Motywy
- realizm magiczny
- proza dla dorosłych z piętnastoletnim bohaterem
- ucieczka z domu
- gadające koty
- biblioteka i pamięć
- klątwa jak z tragedii greckiej
- sceny 18+
Sięgnij, jeśli
- lubisz książki, w których z nieba spadają ryby, koty mają własne zdanie, a nikt nie tłumaczy, dlaczego
- dobrze wspominasz Charliego czy Szukając Alaski i chcesz zobaczyć, jak o dorastaniu pisze się w prozie dla dorosłych
- wolisz pytania od odpowiedzi i lubisz po lekturze długo rozkładać fabułę na części
Odpuść, jeśli
- potrzebujesz finału, który wyjaśni, kto, co i dlaczego, bo tu połowa zagadek zostaje otwarta
- źle znosisz sceny seksu z udziałem piętnastolatka i opisane z detalami okrucieństwo wobec zwierząt
- szukasz lekkiej młodzieżówki na weekend, a nie 624 stron metafor, Schuberta i tragedii greckiej
Dlaczego taka ocena
🧠 Dla koneserów
8/10- Dwie drogi, które się nie spotykają. Rozdziały Kafki i Nakaty biegną obok siebie przez kilkaset stron, a bohaterowie ani razu nie stają twarzą w twarz. Mimo to każdy ruch jednego odbija się w życiu drugiego: staruszek zabija za chłopca, chłopiec budzi się we krwi. Pomysł nietuzinkowy i poprowadzony z żelazną konsekwencją.
- Nakata i Hoshino. Staruszek, który mówi o sobie w trzeciej osobie i nie wie, co to wspomnienia, oraz kierowca ciężarówki, który przy nim odkrywa Beethovena i to, że ktoś może go potrzebować. Ich rozmowy o węgorzu, pijawkach i kamieniu są zabawne, a ich rozstanie wzruszyło mnie bardziej niż niejeden wyciskacz łez.
- Ōshima. Bibliotekarz z hemofilią, biologicznie kobieta, która żyje jak mężczyzna, rozkłada na łopatki dwie kontrolerki szukające w bibliotece dyskryminacji. Murakami pisze go bez taryfy ulgowej i bez taniej sensacji, a jego tyrada o ludziach bez wyobraźni to jeden z najmocniejszych fragmentów.
- Mitologia na Shikoku. Edyp, Kasandra, Opowieść o księciu Genji, Eichmann i czechowowska strzelba, która musi wystrzelić. Odniesienia nie są ozdobnikiem: książka pyta, czy odpowiadamy za to, co zrobiliśmy we śnie, i nie daje taniej odpowiedzi.
- Zagadki bez rozwiązania. Kim był Johnnie Walker, co wydarzyło się na Misce, czy Saeki jest matką Kafki, skąd krew na koszuli. Murakami świadomie zostawia to otwarte, ale po 624 stronach i obietnicach w stylu Czechowa poczułem się trochę wystawiony do wiatru.
- Kobiety jako narzędzia. Sakura, pani Saeki i studentka filozofii istnieją głównie po to, żeby coś zmienić w głowie albo ciele mężczyzny. Sceny, w których dorosła kobieta sypia z piętnastolatkiem, autor podaje jako sen i metaforę, ale na papierze to wciąż dorosła i dziecko. Mnie to zgrzytało przez całą lekturę.
💖 Dla relaksatorów
5/10- Gadające koty. Mimi, która słucha Pucciniego i zna się na markach samochodów, kocur Ōtsuka i czarny Tuńczyk z restauracji sushi. Rozdziały z kotami to czysta przyjemność i najlżejsza część książki.
- Hoshino. Kierowca w hawajskiej koszuli, który z nudów zaczyna opowiadać kamieniowi o swoich dziewczynach, to bohater, którego polubi każdy. Jego wtrącenia ratują nawet najbardziej mgliste rozdziały.
- Objętość i tempo. 624 strony, z czego spora część to rozmowy o Schubercie, tragedii greckiej i naturze czasu. Gdy coś spada z nieba, akcja pędzi, a potem na długie rozdziały zwalnia do tempa medytacji.
- Finał bez kropki. Kto przebrnie przez całość, chce wiedzieć, kto zabił, kim jest matka i czym było białe stworzenie. Nie dowie się, bo ostatnia scena to sen w pociągu.
- Sceny, przy których trudno odpocząć. Okrucieństwo wobec kotów rozpisane z detalami, sen o gwałcie i seks piętnastolatka z kobietą po pięćdziesiątce. Lektura do poduszki to nie jest.
Cztery warstwy książki
Fabuła i rozwój akcji
Dwa równoległe tory, protokoły przesłuchań z 1946 roku i list nauczycielki składają się w precyzyjną konstrukcję, a pytanie, jak staruszek z Nakano połączy się z uciekinierem z tej samej dzielnicy, trzyma do końca. Odejmuję za środek, w którym akcja grzęźnie w rozmowach o muzyce i metaforze, i za finał, który kilka kluczowych pytań zostawia bez odpowiedzi.
Bohaterowie i relacje
Nakata, Hoshino i Ōshima to postacie, które pamięta się latami, a każda z innej strony opowiada o samotności i o tym, czego komuś brakuje. Sam Kafka bywa nieprzenikniony jak jego chłopiec zwany Kawką, a kobiety częściej są lustrem dla bohatera niż ludźmi z własnym życiem.
Styl pisania i atmosfera
Murakami pisze spokojnymi, prostymi zdaniami, a buduje atmosferę, od której robi się nieswojo: pusta czytelnia o świcie, chata bez prądu, miasteczko bez imion. Kafka opowiada w czasie teraźniejszym, Nakata w przeszłym, a w najważniejszych scenach narracja przechodzi w drugą osobę. To świadoma gra i działa.
Rozrywka i wartość
Czytałem z rosnącym zaangażowaniem i długo po skończeniu układałem sobie tę historię w głowie, co rzadko mi się zdarza. Odejmuję za długość, za sceny seksu z udziałem piętnastolatka, które autor upiera się traktować jako metaforę, i za scenę z kotami, której wolałbym nie pamiętać.
Krótko o książce, bez spoilerów
Piętnastoletni Kafka ucieka z Tokio przed klątwą ojca i chowa się w małej bibliotece w Takamatsu, a jego śladem, choć nic o nim nie wie, rusza staruszek, który nie umie czytać, za to rozmawia z kotami. Bohater ma piętnaście lat, ale to Murakami dla dorosłych, z całym dobrodziejstwem inwentarza.
Chcesz poznać fabułę etap po etapie?StreszczenieCytat, który zapadł mi w pamięć
„Musisz się stać najtwardszym piętnastolatkiem na świecie.”Kafka nad morzem, Haruki Murakami
Poruszane motywy
Haruki Murakami pisze o chłopcu, który próbuje uciec przed samym sobą, i o staruszku, który nie ma w sobie prawie nic, co mógłby zgubić. Kafka ucieka przed klątwą ojca, a odkrywa, że burza piaskowa, przed którą ucieka, siedzi w nim. Nakata stracił w czasie wojny połowę cienia i wszystkie wspomnienia, pani Saeki ma ich tyle, że przestała żyć teraźniejszością, a Ōshima i Hoshino próbują ich obu, każdy na swój sposób, ocalić. Wszystko dzieje się w zwyczajnych miejscach, w tanim hotelu, na parkingu przy autostradzie, w bibliotece z kanapami, tylko co jakiś czas rzeczywistość pęka i przez szparę widać inny świat. Główne elementy historii: Klątwa ojca - przepowiednia, że Kafka zabije ojca i prześpi się z matką i siostrą, przeniesiona z tragedii greckiej do współczesnej Japonii. Pamięć - spisane i spalone wspomnienia Saeki, pusta głowa Nakaty i biblioteka jako miejsce, które przechowuje to, czego ludzie nie umieją unieść. Matka - dziecko porzucone w wieku czterech lat i dorosła kobieta, która prosi o wybaczenie. Odpowiedzialność - czy odpowiadamy za to, co zrobiliśmy we śnie, i czy można zabić cudzymi rękami. Przyjaźń - Nakata i Hoshino, para z przypadku, która staje się sobie potrzebna. Inność - Ōshima i jego walka z ludźmi, którym brakuje wyobraźni. Przemoc - wojna, morderstwo, okrucieństwo wobec zwierząt i pytanie, skąd się w ludziach bierze.
Pytania i odpowiedzi
Czy „Kafka nad morzem” to część serii?
Nie. To samodzielna powieść, którą można czytać bez znajomości innych książek Murakamiego. Jego inne powieści mają podobny klimat, ale fabularnie nic ich z tą historią nie łączy.
Ile stron ma „Kafka nad morzem”?
624 strony w wydaniu Muzy z 2024 roku, choć oczywiście zależy to od konkretnego wydania. Powieść ma 49 numerowanych rozdziałów i dwa dodatkowe, zatytułowane Chłopiec zwany Kawką.
Od ilu lat jest „Kafka nad morzem”?
Daję próg 18+, choć bohater ma piętnaście lat. Sceny seksu z jego udziałem są opisane wprost, jest drastyczne okrucieństwo wobec zwierząt, morderstwo, sen o gwałcie, a bohaterowie mierzą się z myślami o śmierci. Jeśli po lekturze takie myśli wracają do ciebie, porozmawiaj z dorosłym, któremu ufasz, albo zadzwoń pod bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111.
Dla kogo jest ta książka?
Dla dorosłych i starszych nastolatków, którzy wyrośli z młodzieżówek i szukają czegoś dziwniejszego. Czytelnik przyzwyczajony do YA znajdzie tu ucieczkę z domu, dorastanie i pierwszą miłość, ale bez romansu, bez wyjaśnień i z mnóstwem metafor. Koneser będzie miał co analizować, relaksator może się zmęczyć przed finałem.
A Ty? Znasz tę książkę?
Oceny czytelników
Twoja ocena może być zupełnie inna niż moja. Dużo zależy od tego, kiedy po nią sięgasz.
Twoja ocena w skali 1-10
Bez logowania. Jeden głos z jednej przeglądarki - możesz go potem zmienić.
Masz inne zdanie? Oceń książkę wyżej albo napisz do mnie na Instagramie lub TikToku.
Co czytać dalej
Na południe od granicy, na zachód od słońca
Haruki Murakami
Też Haruki Murakami.
★ 7/10🧠 7💖 4🌶️ 718+
Czytaj recenzję
Niewidzialne życie Addie LaRue
V.E. Schwab
Też o pamięci i o tym, jak ważne jest, żeby ktoś o nas pamiętał, tylko w bardziej romantycznym wydaniu.
★ 7/10🧠 7💖 5🌶️ 616+
Czytaj recenzję
Normalni ludzie
Sally Rooney
Kolejna proza dla dorosłych, którą chętnie czytają młodzi, z seksem opisanym wprost i bohaterami, którzy nie umieją mówić o sobie.
★ 8/10🧠 8💖 6🌶️ 616+
Czytaj recenzję