O czym jest „Rozkaz zagłady”?

W skrócie

„Rozkaz zagłady” Jamesa Dashnera to prequel serii Więzień Labiryntu, wydany po trylogii i osadzony trzynaście lat przed tym, jak Thomas obudził się w Pudle. Od rozbłysków słonecznych, które spaliły pół świata i zatopiły wybrzeża, minął ponad rok. Mark, jego dziewczyna Trina i garstka ludzi poznanych w zalanych tunelach pod Nowym Jorkiem żyją w prowizorycznej osadzie w Appalachach. Pewnego ranka nad wioską zawisa górolot bez oznaczeń, a ludzie w zielonych kombinezonach zaczynają strzelać do tłumu strzałkami.

Trafieni umierają w ciągu kilku godzin, ale to dopiero początek: choroba przenosi się dalej, z każdym kolejnym chorym działa wolniej i odbiera ludziom rozum. Mark i były żołnierz Alec ruszają do bazy, z której przyleciał górolot, żeby dowiedzieć się, kto wydał rozkaz i czy istnieje lek. Po drodze Mark zaczyna zauważać, że coś dzieje się także w jego własnej głowie, a nocami wracają do niego sny o dniu, w którym skończył się stary świat.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Zatarcie Thomasa

   Książka otwiera się w kwaterze głównej DRESZCZu. Teresa patrzy, jak lekarze wymazują pamięć jej najlepszemu przyjacielowi: maska opada Thomasowi na twarz, druty i rurki wsuwają mu się do uszu, a maszyna kasuje mamę, ojca i całe dotychczasowe życie. Oboje pomagali skonstruować Labirynt i zgodzili się przejść ten sam zabieg co Alby, Newt, Minho i reszta chłopców. Teresa ma zostać poddana Zatarciu dobę później i trafić do Strefy w śpiączce, z kartką w dłoni. Ochroniarze zrzucają nieprzytomnego Thomasa do Pudła, a ona telepatycznie szepcze mu na pożegnanie, że robią to, co trzeba. Potem akcja cofa się o trzynaście lat.

2. 2

   Górolot nad osadą

   Ponad rok po rozbłyskach słonecznych Mark mieszka w górskiej osadzie w zachodniej Karolinie Północnej. Dzieli chatkę z Alekiem, mrukliwym byłym żołnierzem, który kiedyś był pilotem i pracował dla Departamentu Obrony, a jego dziewczyną jest Trina, która poranki spędza z książkami nad potokiem. Razem z byłą pielęgniarką wojskową Laną oraz Darnellem, Ropuchem i Misty, poznanymi w tunelach pod Nowym Jorkiem, mają wyruszyć na zwiad do południowej doliny, kiedy nad wioską zawisa górolot bez oznaczeń. Ludzie w zielonych kombinezonach strzelają z rampy do tłumu strzałkami, a jedna trafia Darnella w ramię. Alec wjeżdża na pokład po linie z hakiem, Mark osłania go z pistoletu, a gdy maszyna odlatuje, zostaje wciągnięty za nią przez korony drzew. W ładowni znajduje pudła z napisem „Materiał wysoce zakaźny”. W kokpicie pilotka i jej towarzysz z martwym wzrokiem powtarzają, że wykonują tylko rozkazy, po czym pilotka celowo rozbija górolot w lesie.

3. 3

   Zaraza w osadzie

   Mark odzyskuje przytomność przy wraku. Na znalezionym workpadzie jest mapa: wszystkie trasy górolotu zbiegają się w jednym punkcie w górach, osiemdziesiąt do stu kilometrów dalej. Po trzech dniach marszu obaj wracają do osady. Pod zadaszeniem na skraju wioski leży co najmniej dwadzieścia ciał z krwią wokół oczu, uszu i ust. Lana zarządziła kwarantannę, a Darnell sam kazał zabić deskami wejście do budy, w której się zamknął. Mark przez szparę widzi, jak przyjaciel krzyczy, że boli go głowa, i umiera, tłukąc nią w drzwi. Zaraz potem objawy pojawiają się u Misty. Grupa zostawia ją na jej własne żądanie, a Ropuch nie chce jej opuścić i zostaje. W drodze Mark i Trina przestają trzymać się na dystans, a Lana zauważa, że wirus przechodząc na kolejne osoby, zabija coraz wolniej i atakuje głowę. Drugiej nocy do obozu przychodzi Ropuch, mówi o obcych w swojej czaszce i przyznaje, że razem z nimi „skróciliśmy jej cierpienia”. Alec odciąga go w las i wraca sam, a potem idzie zmywać ręce w strumieniu.

4. 4

   Sny o Nowym Jorku

   Niemal każdej nocy Mark śni o dniu katastrofy. Jechał z Triną, sąsiadką i przyjaciółką z dzieciństwa, w której był skrycie zakochany, ekspresowym transmetrem, kiedy zgasło światło. Na stacji zobaczyli poparzonych, płonących ludzi, a w tunelach przed trzema zbirami uratował ich nieznajomy, Alec. To on wyjaśnił, że uderzyły rozbłyski słoneczne i że lada moment tunele zaleje woda. Razem z Laną, Darnellem, Misty, Ropuchem i trzynastoletnim Baxterem przebili się przez halę dworcową, po której schodach runęła gorąca, brudna fala, i schronili się w Lincoln Building. Przez kolejne tygodnie żyli z automatów z przekąskami, aż ulicą zamienioną w kanał przypłynął jacht. Brodacz nazywany Szefem zastrzelił Baxtera i kazał grupie znosić na łódź zapasy. Alec wytrącił mu broń i obaj wypadli przez okno: Szef do wody, a Aleca Mark z Ropuchem wciągnęli z powrotem. Gdy Szef próbował wdrapać się na odpływający jacht, Mark zrzucił go kopniakami, a jego partnerka, która została w wieżowcu, odebrała sobie życie. Po porzuceniu jachtu na wybrzeżu New Jersey grupa przeczekała burze w jaskini i dotarła do osad w górach.

5. 5

   Deedee i ludzie od ogniska

   W wymarłej osadzie przy szlaku grupa znajduje kilkuletnią Deedee. Ma na ramieniu ranę po strzałce, ale żadnych objawów, a sąsiedzi zostawili ją samą, bo uznali, że jest zła. Trina bierze ją pod opiekę. Kilka kilometrów od celu Mark i Alec idą sprawdzić, kto śpiewa w lesie, i trafiają na ludzi tańczących wokół ogromnego ogniska. Członkowie sekty łapią ich na pętle i biją, dopóki nie zjawia się przywódca, Jedidiah, mężczyzna bez uszu, z twarzą stopioną przez rozbłyski. Twierdzi, że z nieba spadły demony, a strzałki dosięgły jego wioskę ponad dwa miesiące wcześniej, i umiera w drgawkach, z krwią cieknącą z nosa. Wtedy z lasu wypadają dawni sąsiedzi sekty, opętani chorobą. W chaosie płoną ludzie i las, a Mark broni się głownią wyrwaną z ogniska. Kiedy razem z Alekiem obiegają pożar i o świcie docierają do obozu, nie ma tam ani Triny, ani Lany, ani Deedee.

6. 6

   Bunkier pod lądowiskiem

   Ślady i krople krwi prowadzą do kanionu niedaleko Asheville, gdzie widać miejsce walki. Nagle połać ziemi zaczyna się obracać jak gigantyczna moneta: to zamaskowane lądowisko górolotów. Mark i Alec zeskakują do hangaru starego rządowego schronu i podsłuchują dwoje pilotów, którzy narzekają na zwierzchników z Alaski i mówią, że zaraza ma już nazwę: Pożoga. W pustej sali sypialnej spotykają Antona, zarażonego pracownika bazy. Opowiada, że Kryzysowa Koalicja Ocalałych zleciła im roznoszenie wirusa, żeby wyludnić przepełnione osady, że wioska Deedee była próbą sprzed dwóch miesięcy i że wirus nie działa tak, jak zakładano. Jego koledzy, też chorzy, chcą ruszyć na ufortyfikowane Asheville, a stamtąd przez Płaski Przenos na Alaskę, po lek. Bohaterowie zasypiają ze zmęczenia, a potem w auli słuchają przywódcy buntu, Bruce’a, który ogłasza, że dziewczynkę i dwie kobiety oddano sekcie w zamian za spokój, i każe złapać dwóch szpiegów ukrytych z tyłu sali. Po bijatyce w ciemnych korytarzach Mark i Alec zamykają się w hangarze przy zaparkowanym górolocie.

7. 7

   Ucieczka i pierwsza furia

   Gdy Alec uruchamia maszynę, piloci wdzierają się na zamykającą się rampę. Mark zrzuca kobietę kopniakiem, a potem coś w nim pęka: w furii, jakiej nigdy wcześniej nie czuł, przytrzymuje pilota na krawędzi domykającego się luku i dopiero krzyk miażdżonego człowieka przywraca mu przytomność. Wypycha go na zewnątrz i rozumie, że sam jest chory. Przy starcie jeden z ludzi Bruce’a wybija młotem szybę kokpitu i próbuje wyciągnąć Marka przez okno, ale Alec strąca go, rzucając mu młotem w twarz. Lądują w pustej, niegdyś bogatej dzielnicy pod Asheville. W rozbitym toporkiem magazynie broni znajdują transmiotacze, które rozbijają ludzkie ciało na cząsteczki, a pierwszy strzał trafia nagiego szaleńca wybiegającego z ruin. Alec, który rano przeleciał nad okolicą, widział, jak ludzie od ogniska pędzą Lanę, Trinę i Deedee między domami kilka kilometrów dalej.

8. 8

   Lana, Trina i katalog ROZKAZ ZAGŁADY

   Przedmieścia są pełne chorych: jedni tańczą, inni się biją, a jedna kobieta skacze z dachu prosto na Marka. Mark rozpyla ją z transmiotacza bez cienia litości. W kolejnych domach trafiają na mężczyznę oblanego benzyną, który grozi zapałką, i piwnicę pełną wygłodzonych dzieci, które Alec każe zostawić na później. Na ulicy chorzy wywlekają z domu skatowaną Lanę i rzucają się na nią z nożami i młotkami. Mark zabija jednego z napastników nożem, a gdy dla Lany nie ma już ratunku, Alec skraca jej cierpienia strzałem z transmiotacza. Pod domem otacza ich tłum, więc obaj zaczynają strzelać. W piwnicy czekają Trina i Deedee. Trina jest chora i pyta Marka, kim jest, ale jednym okrzykiem uspokaja szaleńców, oświadczając, że jest teraz jedną z nich. Szpaler chorych przepuszcza całą czwórkę, dopóki ktoś nie rzuca się na Deedee. Mark traci transmiotacz, z którego jeden z szaleńców zaczyna strzelać na oślep, i wyskakuje z dziewczynką przez okno. W nocy na pokładzie górolotu przegląda workpad niejakiego Randalla Spilkera i znajduje katalog „ROZKAZ ZAGŁADY”. Notatki i maile pokazują, że kanclerz Koalicji John Michael uznał, że na świecie jest za dużo ludzi, a Komitet Kontroli Populacji dostał zgodę na wypuszczenie wirusa przechowywanego w wojskowym instytucie. Mark w furii łamie urządzenie i postanawia lecieć do Asheville.

9. 9

   Płaski Przenos i epilog

   O świcie Alec przyznaje, że jest chory i chce umrzeć, ale nie bez sensu: Deedee trzeba zawieźć do Asheville. W suficie górolotu ukrywają się zarażeni. Mark rozpyla trzech, czwarty wyrywa mu broń i celuje w Deedee, przekonany, że to ona sprowadziła demony na jego wioskę. Mark rzuca się na niego, wypada z nim przez rozbite okno, zawisa na kadłubie i wpycha go w płomień silnika. Nad Asheville widać, jak Bruce z czerwoną flagą prowadzi setki chorych przez wyłom w zaporze. Alec ląduje przy budynku z napisem „WSTĘP TYLKO DLA PERSONELU KKO”, w którym ostatni pracownicy Koalicji znikają w Płaskim Przenosie, i odlatuje. Mark wciska Deedee kartkę: „Ona jest odporna na Pożogę. Użyjcie jej.” Dziewczynka przechodzi przez Przenos, w drzwiach staje Bruce, a Alec wraca górolotem, tak jak przykazał mu Mark słowami „wiesz co robić”. Tuż przed uderzeniem maszyny w budynek Trina całuje Marka i szepcze jego imię. W epilogu, dwa lata później, ludzie w czarnych kombinezonach zabierają matce małego syna, obiecując, że opracują lek, a jeden z nich proponuje, żeby nazwać chłopca Thomas.

Motywy i przesłanie

Początek Pożogi

Wirus, który miał zabijać szybko, mutuje i zamiast tego odbiera ludziom rozum.

Władza nad życiem

Koalicja uznaje, że likwidacja części ocalałych uratuje resztę.

Obłęd od środka

Mark czuje, jak choroba podsyca w nim furię, i boi się tego, kim się staje.

Rodzina z wyboru

Alec, Lana i nastolatkowie z tuneli trzymają się razem od dnia katastrofy.

Trauma i pamięć

Sny o Nowym Jorku wracają co noc i nie pozwalają Markowi zapomnieć.

Poświęcenie

Ostatnie decyzje bohaterów dotyczą już tylko tego, kogo jeszcze da się ocalić.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Rozkaz zagłady” (James Dashner) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.