dwudziestojednoletni Adam, który pracował w supermarkecie Kroger. Podjechał po nią na parkingu, zabrał do parku niedaleko jej domu i tam ją wykorzystał, a Alicia długo szuka winy w sobie. W drugiej klasie zaufała lubianemu nauczycielowi biologii, którego przezwisko wzięło się od pułkownika Sandersa. Zostawała u niego po lekcjach, bo i tak czekała na trening, aż pewnego wiosennego dnia zamknął drzwi sali. Od tamtej pory takich mężczyzn Alicia nazywa wilkami. Kiedy ostrożnie zapytała Sarah, czy Pułkownik nie wydaje jej się dziwny, przyjaciółka zbyła ją przekleństwem i zaczęła się od niej odsuwać. Teraz Alicia umawia się z chłopakami i mężczyznami, którzy do niej piszą, i gra w Grę: daje numer dużo starszym nieznajomym i czeka, czy któryś przejmie się tym, że ma szesnaście lat. Zwykle nikt nawet nie pyta.

3. 3

   Koza i Deja

   Za nazwanie matematyczki, pani Fisher, wulgarnym słowem Alicia trafia do kozy i szybko staje się jej stałą bywalczynią. Koza okazuje się azylem: pan West przysypia przy starej muzyce soul, a Alicia poznaje Deję, czarnoskórą dziewczynę z tego samego rocznika, ukaraną za różowe pasmo doczepionych włosów. Gdy Deja przegrywa szkolną debatę z Clayem Bevinem przez jedno przekleństwo, Alicia klaszcze jej najgłośniej w całej auli i wraca za to do kozy. Deja podjeżdża z mamą do drive-thru, dostaje darmowe shake’i i zostawia numer, a z esemesów, wypadu do centrum handlowego i rozmów o tym, jak inaczej szkoła traktuje białe i czarnoskóre dziewczyny, rodzi się przyjaźń. W domu David pyta, czy Alicia jest lesbą, bo tak twierdzi jego kolega Justin, który pachnie ziołem i kotami i bez skrępowania rzuca rasistowskimi wyzwiskami. W głosowaniu na halloweenowe przebranie nauczyciela Alicia zamiast tradycyjnego „PUŁKOWNIK” wpisuje na karcie „WILK”.

4. 4

   Zamknięte drzwi

   Pod koniec października Alicia widzi, że zawsze otwarte drzwi sali Pułkownika są zamknięte, i wie, co to oznacza. 30 października Pułkownik dzwoni do pani Fisher i wzywa Alicię do siebie, każe jej oceniać prace pierwszaków i znowu zamyka drzwi. Po wyjściu Alicia wymiotuje w toalecie, a na Halloween, gdy nauczyciel występuje w białym garniturze pułkownika Sandersa, zostaje w domu pod pretekstem choroby. Kasuje z domowej sekretarki wiadomość od opiekunki jedenastej klasy, pani Benton, o swoim zachowaniu. W kozie znajduje na ławce wyryty napis, że Alicia Rivers to puszczalska lesba; pan West daje jej żyletkę, żeby go zdrapała.

5. 5

   Geneva i Meduza

   Na wycieczce do muzeum Alicia ciągle ląduje obok Genevy Dhaliwal, nowej dziewczyny, w której zakochuje się po cichu; przy gablocie ze zbrojami Geneva dotyka jej dłoni i mówi: „A niektóre są ze skóry”. Po wycieczce do domu przychodzi Johnathan, student, z którym Alicia się spotyka, i przedstawia się matce jako jej chłopak. Alicia zrzuca wszystko na głupi żart kolegów brata, a wieczorem i tak jedzie do jego mieszkania; z jej esemesa Johnathan dowiaduje się, że ona ma szesnaście lat. Na trzecim weselu cioci Lindy w Cincinnati ojciec ogłasza, że chce się tam przeprowadzić, a Alicia i David przez chwilę znów śmieją się jak dawniej. W szkole dziewczyna o imieniu Audrey wyzywa Alicię od szmat, a w szafce czeka liścik: „Wiem o nim”. Deja bierze ją ze sobą na brunch ze swoimi przyjaciółkami, Geneva prosi, żeby choć raz nie podpadła pani Fisher, bo chce zjeść z nią lunch, a w bibliotece Alicia trafia w książce o mitologii na Meduzę. Deja zwierza się, że seks jej nie interesuje. Na szkolnym apelu doktor Kareem zapowiada, że wybierze grupę dziewcząt do swoich badań; Alicia rezygnuje przez to z wymknięcia się do samochodu nieznajomego Randy’ego. Po lekcjach odprowadza ją do pracy Geneva i Alicia przyznaje przed sobą, że jest w połowie zakochana. Kolejny liścik brzmi: „Powinniśmy porozmawiać. Znam Twój sekret.” Nauczycielka literatury, pani Gladstone, poleca Alicię do grupy, a na liście dwunastu wybranych są też Deja i Blake Felipe, idealna czwartoklasistka, która od tygodni dziwnie się Alicii przygląda. Gdy David rzuca, że Alicia pewnie chce przelecieć też Justina, siostra wykrzykuje na niego całą furię.

6. 6

   Nocowanie i Gra bez zwycięzców

   Geneva zaprasza Alicię na nocowanie z okazji urodzin. W jej domu Alicia poznaje mamę Genevieve, przyjaciółki gospodyni i historię ojca, Arjana, kucharza z Karaczi, który zmarł na raka, gdy Geneva miała osiem lat. W nocy, gdy wszystkie śpią, dziewczyny masują sobie ramiona przy srebrnym świetle telewizora, a Geneva całuje Alicię w kark. W święta Alicia odkrywa, że matka chodzi na terapię, a w garażu zamiast płakać, czasem się śmieje i znów nazywa córkę Żółwikiem. W styczniu rusza grupa doktor Kareem: Blake na pierwszym spotkaniu wybucha płaczem, a Alicia przyznaje, że nie radzi sobie z samotnością. Na grillu u wujka Dei, Ronniego, Alicia odruchowo zaczyna swoją Grę, ale on widzi w niej po prostu dziecko i pyta o oceny, co ją rozbraja. Potem przychodzi liścik „Wiem o Pułkowniku. Ja też.”, a biegacz Jacob Wheeler błaga ją, żeby zastąpiła w sztafecie koleżankę ze skręconą kostką.

7. 7

   Ucieczka zamiast biegu

   Na spotkaniu grupy doktor Kareem mówi dziewczętom, że zdziry nie istnieją, i opowiada, że w większości wersji mitu Meduza została zgwałcona przez boga i za karę zamieniona w potwora. Alicia doczytuje resztę historii Posejdona i Ateny i zaczyna pisać listy do Meduzy, Ateny i Posejdona. W dniu biegu znajduje w szafce liścik „Chyba powiem. A ty?”, ucieka i zamiast na bieżnię wsiada do samochodu kolejnego nieznajomego, Deona. Matka, której David doniósł o nocnych wyjściach, widziała, jak ktoś ją odwozi; zabrania jej iść do pracy i cały dzień czeka na rozmowę. Alicia wyznaje tylko, że Sarah zerwała z nią przyjaźń, a matka mówi, że zniesie jej gniew. W kozie Deja domaga się szczerości, Geneva bierze Alicię za rękę, a do drive-thru podjeżdża Sarah z matką i prosi o nową porcję frytek, bo Alicia rzekomo nie miała rękawiczek. Gdy Terry w schowku obejmuje Alicię ramieniem, wyciąga ją stamtąd Debbie, starsza koleżanka, która straciła kiedyś w tej pracy palec. Wieczorem po rasistowskiej uwadze Justina Alicia kopie go i rzuca w niego szklanką; Justin ją uderza, a David powala przyjaciela na ziemię. Parę dni później okulista podczas dopasowywania soczewek przyciska kolana do jej kolan i dotyka jej twarzy, a matka, która to widzi, robi mu awanturę na cały gabinet. W nocy Alicia rozumie, że matka obroniła ją przed wilkiem.

8. 8

   Blake

   Pod koniec lutego Alicia staje w obronie Dei, którą nauczycielka oskarża o noszenie barw gangu, choć to opaska kampanii przeciw AIDS, i obie lądują w kozie. Kolejny liścik wzywa ją do biblioteki pod portret Edgara Allana Poego. Autorką liścików okazuje się Blake Felipe: ona też była krzywdzona przez Pułkownika, widziała, jak Alicia wchodziła do jego sali, i postanowiła iść na policję przed targami naukowymi, na których nauczyciel co roku odbiera nagrody. Wcześniej chciała uprzedzić Alicię i przeprosić, że jej nie ostrzegła. W esemesach dziewczyny raz po raz odpisują sobie „Ja też”. Alicia w pracy wrzuca do frytownicy wszystko po kolei, aż Stephanie odsyła ją do domu, nieznajomemu, który proponuje podwózkę, odpisuje, że wiek to dużo więcej niż liczba, i biegnie do domu. Tam matka odsłuchuje wiadomość od trenera Tinsleya, który chce wciągnąć Alicię z powrotem do drużyny. Alicia wsuwa pod drzwi Davida list, jak w dzieciństwie, składa wypowiedzenie w Meat Palace, a matka przychodzi w nocy, siada na jej łóżku i mówi, że stara się być przy niej.

9. 9

   Bieg

   8 marca w stołówce trwają przygotowania do targów naukowych, a biegacze czekają na pierwsze zawody sezonu. Rano Alicia idzie do trenera Tinsleya i oznajmia, że pobiegnie. Doktor Kareem ogłasza, że to ostatnie spotkanie grupy, bo szkoła uznała ich rozmowy za nieodpowiednie; Annika obwinia się, bo powtórzyła ojcu, co usłyszała o błonie dziewiczej. Na pożegnanie dziewczyny wykrzykują wszystko, co je złości, a Alicia czuje, jakby zrzucała skórę. W bibliotece czyta z Deją wiersz Audre Lorde, a książkę, której Deja nie może wypożyczyć, wynoszą pod bluzką Alicii. Na trybunach siedzą Deja, Geneva i matka. Tuż przed startem pod szkołę podjeżdżają granatowe służbowe samochody, a razem z ludźmi w granatowych mundurach wysiada z nich Blake ze swoją matką. Pada strzał startera i Alicia biegnie, a jej nogi znów są jej własne. Na ostatniej stronie Meduza w podpisanym przez siebie liście zapowiada, że nie wróci sama.

Motywy i przesłanie

Slut-shaming

Plotki, liściki i wyzwiska, które robią z nastolatki szkolną dziwkę.

Przemoc seksualna i milczenie

Molestowanie przez lubianego nauczyciela, grooming i to, dlaczego ofiary tak długo nic nie mówią.

Mit o Meduzie

Historia kobiety ukaranej za cudzą zbrodnię jako klucz do życia Alicii.

Przyjaźń dziewczyn

Deja, Blake i grupa doktor Kareem jako wspólnota, w której wreszcie można mówić.

Tożsamość

Biseksualność Alicii, aseksualność Dei i pierwsze zakochanie w Genevie.

Rodzina w rozsypce

Rozwód rodziców, brat w złym towarzystwie i matka, która w końcu zaczyna widzieć.

Ciało i bieganie

Odzyskiwanie własnego ciała, które Alicia długo uważała za cudze.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Droga Meduzo” (Olivia A. Cole) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.