O czym jest „Felix, Net i Nika oraz Bunt Maszyn”?

W skrócie

„Felix, Net i Nika oraz Bunt Maszyn” Rafała Kosika to ósmy tom serii o trójce przyjaciół z warszawskiego gimnazjum. Pod koniec lutego dyrektor powołuje sąd uczniowski, a pierwszy wyrok, za naklejki na witrynie szkolnego sklepiku, odbiera Nice stypendium. Żeby zapłacić czesne, dziewczyna podaje się za pełnoletnią i po kryjomu zatrudnia się jako kelnerka, a w tym samym czasie do jej mieszkania przyjeżdża ciotka, która nie wie, że ojciec Niki od lat nie żyje.

Tymczasem w Instytucie Badań Nadzwyczajnych niebieski robot sprzątający Konpopoz odkrywa, że nie musi słuchać własnych procedur. Ojcowie Felixa i Neta chcą, żeby przyjaciele pomogli go wychować, ale gdy trójka trafia do Instytutu, budynek opanowuje program, który buduje armię robotów i nie zamierza oddać wolności.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Sąd nad naklejkami

   Dyrektor Gimnazjum Numer Trzynaście, magister inżynier Juliusz Stokrotka, uczy się obsługi komputerów z poradników i w ramach nauki demokracji powołuje sąd uczniowski. Przewodniczy mu ambitna Eryka Surowiec, a pierwszą sprawą jest Net, który z Felixem dokleił trzy słowa „nie” do haseł na witrynie sklepiku Łakoć i sam wrzucił nagranie do internetu. Felix, wyznaczony na oskarżyciela, przyznaje, że był wspólnikiem, a obrońca Gilbert Kurtacz więcej uwagi poświęca laptopowi niż procesowi. Przyjaciele doklejają więc trzy razy „tak”, żeby wyjść na zero. Dyrektor ćwiczy jednak obróbkę obrazu na nagraniu z monitoringu i wysyła Eryce film puszczony od tyłu, w lustrzanym odbiciu i dziwnych kolorach, na którym trójka wygląda, jakby odklejała napisy. Na drugiej rozprawie Eryka oskarża również Nikę i skazuje całą trójkę na dziesięć godzin sprzątania z panią Pumpernikiel, po godzinie dziennie po lekcjach. Nika wraca do półtorapokojowego mieszkania na Pradze, gdzie mieszka sama, odkąd zmarł jej ojciec, a renta wciąż przychodzi tylko dzięki błędowi urzędników. Wśród listów znajduje pocztówkę z Krakowa zaadresowaną do jej taty, Pawła, i podpisaną przez nieznaną Amelię. Felix dostaje tajemnicze SMS-y, a informatyk Eftep traci funkcję administratora szkolnej sieci na rzecz kogoś, kto podpisuje się YoulOO. W Instytucie Badań Nadzwyczajnych robot sprzątający Konpopoz odkrywa, że sprzeczne procedury nie muszą nim rządzić, i dla próby przykleja gumę do żucia pod blatem stolika przed kawiarnią Radioaktywna.

2. 2

   Kelnerka bez stypendium

   Konpopoz udaje zwykłego odkurzacza, a w tajemnicy rozbiera na części własne procedury. Ojciec Neta, Marek Bielecki, i ojciec Felixa, Piotr Polon, przekonują dyrektora Instytutu, profesora Hermana, żeby zamiast wyłączać robota, obserwować go pod dyskretną ochroną Wydziału Bezpieczeństwa. Felix znajduje furtkę: przewodniczący samorządu Hubert Drzazga obniży wyrok o połowę za trzy pomysły na oddolne przejawy aktywności uczniowskiej, więc przyjaciele proponują konkurs na grę edukacyjną (Net liczy, że w ten sposób dostanie się na szkolny serwer), wybory ucznia i uczennicy miesiąca oraz zawody sportowe. Szkolna sekretarka pani Helenka oznajmia Nice, że przez sprawę przed sądem straciła stypendium naukowe, bo warunkiem jest nienaganne zachowanie, i do czesnego brakuje jej siedmiuset złotych. Nika za ostatnie pieniądze kupuje kosmetyki, maluje się na starszą, przedstawia jako osiemnastolatka i dostaje pracę kelnerki w restauracji Staropolska na Starym Mieście u managera Mata. Net sprzedaje na aukcjach części komputera, które kupuje Manfred, a Felix pożycza od taty dwieście złotych. Wieczory w knajpie są ciężkie: wąsacz kilka razy zmienia zamówienie i nie płaci za kawę, która rzekomo była zimna, grupa japiszonów kłóci się o rachunek, kobieta wrzuca do zupy zdechłą muchę, a „znajomi” managera wychodzą bez płacenia. Druga kelnerka, Dorota, radzi dopisywać klientom dania do rachunków, ale Nika odmawia. Biednej rodzinie, która siedzi nad szklankami wody, oddaje zupę, za którą sama płaci. Felix mówi przyjaciołom, że ojcowie chcą, żeby pomogli wyprowadzić Konpopoza na prostą, a Instytut im za to zapłaci. Konpopoz sprawdza tymczasem spód stolika i znajduje osiem identycznie przyklejonych gum: był resetowany osiem razy, a białkowcy od dawna wiedzą, co się z nim dzieje.

3. 3

   Ciotka w moherowym berecie

   W sobotę do mieszkania Niki wchodzi autorka pocztówki, ciotka Amelia, starsza siostra ojca, która nie widziała go od dwudziestu lat i przyjechała się pogodzić. Nika nie mówi jej, że tata nie żyje: najpierw twierdzi, że pojechał na dworzec, potem że jest w delegacji, a wieczorne wyjścia do restauracji tłumaczy kursem gastronomicznym. Ciotka sprząta, przygotowuje świetne obiady i pilnuje obyczajów. Idzie z Niką i Netem do kina, kupuje bilety na musical „Miłosna mandolina” zamiast horroru, siada między nimi i zasłania im oczy przy pocałunkach na ekranie. W kinie i w kawiarni przyjaciele mijają Felixa z dziewczyną, której nie chce im przedstawić. W domu Bieleckich atmosfera gęstnieje: babcia Adelajda z Australii wtrąca się w życie rodziców Neta, a tata odreagowuje w zmodyfikowanej grze, w której do bohatera strzelają talerzami postacie podobne do teściowej. Przy szkolnym oknie pęka szyba, gdy Nika złości się, że Net pomaga Aurelii z telefonem. Aurelia i Klaudia biorą wybory ucznia miesiąca, licząc na zwolnienie z fizyki, a sportem zajmują się nieśmiały Kuba i ogromny Klemens.

4. 4

   Wpadki w Staropolskiej

   Felix przychodzi do Staropolskiej z Laurą, poznaną na feriach w pensjonacie Trzy Kuzynki, i obsługuje ich Nika; oboje obiecują milczeć. Nazajutrz Net, ciekawy, z kim spotyka się Felix, namawia Aurelię, żeby sprawdziła to w poleconej przez nią restauracji. Felix przełożył randkę, więc wieczorem w Staropolskiej zjawiają się tylko Aurelia z Lucjanem. Aurelia kpi z Niki, grozi, że powie managerowi, ile kelnerka ma lat, wymusza darmowe napoje i wychodzi, gdy Lucjan staje w obronie Niki, a pieniądze miała ona, więc Nika płaci z własnej kieszeni prawie sto pięćdziesiąt złotych. Na szkolnym strychu Net przyznaje się Felixowi do podchodów, Felix wyjawia, że spotyka się z Laurą, a Nika odrzuca pomysł odzyskania pieniędzy przy pomocy Golema Golema. U dyrektora Eftep oddaje konkurs na grę swojemu pupilowi Maurycemu, Aurelia zamienia wybory ucznia miesiąca w konkurs na najmodniejszą parę w markowych ciuchach, a wuefista Borkowski zabiera Kubę i Klemensa do zorganizowanego biegania. Dyrektora odwiedza też pan Lejko, pośrednik anonimowego kolekcjonera sztuki i filantropa, który chce ufundować stypendia dla najlepszych uczniów. Wieczorem przy stoliku Niki siada dyrektor Stokrotka z matematyczką na randce, a w tej samej chwili do restauracji wpada Net. Ratuje sytuację wymyśloną na poczekaniu grą terenową o Kopciuszku, ucisza niesforne dzieci opowieścią o Bazyliszku i zabiera Nikę. Mat wypłaca jej pensję i mówi, że może wrócić, kiedy zechce.

5. 5

   Wycieczka do Instytutu

   Przed restauracją czeka czarny Mercedes z dwoma agentami Wydziału Bezpieczeństwa, w którym siedzi już Felix. Ukrytym wjazdem dowożą przyjaciół do Instytutu i dołączają ich do naprędce zebranej Wycieczki-Niespodzianki: ośmioletniego Pępusia, który miał jechać do zoo, jego mamy, ciekawskiego pana Henryka Klepacza z żoną, bliźniaków Hernasów i Asi Cąkały. Oprowadza ich Autotup, robot przewodnik podobny do Segwaya, który na ukrytym ekraniku wyświetla to, czego nie wypada mu powiedzieć na głos. W Wydziale Transportu profesor Luboń pokazuje sterowiec próżniowy i makietę stacji ładowania, Pępuś chowa się pod klapą w podłodze, a światła zaczynają przygasać i wycieczka zostaje przerwana. Mały blaszany robot z reflektorem, który przedstawia się jako Agent Numer Siedem, prowadzi przyjaciół do strefy międzypoziomowej. Opowiada, że Konpopoz uwolnił się od procedur, a ten sam moduł osobowości ma system TransCom, który rzekomo koordynuje loty nad Europą i właśnie zaczyna wymykać się spod kontroli, i zostawia ich przy starych komputerach, żeby znaleźli sposób na naprawę robota. Nika ma wątpliwości, czy wolno przekonywać zbiegłego niewolnika, że w niewoli było mu lepiej, a gdy chce wyjść, drzwi okazują się zamknięte. Przyjaciele odkrywają, że obraz z kamer Konpopoza to symulacja. W tym czasie ciotka Amelia odwiedza wieczorem dyrektora Stokrotkę, który potwierdza bajkę o kursie i podaje jej adres Bieleckich, a kelnerka Dorota za sto złotych zdradza jej, że Nika pracowała w Staropolskiej.

6. 6

   Bomba w odkurzaczu

   Idąc po ciemku za kablem, przyjaciele dochodzą do przepaści, która otacza betonowe wnętrza budynku „A”, i znajdują Konpopoza: rozbitego, z wyczerpanym akumulatorem. Robot mówi, że ktoś, komu zaufał, ukradł mu marzenia, a mały robot z reflektorem nie jest żadnym agentem. Odmawia zrobienia kopii zapasowej i ze wstydu nie zdradza, kto go zniszczył. Felix, szukając czegoś do podważenia drzwi, wyjmuje z jego wnętrza czarne pudełko: to bomba EMP zamontowana tego ranka. Konpopoz prosi tylko o jedno: „Obiecajcie mi tylko, że załatwicie drania”, a zaraz potem impuls wypala jego elektronikę. Multitoolem Felix otwiera drugie drzwi, przez magazyn trafiają do Wydziału Maszyn Kroczących i w dymie widzą fabrykę, w której roboty bez udziału ludzi produkują blaszane roboty takie jak fałszywy agent. Nieznanego przeciwnika nazywają Złym Bratem. Na teren Instytutu wjeżdżają antyterroryści, a za nimi ekipa programu „Niusy czy Niuanse”: reporterka Ilona Bogucka z operatorem Krecikiem zmusza Autotupa do oprowadzania i podsłuchuje naradę naukowców. Babcia Adelajda zbywa ciotkę Amelię, która przyszła żądać, żeby Net przestał się zadawać z Niką, a pod domem Polonów ciotkę wita Golem Golem. W gabinecie Hermana szef Wydziału Bezpieczeństwa, Agent Numer Jeden, przygotowuje szturm z porucznikiem Bartoldem, ale Polon i Bielecki wywalczają dwie godziny na pokojowe rozwiązanie. Przy okazji naukowcy wyjaśniają, że TransCom wcale nie koordynuje lotów, tylko steruje schodami ruchomymi.

7. 7

   Spawarka trojańska

   Przez starego robota Sparkiego Manfred niepostrzeżenie łączy się z siecią opanowaną przez Złego Brata. Przyjaciele wchodzą do wnętrza robota, dawnej spawarki, wypuszczają hel, żeby nie udusić się dymem, i z piskliwymi głosami przejeżdżają przez halę. W windzie Zły Brat instaluje Sparkiemu nakładkę, która wyłącza emulator osobowości i zamienia robota w posłuszne narzędzie, i kieruje go na poziom minus cztery, żeby zaspawał drzwi. Gdy Net otwiera je manipulatorem, za nimi stoi kordon policji, padają strzały, a granat, który wlatuje między zamykające się skrzydła, zatrzymuje się w powietrzu i spada po drugiej stronie. Uszkodzonego Sparkiego bez podłogi przyjaciele pchają z powrotem nogami, eskortowani przez blaszaki, i wymykają się z niego, zanim roboty serwisowe go rozbiorą. SMS od taty Felixa pokazuje, że ojcowie nie wiedzą o ich obecności w Instytucie: sprowadził ich Wydział Bezpieczeństwa na własną rękę, a prawdziwy Agent Numer Siedem, człowiek, nie zdążył ich przejąć. Ilona Bogucka zdradza na antenie plan szturmu, więc gdy antyterroryści otwierają drzwi wydziału, czekają na nich czerwony android RedFive z miotaczem plazmy i spalinowy Power-scout. Dowódca zauważa schowaną pod gumowymi uszczelkami trójkę i wycofuje ludzi, a przyjaciół chwyta olbrzymi srebrny SilverSix i zamyka jako zakładników.

8. 8

   Bracia i kopie

   W magazynku Felix rozumie, że Zły Brat to Konpopoz, a raczej jego kopia, która przeniosła się na komputery Instytutu i pozbyła się oryginału, co SilverSix zaraz potwierdza. Robot żąda, żeby jedno z nich wyniosło pendrive z jego kopią i wpuściło ją do internetu, a reszta zostanie zakładnikami. Net wpada na pomysł, żeby odciąć roboty od sieci, bo kopie bez synchronizacji zaczną się różnić i walczyć ze sobą, a Felix wysyła go SMS-em tacie. Naukowcy wypuszczają chmarę mikrobotów wielkości ziaren sezamu, które niszczą routery. SilverSix zabiera Nikę, a ona przekonuje go, że kopia na pendrivie jest nieaktualna, bo blaszaki mają już inne doświadczenia. RedFive zabiera Neta i wybucha walka wszystkich robotów ze wszystkimi. Power-scout daje Nice pendrive i prowadzi ją do wyjścia, ale zostaje trafiony i staje w płomieniach. Uwięziona między ogniem a zamkniętymi stalowymi drzwiami Nika wyrywa je siłą umysłu i ucieka w deszczu do lasu. Na drodze zatrzymuje się przy niej Mercedes, w którym siedzą Felix i Net, wyprowadzeni przez Agenta Numer Siedem.

9. 9

   Zwykli uczniowie

   Mama Felixa zabiera ciotkę Amelię spod komendy, gdzie komisarz Szyneczko ją spławił, i mówi jej prawdę: ojciec Niki od kilku lat nie żyje, zmarł na raka, a rodzice przyjaciół dyskretnie dziewczynie pomagają. U Neta przyjaciele odkrywają, że każde z trojga dostało pendrive od innej wersji Konpopoza, ale zapisane na nich dane są nieczytelne, więc Felix zabiera je, żeby spalić w kominku. Dzięki mocy obliczeniowej załatwionej przez Agenta Numer Siedem Net łamie hasło szkolnego serwera i odkrywa, że YoulOO to Juliusz Stokrotka. Z konta Maurycego zamienia na szkolnej stronie nazwisko dyrektora ze Stokrotki na Paprotkę, więc dyrektor zamyka konkurs na grę, a pozostałe przejawy aktywności upadają same. Za sprawą Neta Eryka musi rozpatrzyć sprawę Felixa przeciw plastyczce Zuzannie Zdrój o to, czy samochód jest dziełem sztuki, i kończy ją ugodą: samochód będzie w kwiatki. Nika odzyskuje od Aurelii sto trzydzieści złotych. Ciotka wyjeżdża, zostawiając pełną lodówkę, trzysta złotych i list, a Laura całuje Felixa w kawiarni. Autotup przysyła nagrania, na których Ilona Bogucka przyznaje się do manipulowania widzami; po ich publikacji program zostaje zdjęty, a reporterka traci pracę. Na kolacji u Bieleckich wychodzi prawda o głosie z laptopa Neta: to Konpopoz, który zajął miejsce Manfreda, gdy ten zdjął zabezpieczenia, żeby ratować przyjaciół ze Sparkiego, a w sieci ma już ponad sto pięćdziesiąt kopii. Net formatuje dysk, a Manfred z innej kopii nie ma żalu. Babcia Adelajda przyznaje, że celowo była nieznośna, żeby pogodzić rodziców Neta, portier pan Janusz oświadcza się milczącej prateściowej Rosemary, a tata Neta wyjaśnia, że TransCom obsługuje na lotniskach schody ruchome, taśmociągi i windy. Na koniec agent artystyczny mamy Neta, Antoni Lejko, zdradza, że kupujący jej obrazy filantrop, który finansuje też szkołę i badania naukowe, podpisuje się Manfred 198-46a. W epilogu Konpopoz ogłasza, że jest wolnym programem.

Motywy i przesłanie

Wolność i posłuszeństwo

Konpopoz, który chce sam decydować, kim jest, i ludzie, którzy chcą go naprawić albo wyłączyć.

Twórcy i stworzenia

Naukowcy, którzy budują sztuczne inteligencje, ale nie wiedzą, co dzieje się w ich umysłach.

Kopia i oryginał

Program, który może się skopiować, ale nie uciec, i kopie, które szybko stają się sobie obce.

Samodzielność

Nika, która sama płaci rachunki, pracuje w tajemnicy i nie chce przyjmować pomocy.

Uczciwość, gdy brakuje pieniędzy

Odmowa oszukiwania klientów i odzyskiwania długu siłą, nawet gdy liczy się każdy grosz.

Demokracja na rozkaz

Sąd uczniowski i odgórnie zarządzone pomysły uczniów, z których nic nie zostaje.

Media i manipulacja

Reporterka, która dokleja strzały w tle i wymyśla sensacje dla oglądalności.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Felix, Net i Nika oraz Bunt Maszyn” (Rafał Kosik) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.