O czym jest „Lek na śmierć”?

W skrócie

„Lek na śmierć” to trzeci i ostatni tom głównej trylogii Więzień Labiryntu Jamesa Dashnera. Thomas spędza prawie cztery tygodnie zamknięty w białym pokoju o ścianach obitych gąbką, bez prysznica, bez zegarka i bez jednego słowa od kogokolwiek. Kiedy drzwi wreszcie się otwierają, staje w nich Szczurowaty i oznajmia, że Thomas jest odporny na Pożogę, a DRESZCZ chce oddać Streferom wspomnienia, bo Próby zbliżają się do końca.

Thomas nie wierzy już w ani jedno słowo DRESZCZu. Razem z Minho i Newtem odmawia zabiegu, a gdy z pomocą Brendy udaje im się uciec, trafiają do świata za murami: do Denver, miasta odgrodzonego od chorych, w którym odpornych nazywa się pogardliwie Odporniakami, a zarażeni ukrywają objawy pod Nirwaną. Po drodze czekają ich spotkanie z Gallym, tajna organizacja Prawa Ręka, choroba, która coraz szybciej zabiera Newta, i decyzja, w której Thomas musi sam ustalić, ile jest gotów oddać za lek.

⚠️Dalej są spoilery. Etapy fabuły zdradzają zakończenie. Jeśli nie chcesz go znać, zatrzymaj się na opisie powyżej.

Etapy fabuły

1. 1

   Biały pokój i lista nieodpornych

   Thomas siedzi w izolacji w pokoju o ścianach obitych gąbką, nie może się umyć, trzy razy dziennie dostaje ten sam posiłek i coraz bardziej nienawidzi Teresy, której ostatnie słowa brzmiały: DRESZCZ jest dobry. Dwudziestego szóstego dnia do celi wchodzi Szczurowaty. Tłumaczy, że Próby służyły zmapowaniu wzorów strefy zagłady, czyli mózgu, w którym namnaża się wirus, że Thomas sam przed Labiryntem pomagał ten plan tworzyć i że jest na Pożogę odporny. Po prysznicu Thomas spotyka resztę ocalałych: Minho, Newta, Patelniaka, Teresę, Arisa oraz Sonyę, Harriet i dziewczyny z Grupy B. DRESZCZ proponuje zdjąć Zatarcie i oddać wszystkim wspomnienia. Pierwsze imię na liście tych, którzy nie są odporni i od początku byli grupą kontrolną, to Newt, a jego tatuaż „Klej” nagle nabiera sensu. Teresa i większość grupy zgadzają się na zabieg, Thomas, Minho i Newt odmawiają. W ostatniej sali zabiegowej czeka Brenda w zielonym uniformie DRESZCZu. Przytula Thomasa i szepcze, żeby ufał tylko jej i pani kanclerz Paige.

2. 2

   Ucieczka z kwatery DRESZCZu

   Thomasowi śni się matka, która oddała go DRESZCZowi, kiedy jego ojciec zachorował na Pożogę. Rano Szczurowaty, który przedstawił się już jako wicedyrektor Janson, przychodzi ze strażnikami, żeby przeprowadzić zabieg siłą. Chłopcy przegrywają bójkę, ale przy łóżku stoi Brenda: wbija strzykawkę ze środkiem usypiającym strażnikowi, przyznaje, że pracowała dla DRESZCZu, a na Pogorzelisku tylko udawała chorą, i pomaga im uciec. Thomas raży Jansona elektromiotaczem. Magazyn broni jest splądrowany, a w jednej z sal leżą związani i zakneblowani strażnicy. Newt coraz częściej wybucha złością, przyznaje, że coś dzieje się w jego głowie, i daje Thomasowi zaklejoną kopertę, której nie wolno otworzyć, póki nie nadejdzie właściwy moment. W hangarze leży ranny Jorge: Teresa z resztą grupy, łącznie z Patelniakiem, opanowała budynek i odleciała górolotem bez nich. Do hangaru wbiegają strażnicy i wybucha strzelanina. Brenda zostaje porażona, a Thomas, trafiony granatem elektromiotacza na rampie, spada w konwulsjach. W ostatniej chwili Newt wciąga go na pokład.

3. 3

   Denver i wiadomość od Gally'ego

   Jorge ląduje na leśnej polanie. Brenda opowiada, jak wygląda świat po rozbłyskach słonecznych, i zdradza, że Teresa poleciała do Denver. Zna tam Hansa, lekarza, który odszedł z DRESZCZu i potrafi wyłączyć implanty, przez które DRESZCZ sterował Albym, Gallym i Teresą. Na Zgromadzeniu wszyscy postanawiają lecieć do Denver, a Newt jako zarażony zostaje w górolocie. Pod fałszywymi nazwiskami grupa przechodzi przez bramę i badanie na obecność wirusa, a za murem nieznajomy wręcza Thomasowi karteczkę z adresem, podpisaną przez Gally'ego. Gally, z twarzą pokiereszowaną po tym, jak Thomas pobił go po śmierci Chucka, bierze na siebie winę za zabicie chłopca, choć działał pod kontrolą DRESZCZu. Teraz należy do Prawej Ręki, tajnej organizacji, która chce obalić DRESZCZ. Ostrzega, że Pożoga szerzy się w Denver, a władze to ukrywają, że chorzy maskują objawy Nirwaną, a odporni znikają, sprzedawani DRESZCZowi do nowych Prób. Za Hansa DRESZCZ wyznaczył nagrodę.

4. 4

   Implant, kawiarnia i Janson

   Hans zgadza się pomóc, ale gdy wychodzi się przygotować, implant przejmuje kontrolę nad ciałem Thomasa: chłopak uderza Jorge, chwyta nóż i tnie Hansa w przedramię, aż przyjaciele go obezwładniają. Pod narkozą śni mu się Czystka, czyli likwidacja pierwszych Stwórców chorych na Pożogę, po której on i Teresa pomagali prowadzić Próby dalej. Hans wyłącza implanty Thomasowi i Minho, a potem ucieka z żoną z miasta. W kawiarni strażnik w czerwonej koszuli wykrywa zarażonego mężczyznę, ekipa w kombinezonach zalewa go twardniejącym żelem, a sam strażnik, łowca nagród, postanawia sprzedać Thomasa. Zabija go latający dron policyjny, z którego ekranu przemawia Janson: Thomas jest Ostatecznym Kandydatem i powinien wrócić dobrowolnie, a Pożoga u Newta postępuje bardzo szybko. Thomas, żeby zyskać na czasie, obiecuje to przemyśleć. Ulice nagle pustoszeją, nocą z miasta nikt nie wyjeżdża, więc grupa nocuje w motelu.

5. 5

   Enklawa Poparzeńców

   O świcie górolot stoi pusty. Newt zostawił kartkę: ktoś dostał się do środka i zabiera go tam, gdzie żyją inni Poparzeńcy. Minho stawia sprawę jasno: najpierw ratują Newta. Jorge leci do Enklawy po drugiej stronie doliny, osady, w której zarażeni czekają, aż przekroczą Granicę. Opłaceni strażnicy prowadzą grupę przez kręgi bud do Strefy Centralnej, gdzie panuje chaos, a ludzie leżą otumanieni Nirwaną. Newt siedzi w zdewastowanej kręgielni z elektromiotaczem odebranym strażnikowi. Każe im się wynosić, mówi Thomasowi, że na jego widok robi mu się niedobrze, razi Poparzeńca, który rzuca się na Thomasa z odłamkiem szkła, a potem celuje w Minho i płacze. Thomas decyduje, że odchodzą, i grupa ucieka przed goniącymi ją chorymi. W łazience górolotu Thomas otwiera wreszcie kopertę. Newt napisał w niej, że jeśli Thomas był kiedykolwiek jego przyjacielem, ma go zabić.

6. 6

   Prawa Ręka

   Po dwóch nocach w górolocie grupę porywają ludzie w metalowych maskach i zawożą do piwnicy pełnej zatrzymanych. Siedzą tam Teresa, Aris i dwie dziewczyny z Grupy B. Teresa mówi, że resztę, w tym Patelniaka, złapali łowcy nagród, przekonuje, że uciekła od DRESZCZu, bo przestała wierzyć w lek, i chce naprawić swoje błędy. Minho wszczyna bunt, a gdy porywacz wyznaje, że pracują dla Prawej Ręki, odstrzeliwuje mu mały palec u nogi. Z relacji zatrzymanych wynika, że bramy Denver otwarto, a Poparzeńcy z Enklawy zalali miasto. Thomas i Brenda jadą vanem do szefa organizacji i po drodze wpadają w zasadzkę zarażonych. Thomas strzela do napastników, którzy wdzierają się przez rozbite okna. W siedzibie czekają Gally i Vince, przywódca Prawej Ręki. Plan jest taki: pod pozorem dostawy Odpornych wejść do kwatery głównej DRESZCZu, a urządzenie zbudowane przez Charlotte Chiswell, byłą inżynier koncernu zbrojeniowego, ma zablokować całą broń DRESZCZu. Thomas zgłasza się, że wróci tam sam jako Ostateczny Kandydat i podłoży urządzenie. Na pożegnanie Brenda przyznaje, że na Pogorzelisko wysłano ją, żeby udawała jego przyjaciółkę, ale ta przyjaźń dawno przestała być grą, i całuje go w policzek.

7. 7

   Newt

   Lawrence wiezie Thomasa i pilotkę do hangaru. Na autostradzie samochody zarażonych spychają van na betonową barierę, a kilka metrów dalej stoi Newt, wychudzony, z wyrwanymi garściami włosów. Thomas wysiada mimo protestów i błaga go, żeby pojechał z nim. Newt na przemian krzyczy, że go nienawidzi, i na moment przytomnieje. Wyznaje, że kuleje, bo w Strefie próbował się zabić, skacząc z muru Labiryntu. Przewraca Thomasa, przyciska sobie lufę jego pistoletu do czoła i błaga, żeby przyjaciel zabił go, zanim stanie się jednym z kanibali. Thomas pociąga za spust. Przez resztę drogi milczy. Górolot zostawia go w zaśnieżonym lesie, skąd idzie pieszo do kwatery głównej DRESZCZu na krawędzi klifu nad oceanem. W drzwiach wita go Janson.

8. 8

   Ostateczny Kandydat

   Thomas ukrywa włączone urządzenie na szafce w toalecie. W gabinecie Jansona czekają doktor Wright, główny psych DRESZCZu, i doktor Christensen, główny lekarz. Thomas słyszy, że został Ostatecznym Kandydatem, bo w odróżnieniu od Teresy nie podporządkowuje się rozkazom, a do ukończenia schematu leku DRESZCZ potrzebuje jego mózgu. Wiwisekcji, której nie przeżyje. Zamknięty w sali z maszyną do pisania wystukuje pożegnalne listy do Minho i Brendy. Gdy rozlega się alarm, bo Prawa Ręka wdarła się do budynku pod pozorem dostawy, Janson każe zaczynać natychmiast. Thomas zostaje sparaliżowany zastrzykiem i uśpiony na stole operacyjnym. Budzi się jednak cały, sam w sali, a obok leży list od kanclerz Avy Paige: jej zdaniem Próby się skończyły, więc przerwała procedurę i prosi Thomasa, żeby wyprowadził przyjaciół i uwięzionych Odpornych przez ukryty Płaski Przenos. Z załączonej mapy wynika, gdzie DRESZCZ trzyma Odpornych: w Labiryncie.

9. 9

   Powrót do Labiryntu

   Na zewnątrz Janson z pomocnikiem napada na Thomasa z nożem. Chłopak się wyrywa i rzuca nożem tak, jak kiedyś Gally, zabijając pomocnika, a w twarzy Jansona rozpoznaje szaleństwo Pożogi. Ludzie Prawej Ręki minują budynki, żeby wysadzić całą siedzibę, a Vince nie zamierza czekać na uwięzionych. Gally decyduje się pójść z Thomasem, który odnajduje Minho, Brendę, Jorge, Teresę i Arisa. Przez dawną Norę Bóldożerców wracają do Labiryntu, gdzie w Strefie czeka kilkaset Odpornych, wśród nich Patelniak, Sonya i małe dzieci. W trakcie ewakuacji Prawa Ręka detonuje ładunki: mury walą się na ludzi, a w komorze pod Urwiskiem budzą się Bóldożercy. Thomas zabija kilku, wyrywając im z cielsk metalowe rączki, a z ostatnim walczy razem z Teresą. W magazynie przed Płaskim Przenosem drogę zagradza Janson ze strażnikami, a Thomas w furii dusi go na śmierć. Kiedy zaczyna walić się strop, Teresa odpycha Thomasa i ginie przygnieciona gruzem. Ponad dwieście osób przechodzi przez Przenos do zielonej krainy nad oceanem, a Brenda wyłącza przejście i podpala szopę. Minho organizuje osadę, Thomas przysięga sobie, że nigdy nie powie mu o Newcie, a wieczorem na klifie Brenda go całuje. W epilogu kanclerz Paige pisze, że leku nie stworzono, że Pożogę wypuścili po rozbłyskach rządzący, żeby zmniejszyć liczbę ludności, i że Odporni, wysłani z pomocą dwojga jej wspólników w bezpieczne miejsce, mają odbudować cywilizację. Memorandum zamykają słowa „DRESZCZ jest dobry”.

Motywy i przesłanie

Cel i środki

DRESZCZ twierdzi, że każda ofiara przybliża lek, a Thomas musi zdecydować, czy jego życie jest właściwą ceną.

Przyjaźń i strata

Thomas, Minho i Newt trzymają się razem do końca, choć choroba odbiera jednemu z nich rozum.

Choroba i utrata człowieczeństwa

Pożoga, Nirwana i Enklawa pokazują, co zostaje z człowieka, który przekroczył Granicę.

Wina i pamięć

Thomas dowiaduje się, że współtworzył Próby, i odmawia odzyskania wspomnień.

Zaufanie

Teresa, Brenda, Gally i kanclerz Paige - każde z nich trzeba ocenić od nowa.

Fanatyzm

Prawa Ręka walczy z DRESZCZem metodami, które coraz mniej się od niego różnią.

To opracowanie jest streszczeniem książki „Lek na śmierć” (James Dashner) i jej głównych wydarzeń. Nie jest to recenzja, lecz opis fabuły i motywów powieści.