Motywy
- fantasy dla dzieci
- klasyka
- prequel
- narodziny Narnii
- przejście do innego świata
- przyjaźń
- baśń z alegorią
Sięgnij, jeśli
- chcesz zacząć Narnię od początku jej dziejów i wiedzieć, skąd w środku lasu wzięła się latarnia
- lubisz pomysły z rozmachem: las pełen sadzawek do innych światów, umarłe miasto pod czerwonym słońcem i świat stworzony pieśnią
- szukasz baśni, w której bohater mierzy się z prawdziwą pokusą, a złoczyńcy są równie straszni, co śmieszni
Odpuść, jeśli
- wolisz poznawać Narnię razem z Łucją, przez szafę, a nie od stworzenia świata
- biblijne tropy podane wprost, od stworzenia świata po ogród z zakazanym owocem, wybijają cię z baśni
- nie lubisz zakończeń, w których wszystko układa się samo: zdrowie mamy, spadek i dom na wsi na jednej stronie
Dlaczego taka ocena
🧠 Dla koneserów
6/10- Las Między Światami. Ciepły, senny las, w którym zapomina się, kim się jest, i tysiące jednakowych sadzawek prowadzących do różnych światów, a Digory tłumaczy go porównaniem do tunelu pod dachami szeregowców. Jeden z najlepszych pomysłów na przejście do innego świata, jakie znam, a pierścienie, które działają inaczej, niż sądził ich twórca, to zgrabna lekcja pokory dla każdego czarodzieja.
- Dwa oblicza tego samego zła. Wuj Andrzej i Jadis mówią o sobie niemal tym samym zdaniem: „Przeznaczeniem nas, wielkich samotników” są sprawy wyższe niż zwykłe zasady. On wysyła dziecko tam, dokąd sam boi się iść, ona jednym słowem zabija cały swój świat. Lewis stawia obok siebie drobnego tchórza i wielką zbrodniarkę i pokazuje, że różni ich skala, a nie sposób myślenia.
- Wybór w ogrodzie. Chłopiec, którego mama może umrzeć, ma w kieszeni owoc, który ją uleczy, a Czarownica podsuwa mu argumenty, na które nie ma odpowiedzi. Ratuje go dopiero podłość ukryta w ostatniej radzie, żeby zostawił Polę. To najmocniejsza scena książki, a pokusa jest napisana tak, że dorosły czytelnik też przez chwilę się waha.
- Wuj, który nie słyszy pieśni. Gdy Lew śpiewa, wuj Andrzej tak długo wmawia sobie, że to zwykły ryk, aż rzeczywiście przestaje słyszeć cokolwiek innego. Jeden akapit o ludziach, którzy wolą zgłupieć, niż przyznać, że się boją, celniejszy niż niejeden poradnik psychologiczny.
- Alegoria podana na tacy. Stworzenie z pieśni, Syn Adama, ogród z owocem, kusicielka przy drzewie i zło wygnane na północ. Im bliżej końca, tym wyraźniej widać szkielet biblijnej historii, więc część z jabłkiem idzie po sznurku, a Aslan na koniec objaśnia, jak działają owoce i dlaczego, zamiast zostawić to czytelnikowi.
- Nagrody na jednej stronie. Mama zdrowieje, ojciec dziedziczy majątek po stryjecznym dziadku, rodzina dostaje dom ze zbrojami i stajniami, a wuj łagodnieje. Dorożkarz i jego żona zostają królami po jednej rozmowie i poza dobrym sercem nie dostają żadnego charakteru.
💖 Dla relaksatorów
8/10- Jadis w Londynie. Królowa świata na dachu pędzącej dorożki, w perłach zabranych jubilerowi, wyłamuje pręt z latarni i rozprawia się z policją, a tłum woła „Niech żyje cesarzowa Colney Hatch!”. Szalona akcja, w której groza miesza się z komedią.
- Wuj Andrzej jako drzewo. Zwierzęta biorą zemdlonego czarodzieja za roślinę, sadzą go nogami w ziemi, podlewają z trąby słonicy, a niedźwiedź z dobrego serca zrzuca mu na głowę plaster miodu z żywymi pszczołami. Najzabawniejszy fragment książki i kara, na jaką ten pan zasłużył.
- Narodziny Narnii. Gwiazdy zapalają się razem z pierwszą nutą, z pagórków wyskakują psy, jelenie wychodzą z ziemi rogami do góry, a kawka zostaje pierwszym żartem. Scena, którą chce się czytać na głos i oglądać w wyobraźni jak film.
- Przygoda z rozmachem. Tunel pod dachami, gabinet czarodzieja, umarłe miasto, Londyn w chaosie, lot na skrzydlatym koniu i drzewko, które wyrasta z cukierka toffi. Akcja skacze między światami i nie stoi w miejscu.
- Rozbieg i wykład. Zanim dzieci wyruszą, wuj długo opowiada o pani Lefay i Atlantydzie, a w finale Aslan tłumaczy działanie jabłek. Nastolatek wychowany na szybszej fantastyce może się przy tych rozmowach wiercić, a narrator, który co chwilę zagaduje czytelnika, bywa dla niego za bardzo bajkowy.
Cztery warstwy książki
Fabuła i rozwój akcji
Pierwsze dwie trzecie to pokaz wyobraźni: tunel pod dachami, Las Między Światami, umarły Charn, Jadis demolująca Londyn i Narnia wyśpiewana z niczego. Potem baśń wchodzi na prostą ścieżkę: zadanie, lot, ogród, pokusa, nagroda. Finał zamyka zbyt wiele spraw zbyt gładko, ale klamra z latarnią i szafą robi wrażenie na każdym, kto zna tom pierwszy.
Bohaterowie i relacje
Digory jest pełniejszy niż rodzeństwo z „Lwa, czarownicy i starej szafy”: ciekawski, uparty, zdolny do podłości wobec przyjaciółki i do przyznania się do niej przed Lwem, a przy tym chłopiec, który boi się o mamę. Pola ma ostry język i więcej zdrowego rozsądku od niego. Wuj Andrzej jest jednocześnie komiczny i odrażający, Jadis budzi grozę nawet w londyńskim salonie. Słabiej wypadają dorożkarz z żoną, którzy od koronacji stają się figurami.
Styl pisania i atmosfera
Narrator gawędziarz jest tu w świetnej formie: ironizuje z dorosłych, puszcza oko do dzieci i jednym zdaniem pokazuje różnicę między żywą ciszą Lasu a martwą ciszą Charnu. Scena stworzenia, z gwiazdami, które śpiewają, i trawą rozlewającą się jak woda, jest piękna. Zgrzytają uwagi z epoki, jak Digory oznajmiający, że dziewczynki interesują tylko plotki i zaręczyny (choć Pola od razu mu odpłaca), i fragmenty, w których morał wykłada się wprost.
Rozrywka i wartość
Świetna do czytania na głos i jako początek całego cyklu, bo wyjaśnia latarnię, szafę i Czarownicę. Zostawia mocne tematy do rozmowy z dzieckiem: o ciekawości, dotrzymywaniu słowa, chorobie bliskiej osoby i o tym, czy wolno ukraść lekarstwo. Jako pierwsza lektura z Narnii daje mniej, bo jej największe niespodzianki działają dopiero wtedy, gdy zna się szafę z domu Profesora.
Krótko o książce, bez spoilerów
Dwoje dzieci z Londynu czasów Sherlocka Holmesa dzięki pierścieniom wuja-czarodzieja budzi w umarłym świecie okrutną królową i przyprowadza ją prosto na narodziny Narnii. Pomysłowiejszy od „Lwa, czarownicy i starej szafy” prequel z Lasem Między Światami, sceną stworzenia i chłopcem, który boi się o chorą mamę, choć w części z ogrodem i jabłkiem alegoria wychodzi na wierzch.
Chcesz poznać fabułę etap po etapie?StreszczenieCytat, który zapadł mi w pamięć
„Wszyscy otrzymują to, czego bardzo pragną, lecz nie zawsze przynosi im to radość i szczęście.”Siostrzeniec czarodzieja, C.S. Lewis
Poruszane motywy
C.S. Lewis opowiada o początkach, ale jeszcze bardziej o pokusie. Zło zaczyna się tu od ciekawości i pychy: Digory uderza w dzwon, bo nie zniesie niewiedzy, wuj Andrzej łamie przysięgę daną matce chrzestnej i eksperymentuje na dzieciach, a Jadis woli zniszczyć cały świat, niż oddać tron siostrze. Naprzeciw nich stoi chłopiec, który ma w kieszeni lekarstwo dla chorej mamy i musi wybrać między nim a słowem danym Lwu. Chrześcijańskiej alegorii jest tu więcej niż w „Lwie, czarownicy i starej szafie” i jest lepiej widoczna: świat stworzony pieśnią, Syn Adama i Córki Ewy, ogród z drzewem i owocem, kusicielka i zło, które samo skazuje się na niedolę. Wierzący rodzic znajdzie w niej punkt wyjścia do rozmowy, niewierzący może ją pominąć, bo baśń działa także bez tego klucza. Pod koniec Aslan ostrzega dzieci, że w ich świecie ktoś może odkryć coś równie strasznego jak Żałosne Słowo, a władzę mogą przejąć tyrani podobni do Jadis, i to ostrzeżenie brzmi dziś równie poważnie. Główne elementy historii: Pierścienie i Las Między Światami - żółte i zielone obrączki z pyłu z Atlantydy i cichy las, z którego sadzawki prowadzą do różnych światów. Charn i Żałosne Słowo - umarłe miasto pod gasnącym słońcem i królowa, która zabiła wszystkich, byle nie przegrać. Wuj Andrzej - domorosły czarodziej, tchórz i egoista, który w nowym świecie od razu szuka interesu. Narodziny Narnii - pieśń Lwa, gwiazdy, drzewa, mówiące zwierzęta i pierwszy żart. Chora mama - nadzieja Digory'ego, która prowadzi go od Kraju Młodości z ust ciotki Letycji aż do Aslana. Pokusa w ogrodzie - srebrne jabłko, napis na złotych wrotach i rozmowa z Jadis, po której chłopiec długo nie jest pewien, czy dobrze zrobił. Przyjaźń - Pola i Digory, którzy się kłócą, przepraszają i nie zostawiają siebie nawzajem. Początek wszystkiego - latarnia z żelaznego pręta, jabłoń w londyńskim ogrodzie i szafa, która z niej powstanie.
Pytania i odpowiedzi
W jakiej kolejności czytać „Opowieści z Narnii” i czy zacząć od „Siostrzeńca czarodzieja”?
Tak, od niego polecam zacząć, bo w kolejności chronologicznej, według dziejów Narnii, to tom pierwszy: „Siostrzeniec czarodzieja”, „Lew, czarownica i stara szafa”, „Koń i jego chłopiec”, „Książę Kaspian”, „Podróż Wędrowca do Świtu”, „Srebrne krzesło” i „Ostatnia bitwa”. Historia świata biegnie wtedy od narodzin Narnii do jej końca, a latarnia w lesie, szafa i Profesor Kirke mają już swoją przeszłość, kiedy pojawią się w „Lwie, czarownicy i starej szafie”. Media Rodzina numeruje tomy według dat wydania i daje tej książce numer 6. Lewis napisał ją po tamtych tomach i mruga do czytelników, którzy znają już szafę, więc kto zaczął od „Lwa”, nic nie traci, czytając ją później. Następny w kolejności chronologicznej jest „Lew, czarownica i stara szafa”.
Ile stron liczy książka?
200 stron w wydaniu Media Rodzina z 2005 roku, choć oczywiście zależy to od konkretnego wydania. To 15 rozdziałów, wygodnych do czytania na głos po jednym przed snem.
Od ilu lat jest ta książka?
Polecam od 9 lat, tak jak całą serię. Romansu i przekleństw brak, a groza jest łagodniejsza niż w „Lwie, czarownicy i starej szafie”: nikt nie ginie na oczach czytelnika. Są jednak sceny warte rozmowy: wuj podstępem wysyła dzieci do innego świata, Jadis opowiada, jak jednym słowem zabiła wszystkich mieszkańców swojego świata, a w Londynie powala policjantów żelaznym prętem. Najmocniej działa jednak strach o ciężko chorą mamę Digory'ego. Dziecku, które przeżywa podobną sytuację w domu, lepiej czytać tę książkę razem, bo tu choroba kończy się cudem, jakiego w życiu zwykle nie ma.
Dla kogo przeznaczona jest ta książka?
Dla dzieci od 9 do 12 lat, które przeczytały „Lwa, czarownicę i starą szafę” i chcą wiedzieć, skąd się wzięła Narnia, oraz dla rodziców szukających klasyki do czytania na głos. Relaksatorów ucieszy Jadis szalejąca po Londynie, wuj zasadzony jak drzewo i lot na skrzydlatym koniu, koneserów Las Między Światami, scena stworzenia i rozdarty Digory w ogrodzie. Kto źle znosi alegorię religijną podaną wprost, poczuje ją tu mocniej niż w „Lwie, czarownicy i starej szafie”.
A Ty? Znasz tę książkę?
Oceny czytelników
Twoja ocena może być zupełnie inna niż moja. Dużo zależy od tego, kiedy po nią sięgasz.
Twoja ocena w skali 1-10
Bez logowania. Jeden głos z jednej przeglądarki - możesz go potem zmienić.
Masz inne zdanie? Oceń książkę wyżej albo napisz do mnie na Instagramie lub TikToku.
Co czytać dalej
Lew, czarownica i stara szafa
C.S. Lewis
Od niego warto zacząć, bo dopiero po tamtej szafie latarnia, Czarownica i Profesor z tego tomu nabierają pełnego znaczenia.
★ 7/10🧠 5💖 8🌶️ 19+
Czytaj recenzję
Książę Kaspian
C.S. Lewis
Ten sam cykl.
★ 6/10🧠 5💖 7🌶️ 19+
Czytaj recenzję
Ostatnia bitwa
C.S. Lewis
Ten sam cykl.
★ 7/10🧠 6💖 6🌶️ 19+
Czytaj recenzję