O czym jest „Felix, Net i Nika oraz Fantologia”?

W skrócie

„Felix, Net i Nika oraz Fantologia” to antologia dwudziestu jeden opowiadań osadzonych w świecie serii Rafała Kosika. Dwadzieścia napisali inni autorzy, a sam Kosik dorzucił na koniec najdłuższy tekst, „Qsmos”, w którym trójka przyjaciół trafia do symulatora habitatu marsjańskiego pod Szczecinem. Na liście tomów wydawca umieszcza książkę jako tom 18.

Opowiadania biegną w bardzo różne strony. Część to szkolne przygody w rytmie serii: ściąganie na geografii przez aparat słuchowy, zalana akademia, wycieczka nad Zalew Zegrzyński. Inne prowadzą do światów alternatywnych, w przyszłość, gdy bohaterowie mają po trzydzieści lat i własne dzieci, albo w przeszłość: do Warszawy z sierpnia 1944 roku, nad morze w 1997 roku, gdzie sześcioletnia Nika poznaje Felixa, i na bal u Witkacego. W kilku tekstach główne role dostają postacie z drugiego szeregu: Aurelia, Gilbert, Zosia, babcia Lusia i dziadek Leon.

Teksty nie składają się w jedną fabułę i nie zawsze są ze sobą zgodne. W jednym Felix chodzi z Laurą, w innym całuje Zosię, a kilka opowiadań kończy się otwarcie, jak zapowiedź większej historii.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Na pustyni i na Syberii („Serce Pustyni”, „Odnaleźć Nikę Pawłowną”)

   W „Sercu Pustyni” Alicji Paterek przyjaciele, którzy po przejściu przez Pierścień wędrują od świata do świata, płyną przez morze wydm statkiem z balonami „Symfonia Mórz” razem z Wędrowcem i chmarą minirobotów Manfreda, któremu kończy się bateria. Ściga ich obcy statek. Nocują w przenośnym mieście, którego przed biomechanicznymi stworami broni ogromny pająk zwany Obrońcą, a gdy biomechy szturmują miasto, Net wciska na mostku zły przycisk i Wędrowiec znika w błysku zielonego kryształu. Felix uczy się sterować w biegu, a pościg okazuje się statkiem Amazonek. Ich przywódczyni Jasnowidzka, czarownica widząca przebłyski przyszłości podobnie jak Nika, zabiera kryształ zwany Sercem i proponuje trójce azyl, który ta przyjmuje. „Odnaleźć Nikę Pawłowną” Sebastiana Tauera rozgrywa się w świecie, w którym Królestwo Kongresowe podlega carowi. Felix, kadet Technicznego Korpusu Kadetów, jedzie Transsibem do Omska szukać Niki, córki zesłańca, którą poznał w podróży przez światy alternatywne. Net, choć ich przyjaźń się sypie, podrabia mu paszport i sprzedaje fabrykantowi prawa do swojej maszyny do pisania MANFRED, żeby dać przyjacielowi złote monety na bilet pierwszej klasy. Agenta ochrany Felix pozbywa się w Tiumeniu, wmawiając konduktorowi, że to bandyta bez biletu, a na peronie w Omsku czeka na niego Nika, wiedziona przeczuciem.

2. 2

   Kot w czterech kolorach i nibykuzyn z Australii („Nibykot”, „Dziobacza przysługa”)

   W „Nibykocie” Katarzyny Wilczyńskiej Net odsiaduje miesięczny szlaban po samowolnej wyprawie do Chin, a Manfred musi na niego donosić ojcu. Po domach przyjaciół kręci się kot, którego każde widzi inaczej: Net rudego, Nika czarnego, Felix białego, a mama Felixa wcale. Felix wyciąga ze strychu zaszyfrowany zeszyt zaginionego dziadka Leona, w którym wraca słowo „Wunrung”. Laura rozpoznaje szyfr książkowy, a Felix znajduje właściwą książkę - pracę Hawkinga o naturze czasu i przestrzeni. Kot rozpada się w końcu w wyładowania i tworzy przejście, w którym pojawia się Leon z innego świata, uwięziony w 2055 roku i szukający drogi do domu. Gdy Net podchodzi za blisko, trójka znika, Laura skacze za nimi z dziennikiem, a Warszawa pogrąża się w ciemności. W „Dziobaczej przysłudze” Lidii Wojciechowskiej z Melbourne przylatuje babcia Adelajda z prateściową Dolores, ciotką Augustą, małą Mią i Mattem, nibykuzynem łudząco podobnym do Neta. Matt rano jedzie do szkoły zamiast niego, na sprawdzianie z geografii o Australii udaje, że stracił głos, a Manfred dyktuje mu odpowiedzi przez aparat słuchowy. Net w tym czasie ściąga Mię ze skrzydła samolotu w Muzeum Powstania Warszawskiego i widzi, jak Dolores płacze przed zdjęciem młodych powstańców i mówi po polsku „To ja”. Szóstka ze sprawdzianu zostaje przy Necie razem z obowiązkiem reprezentowania szkoły w konkursie wiedzy o Australii i Oceanii.

3. 3

   Wędrująca kamienica, drugi Felix i akademia („Kamienica rosła przy ulicy Bocznej”, „Jaskrawoczerwone”, „Déjà vu”)

   U Karoliny Zdunek po Warszawie wędruje kamienica, co dzień wyrastająca w innym miejscu. Wchodzi do niej elegancki mężczyzna w czarnym garniturze, ściany piwnicznego labiryntu zaczynają falować, a jaszczurka przemawia głosem samego miasta, które śni i materializuje swoje sny. Gość okazuje się stażystą z inspektoratu budowlanego, Emilem Dąbrowskim, a rozmowę z Warszawą przejmuje dopiero kobieta z Agencji. W „Jaskrawoczerwonym” Konrada Domagały w pokoju Felixa siedzi drugi Felix, z równoległego świata, w którym tydzień wcześniej w Hongkongu chybił frisbee i nie powstrzymał komputera kwantowego. Jego świat w pięć dni pogrążył się w chaosie, Nika została kapłanką maszyny, a Net i Laura przepadli w tłumie. Przyjaciele idą z Laurą do kina i na halloweenową imprezę u Oskara, a Nika podejrzewa, że Felixowie zamienili się gumkami na nadgarstkach, żeby alter mógł ostatni raz spędzić wieczór z Laurą. Felix pożycza od Butlera wywar z zapominajki alpejskiej, Manfred przygotowuje dokumenty na nazwisko Adam Gielza, a alter wypija resztę butelki, żeby zapomnieć, kim był, i odjeżdża busem do Lądka-Zdroju. „Déjà vu” Mateusza Kaczyńskiego przeplata dwa czasy. Net podwyższa w e-dzienniku oceny z informatyki całej klasie, żeby ratować stypendium Niki, ale Eftep prowadzi też papierowy dziennik. Ocen nie da się już cofnąć, więc dyrektor Stokrotka każe klasie przygotować akademię na dwudziestopięciolecie swojej pracy. Trójka nie ma materiałów do prezentacji, więc za pomocą zaworu i zdalnie sterowanego autka uruchamia zraszacze, a akademia kończy się powodzią, ślizgiem Felixa po torcie i śmiechem całej szkoły.

4. 4

   Hipopotamy, krasnoludy i ropucha („Przesadne hipopotamienie”, „Piętnasta Rocznica”, „Noc ropuchy”)

   W „Przesadnym hipopotamieniu” Krzysztofa Kietzmana warszawska sygnalizacja zaczyna pokazywać hipopotamy w tutu na monocyklach, a po ekranach miasta biegają pokemony, Adam Małysz i Beata Kozidrak na pingwinie. Winny jest Manfred: wielkie firmy od generatorów obrazów i tekstów podłączyły się do niego, biorąc go za sztuczną inteligencję z kosmosu, a on się zapętlił, trochę z winy Neta, który z nudów generował hipopotamy. Nika radzi, żeby skupił się na czymś bliskim, więc ma pisać opowieści o przyjaciołach w stylu wybranego autora. Manfred losuje Kosika i zaczyna: „F-F-F-FELIX, NET I NIKA ORAZ…”. „Piętnasta Rocznica” Miłosza Konarskiego pokazuje trójkę około trzydziestki. Net i Nika są małżeństwem z bliźniętami Leosiem i Lilą, Felix ma z Laurą syna Alexa i protezę małego palca, a cała trójka prowadzi firmę współpracującą z Instytutem Badań Nadzwyczajnych. Na weekend we Wrocławiu z okazji piętnastu lat znajomości odwiedza ich krasnolud Rysiek z toporem: krasnoludy od wieków walczą z wizerunkiem pociesznych skrzatów, a miasto pełne figurek krasnali uważają za obrazę. Przyjaciele w jedno przedpołudnie wymyślają sposób oparty na prawach do krasnoludów Tolkiena i tydzień później Wrocław dostaje nakaz demontażu figurek. W „Nocy ropuchy” Aleksandry Kosowskiej Felix, Net, Nika i Laura utykają w upale pod wsią Zapolnica i nocują u archeologów z Uniwersytetu Warszawskiego, którzy kopią osadę hutniczą kultury przeworskiej, a swoje nieszczęścia zwalają na wymyślone bóstwo Dymaranda. W nocy z kranów w łazience leci czarny muł, Net widzi wielkiego psa i bezgłową postać, a Nika śni smutnego stwora z końską czaszką, który chce spokoju. Rano Felix tłumaczy wszystko zbiorową sugestią, ale studenci znajdują przy studzience ślady stóp z błoną między palcami.

5. 5

   Terapia, amnezja i cukierki („B0.06”, „Zagubiona”, „(Nie)spełnione marzenia”)

   „B0.06” Justyny Łuć to notatki psycholożki Instytutu Natalii Pogórskiej z wiosny 2006 roku. Czternastoletni Felix, Net i Nika trafiają do niej po wędrówce przez światy alternatywne, a między ich sesjami terapię przechodzi robot sprzątający Konpopoz, który uczy się akceptować samego siebie i ogrywa terapeutkę w szachy i bierki. Z kolejnych zapisków wynika, że w świecie karłowatym trójki pomieszały się ze swoimi alterwersjami. Net jest zazdrosny o Nikę i podbija Felixowi oko, Felix sprawdza, czy ciała Niki nie przejęła staruszka z sudeckiego pensjonatu, a Nika wyznaje, że w jej wersji wydarzeń Net zginął, osłaniając ją podczas strzelaniny w szkole. Wspólna sesja pozwala im się wreszcie dogadać. W „Zagubionej” Patrycji Łukaszyk ruda dziewczyna budzi się po wybuchu bez pamięci w szpitalu bez okien. Doktor Henryk Zięba latami poddaje ją testom telekinezy i podaje jej środki, po których staje się uległa, a jedynym przyjacielem zostaje program komputerowy Tenmor. W końcu słyszy, że ma zdobyć zaufanie trojga warszawskich nastolatków i ich sprowadzić w zamian za akta ze swoją przeszłością, i jedzie do Warszawy z naszywką trzech zazębionych trybów. W „(Nie)spełnionych marzeniach” Aleksandry Łukowskiej nieśmiała Zosia kupuje w sklepie „Zaczarowane upominki” magiczne cukierki i częstuje nimi klasę na imieniny. Nazajutrz sześć osób budzi się w cudzych ciałach: Net w ciele Felixa, Felix w ciele Aurelii, Nika w ciele Geralda, a Zosia w ciele Niki. Sprzedawca wyjaśnia, że cukierki „Spełnij marzenia” dają szansę na spełnienie marzenia, a czar pęka, gdy Zosia pisze Felixowi na kartce, że jej się podoba, i on ją całuje.

6. 6

   Rok 1944 i rok 1997 („Miasto”, „1997”)

   „Miasto” Natalii Maleszewskiej opowiada o młodości babci Lusi i dziadka Leona. Dzień przed wybuchem wojny piętnastoletni Leon oświadcza się Lusi i daje jej własnoręcznie zrobioną pozytywkę z inwencją Bacha, a pięć lat później, w czasie Powstania Warszawskiego, idzie na akcję zamiast jej brata Staszka, wrażliwego muzyka, żeby ten pomógł Lusi w szpitalu. Niemcy bombardują szpital i Staszek ginie w magazynie. Lusię powstrzymuje przed wbiegnięciem w ogień rudowłosa sanitariuszka ze srebrną spinką z zielonym oczkiem. Leon obwinia się o śmierć przyjaciela, a potem zdradza Lusi, że koło linii wysokiego napięcia na minutę cofnął się w czasie, i obiecuje, że jeszcze kiedyś zobaczy brata. „1997” Anastazji Nocoń zaczyna się nad morzem, gdzie sześcioletnia Nika poznaje jasnowłosego chłopca budującego z piasku model androida - Felixa. Jej mama Renata, dawna agentka tajnej Agencji, która po porodzie straciła telekinezę, ma zniknąć w upozorowanej katastrofie awionetki nad zamkiem Książ, a jej mąż Paweł pije i grozi, że ujawni jej przeszłość. Agent Mamrot daje Renacie wizytówkę gimnazjum imienia Kuszmińskiego i spinkę do mankietu z trzema trybami, a ona zostawia córce rodzinną spinkę z zielonym kamieniem. W dniu katastrofy Renata widzi na murach zamku nastoletnią Nikę, która przybyła tam z przyszłości i patrzy na wybuch. Mamrot odkrywa w aktach, jakie plany wobec dziewczyny ma Agencja, i przysięga nad nią czuwać.

7. 7

   Szeherezada, babcia Malwina i Paskuda („Felix, Net i Nika oraz Siekierezada”, „Klucz do szczęścia”, „Paskuda z Zalewu Zegrzyńskiego”)

   W „Siekierezadzie” Michała Tadeusza Noworyty przyjaciele wpadają przez zbity z kamieni i drewna łuk do pracowni Ibn Siny, około 1020 roku. Uczony prowadzi ich na dwór księżniczki Szeherezady, która po latach opowiadania baśni sama przejęła władzę, kolekcjonuje topory i rano ścina znudzonych gości. Przyjaciele ratują głowy, opowiadając jej do świtu baśnie braci Grimm i „Władcę Pierścieni”, wymykają się wezyrowi Malikowi, a Ibn Sina po wspólnym uruchomieniu łuku odsyła ich do domu. „Klucz do szczęścia” Kaliny Pawełczak należy do Aurelii, która po śmierci babci Malwiny płaci gotce Reginie za wywołanie jej ducha i ciągnie na seanse Gilberta. Z Gilbertem odkrywa ślimaki, rezerwat Morysin i to, jak samotna była w domu bogatych rodziców. We śnie leci taksówką prowadzoną przez babcię Lusię, a babcia Malwina tłumaczy jej, czym był wisiorek z karteczką „Klucz do Szczęścia”, i radzi, żeby była sobą. Aurelia przekazuje potem Felixowi wiadomość od jego babci. W „Paskudzie z Zalewu Zegrzyńskiego” Bartłomieja Przybylskiego klasa jedzie na trzydniową wycieczkę nad Zalew Zegrzyński. Podczas podchodów przyjaciele przyłapują profesora Wiesława Żuka, który od 1982 roku karmi ściekami dziesięciometrowego potwora, nazwanego przez siebie Aurelią. Żeby nie musiał wylewać ścieków do wody, budują z beczek, desek i sterowania motorówki Neta beczkołódź, z której potwór może jeść.

8. 8

   Bal u Witkacego i fabryka nocą („Mazurska maskarada”, „Numer seryjny LP20”)

   W „Mazurskiej maskaradzie” Roberta Solskiego trójka jedzie z rodzicami Felixa nad Narew, żeby podwodny robot Bulbot wyłowił z dna pamiątki po balu u Witkacego sprzed stu lat, przydatne do eseju na polski. Bulbot wyciąga butelkę z zaproszeniem na bal maskowy podpisanym „Całuję, Witkacy”, a w nocy przyjaciele budzą się w strojach balowych na przyjęciu we własnej chatce. Odkrywają, że rzeka przenosi przedmioty w czasie: goście piją trunek z butelki z napisem „BIBA U MIETKA, SYLWESTER 2K10”, a sam Witkacy maluje obraz za obrazem wynurzającego się z Narwi Bulbota. Nika wrzuca jego szkic do rzeki w butelce i rano Bulbot wyławia go z dna. Krótki „Numer seryjny LP20” Bogny Szymankiewicz pokazuje chorą Leopoldynę, która śni o nowym ciele rudej dziewczyny, przyjaciół pakujących się na ferie i opuszczoną fabrykę, gdzie nocą powstaje android. Gdy się budzi, mówi „Cześć, jestem Laura Poniatowska.”, na co Morten odpowiada „Doskonale”.

9. 9

   Qsmos (Rafał Kosik)

   Jedyne opowiadanie Kosika zamyka tom i jest najdłuższe. Szkolna aplikacja Q, którą kazał zainstalować informatyk Eftep, piszczy mimo wyciszenia i Net wylatuje z chemii. Dyrektor Stokrotka proponuje przyjaciołom tydzień w symulatorze habitatu marsjańskiego firmy Start pod Szczecinem, bo szkoła dostanie za to dofinansowanie. Nika się zgadza, bo czuje się dłużna szkole za stypendium, choć pod budynkiem czekają na nią urzędniczki z pomocy społecznej, które mogą odkryć, że po śmierci rodziców mieszka sama. Umowę na pięćset stron, napisaną przez sztuczną inteligencję, podpisują bez czytania. W habitacie rządzi Matka, sztuczna inteligencja powołująca się na paragrafy, których treść ktoś potajemnie przesyła na zegarek Felixa, na przykład „Matka ma zawsze rację”. Matka daje każdemu zadania, na których się nie zna, przez okno widać czerwoną pustynię, a zza drzwi numer pięć wychodzą Gerald, Aurelia i Zosia. Gdy w karmniku pojawia się chłopak z miską brei podanej z piwnicy, Felix ogłasza, że cały program jest reality show oglądanym w goglach przez ponad półtora miliona widzów. Przyjaciele uruchamiają łazik i wyjeżdżają przez wrota hali w letni wieczór, a do habitatu wchodzą Gilbert i Lucjan. Po powrocie do szkoły urzędniczki z pomocy społecznej podchodzą do Niki, ale proszą tylko o autografy.

Motywy i przesłanie

Światy równoległe i czas

Pierścień, alterwersje bohaterów, rzeka przenosząca butelki o sto lat i dziadek Leon odkrywający, że może cofać się w czasie.

Przeszłość rodzin

Powstanie babci Lusi, mama Niki w 1997 roku i prateściowa Dolores na zdjęciu z 1944 roku.

Strata i poczucie winy

Śmierć Staszka, babcia Malwina, Felix z innego świata, który chybił, i Nika na terapii.

Szkoła

Sprawdziany, podrasowane oceny, akademie, wycieczki i nauczyciele znani z serii.

Technologia, która patrzy

Aplikacja Q, sztuczne inteligencje Matka i Tenmor, zapętlony Manfred i umowy, których nikt nie czyta.

Postacie z drugiego szeregu

Aurelia, Gilbert, Zosia i Konpopoz dostają własne historie.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Felix, Net i Nika oraz Fantologia” (Rafał Kosik i inni) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.