Motywy
- literatura piękna
- proza dla dorosłych
- pierwsza miłość po latach
- zdrada i małżeństwo
- Tokio lat 80.
- jazz i Nat King Cole
- sceny 18+
Sięgnij, jeśli
- lubisz powieści, w których najważniejsze dzieje się w głowie bohatera, a nastrój liczy się bardziej niż akcja
- chcesz poznać Murakamiego od krótkiej i realistycznej strony
- lubisz niejednoznaczne zakończenia i bohaterki, o których do końca nie wiadomo, kim są
Odpuść, jeśli
- potrzebujesz bohatera, którego da się lubić, a narrator zdradzający żonę i rozmyślający nad własną pustką działa ci na nerwy
- oczekujesz, że na końcu poznasz odpowiedzi: kim był mężczyzna z kopertą, z czego żyje Shimamoto i co się z nią stało
- szukasz młodzieżówki - nastoletnie lata to tu tylko pierwsze rozdziały, reszta to życie dorosłego mężczyzny
Dlaczego taka ocena
🧠 Dla koneserów
7/10- Bohaterka-zagadka. Murakami nie wyjaśnia, kim jest Shimamoto, z czego żyje, kim był mężczyzna z kopertą ani dokąd znika. Zamiast odpowiedzi jest niepokój, który rośnie przy każdym jej powrocie, i to działa lepiej niż niejedno rozwiązanie podane na tacy.
- Narrator bez taryfy ulgowej. Hajime sam o sobie mówi, że potrafi zranić kogoś na zawsze, i książka niczego tu nie łagodzi. Krzywda wyrządzona Izumi wraca po dwudziestu latach jako pusta twarz za szybą taksówki - najmocniejsza scena całej powieści.
- Żona z własnym głosem. Yukiko długo jest tłem: miła, opiekuńcza, zajęta dietą i dziećmi. W finałowej rozmowie okazuje się, że wiedziała wszystko, sama przeszła przez piekło i ma do powiedzenia więcej niż mąż. Ta scena ustawia całą książkę na nowo.
- Tło epoki. Tokio końca lat 80., teść, którego „smykałka” do pieniędzy opiera się na łapówkach, i akcje, które nie mogą stracić. Dawny student z demonstracji wygodnie urządza się w systemie, którym kiedyś gardził, i dobrze o tym wie.
- Kobieta jak sen. Shimamoto jest tak tajemnicza, że chwilami bardziej przypomina projekcję tęsknot narratora niż człowieka. Obie kobiety z jego przeszłości płacą za tę historię dużo więcej niż on.
- Za dużo znaków. Kulejące kobiety na każdym rogu, koperta znikająca z zamkniętej szuflady, Izumi zatrzymana na czerwonym akurat obok bohatera. Część tych sygnałów buduje nastrój, część wygląda na skróty.
💖 Dla relaksatorów
4/10- Klimat. Deszczowe wieczory w barze, jazz, cocktaile i stare płyty. Atmosferę da się chłonąć bez wysiłku, a 232 strony to niewiele.
- Napięcie między dwojgiem. Wyprawa nad rzekę w Ishikawie i noc w Hakone mają w sobie tyle napięcia, że czytałem je z zapartym tchem.
- Akcja w zwolnionym tempie. Długie fragmenty to bohater, który pływa, patrzy na cmentarz za oknem i zastanawia się, czy jest szczęśliwy. Kto czeka na wydarzenia, poczeka sobie.
- Nie ma komu kibicować. Hajime zdradza żonę z pełną świadomością, Shimamoto niczego nie wyjaśnia, a Yukiko wychodzi z cienia na samym końcu. Trudno się zaangażować w romans, któremu nie da się życzyć happy endu.
- Bez rozwiązania. Żadna z tajemnic nie zostaje wyjaśniona. Jeśli lubisz, żeby na końcu wszystko trafiło na swoje miejsce, zamkniesz książkę z irytacją.
Cztery warstwy książki
Fabuła i rozwój akcji
Konstrukcja jest prosta: dzieciństwo, liceum, puste lata, a potem powrót Shimamoto i trzy wielkie sceny - rzeka w Ishikawie, noc w Hakone i nocna rozmowa z Yukiko. Pomiędzy nimi akcja stoi w miejscu, a tajemnice mnożą się bez rozwiązania. To buduje niepokój, ale momentami wygląda, jakby autor grał na zwłokę.
Bohaterowie i relacje
Hajime jest napisany bezlitośnie trafnie: egoista, który wie, że jest egoistą, i nie umie przestać. Izumi i Yukiko dostają mało miejsca, ale każda ma scenę, której się nie zapomina. Shimamoto jest bardziej snem niż człowiekiem - to świadomy wybór autora, tylko że przez niego najważniejsza postać książki pozostaje pusta w środku.
Styl pisania i atmosfera
Spokojny, przejrzysty język, długie akapity o deszczu, muzyce i pustce, motywy, które wracają jak refren: „prawdopodobnie”, pustynia, łyse sępy. Narracja wspomnieniowa trzyma chłodny dystans nawet przy największych emocjach. Ostatni obraz deszczu padającego na morze, którego nikt nie widzi, to Murakami w najlepszej formie.
Rozrywka i wartość
Czytałem z zainteresowaniem i rosnącym niepokojem, ale bez przyjemności w zwykłym sensie. To książka do przemyślenia, a nie do relaksu. Zostawia sporo pytań o krzywdę i odpowiedzialność, za to sceny seksu i zdrada w roli głównej sprawiają, że nastolatkom raczej jej nie podsunę.
Krótko o książce, bez spoilerów
Hajime ma trzydzieści sześć lat, dwa bary jazzowe w Tokio, żonę i dwie córki, kiedy przy barze siada Shimamoto, dziewczyna, z którą jako dwunastolatek słuchał płyt Nat King Cole’a. Krótka, cicha powieść o tym, co się dzieje, gdy pierwsza miłość wraca do kogoś, kto teoretycznie niczego już nie potrzebuje.
Chcesz poznać fabułę etap po etapie?StreszczenieCytat, który zapadł mi w pamięć
„Wszyscy ciągle znikają. Niektóre rzeczy nagle przestają istnieć, jakby zostały odcięte.”Na południe od granicy, na zachód od słońca, Haruki Murakami
Poruszane motywy
Haruki Murakami pisze o brakującym kawałku: o mężczyźnie, który od dzieciństwa czuje, że czegoś mu nie dostaje, i przez całe dorosłe życie szuka tego w kobietach. Hajime ma pieniądze, rodzinę i bary, które sam nazywa zamkami z bajki, a jednak wystarczy jeden wieczór z Shimamoto, żeby był gotów wszystko rzucić. Tytuł łączy piosenkę Nat King Cole’a z opowieścią o syberyjskich chłopach: na południe od granicy czeka obietnica czegoś cudownego, na zachód od słońca jest tylko droga, z której się nie wraca. Główne elementy historii: Pierwsza miłość - przyjaźń dwojga jedynaków z dzieciństwa, która po latach urasta do mitu. Krzywda - dziewczyna zraniona w liceum, której los wraca do bohatera po dwudziestu latach. Małżeństwo i zdrada - Yukiko, która wie więcej, niż mąż przypuszcza, i stawia mu pytanie, na które on nie umie odpowiedzieć. Pieniądze i kompromis - bary postawione za pieniądze teścia, łapówki i akcje z gwarancją zysku w Tokio czasów bańki. Śmierć - dziecko, którego Shimamoto nie zdążyła poznać, i myśli o śmierci, które przychodzą do kilku bohaterów. Muzyka - Nat King Cole, Liszt i Star-Crossed Lovers Ellingtona jako zapis uczuć, na które narrator nie ma słów.
Pytania i odpowiedzi
Czy „Na południe od granicy, na zachód od słońca” należy do jakiejś serii?
Nie, to osobna, zamknięta powieść. Nie trzeba znać innych książek Murakamiego, a dla wielu czytelników to dobry początek, bo zamiast fantastyki jest tu realistyczna historia z kilkoma niewyjaśnionymi zdarzeniami.
Ile stron ma książka?
232 strony w wydaniu Muzy z 2024 roku, choć oczywiście zależy to od konkretnego wydania. Tekst dzieli się na 15 rozdziałów.
Od ilu lat jest ta książka?
Tylko dla pełnoletnich. Sceny seksu są opisane wprost, także z udziałem siedemnastoletniego bohatera, zdrada jest osią fabuły, jest śmierć noworodka, a temat samobójstwa wraca kilkakrotnie: jako próba z przeszłości jednej z bohaterek i jako myśli o śmierci. Jeśli podobne myśli dotyczą ciebie albo kogoś bliskiego, porozmawiaj z dorosłym, któremu ufasz, albo zadzwoń pod bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111.
Dla kogo przeznaczona jest ta książka?
Dla dorosłych i dla starszych czytelników young adult, którzy chcą spróbować prozy dla dorosłych. Z młodzieżówką łączy ją tylko początek: dzieciństwo i liceum zajmują pierwsze rozdziały, a potem jesteśmy w życiu trzydziestosiedmiolatka z żoną, dwiema córkami i długiem u teścia. Spodoba się koneserom, którzy lubią nastrój, niedopowiedzenia i bohaterów pełnych sprzeczności. Relaksator szukający romansu z happy endem i wyjaśnionym finałem może się rozczarować.
A Ty? Znasz tę książkę?
Oceny czytelników
Twoja ocena może być zupełnie inna niż moja. Dużo zależy od tego, kiedy po nią sięgasz.
Twoja ocena w skali 1-10
Bez logowania. Jeden głos z jednej przeglądarki - możesz go potem zmienić.
Masz inne zdanie? Oceń książkę wyżej albo napisz do mnie na Instagramie lub TikToku.
Co czytać dalej
Normalni ludzie
Sally Rooney
Też literacka proza o dwojgu ludziach, którzy przez lata nie umieją ani być razem, ani się od siebie uwolnić.
★ 8/10🧠 8💖 6🌶️ 616+
Czytaj recenzję
Norwegian Wood
Haruki Murakami
Też Haruki Murakami.
★ 8/10🧠 8💖 5🌶️ 818+
Czytaj recenzję
Kafka nad morzem
Haruki Murakami
Też Haruki Murakami.
★ 8/10🧠 8💖 5🌶️ 718+
Czytaj recenzję