Sięgnij, jeśli

lubisz zagadki, w których drobiazg z pierwszych rozdziałów okazuje się kluczem do finału
chcesz zobaczyć, jak seria dla dzieci robi się mroczniejsza i poważniejsza, nie tracąc humoru
szukasz książki o przyjaźni, zdradzie i dorosłych, którzy mają za sobą własne błędy

Odpuść, jeśli

zależy ci na lekturze do poduszki dla młodszego dziecka, bo dementorzy i ich pocałunek straszą mocniej niż bazyliszek
nie znosisz finałów, w których bohaterowie przez dwa rozdziały stoją z różdżkami i słuchają, jak dorośli objaśniają przeszłość
oczekujesz, że Ślizgoni wreszcie dostaną drugą twarz, bo Malfoy dalej umie tylko udawać kontuzję i skarżyć się ojcu

Dlaczego taka ocena

🧠 Dla koneserów

8/10

Wskazówki rozsiane po całym roku. Szczur, który żyje wielokrotnie dłużej, niż powinien, i ma odcięty jeden pazur, kot polujący wyłącznie na niego, plan zajęć Hermiony z trzema lekcjami o dziewiątej i zdjęcie Weasleyów w „Proroku Codziennym”. Rowling kładzie karty na stole w pierwszych rozdziałach, a twist i tak trafia jak obuch.
Pętla czasu domknięta co do minuty. Srebrne zwierzę nad jeziorem, którego nikt nie wyczarował, świst topora za chatą i trzy obroty klepsydry. Ostatnie rozdziały pokazują te same sceny z drugiej strony i wszystko się zgadza. Najlepszy moment książki to Harry, który czeka nad jeziorem na ojca i rozumie, że czeka na samego siebie.
Lupin i Syriusz. Nauczyciel obrony przed czarną magią, który po prostu umie uczyć, nosi połataną szatę i wstydzi się swojej choroby, a obok niego zdziczały więzień, któremu dwanaście lat w Azkabanie nie odebrało lojalności. Dorośli w tej serii wreszcie mają przeszłość, błędy i wyrzuty sumienia.
Szarości w czarno-białym świecie. Snape nienawidzi Harry’ego z konkretnego powodu, ukochany tata w opowieści Snape’a wygląda na zarozumiałego łobuza, a Harry, który od zimy marzy o zemście, w decydującej chwili zasłania zdrajcę własnym ciałem. Książka pyta, czy dobry człowiek może zrobić coś podłego, i nie daje łatwej odpowiedzi.
Wykład w nawiedzonym domu. Rozwiązanie zagadki przychodzi jako dwa rozdziały rozmowy: Lupin opowiada, Syriusz warczy, żeby się pospieszył, trójka trzyma różdżki i słucha, a Snape zdejmuje pelerynę akurat wtedy, gdy opowieść dochodzi do jego wątku. Wszystko się spina, tylko że zamiast akcji dostajemy przesłuchanie z przypisami.
Dyrektor z podpowiedzią i Ślizgoni z tektury. Kiedy robi się beznadziejnie, Dumbledore mówi dzieciom, które okno policzyć i ile razy obrócić klepsydrę. Malfoy przez cały rok udaje kontuzję, przebiera się za dementora i skarży tatusiowi, a komisja skazuje hipogryfa, bo tak chce Lucjusz Malfoy. Zło po stronie Slytherinu nadal ma jeden odcień.

💖 Dla relaksatorów

9/10

Humor. Ciotka Marge odpływająca pod sufit, Snape w kapeluszu z wypchanym sępem i z czerwoną torebką, Sir Cadogan wyzywający wszystkich na pojedynek i mapa, która radzi Snape’owi umyć włosy. Rechotałem przy tym jak Crabbe i Goyle, tylko z lepszych powodów.
Quidditch ze stawką. Mecz w burzy zakończony upadkiem z pięćdziesięciu stóp, Błyskawica, przy której reszta mioteł wygląda jak z odzysku, i finał ze Ślizgonami, w którym Malfoy łapie za ogon cudzej miotły. Najlepsze sportowe sceny w serii jak dotąd.
Hogsmeade i Mapa Huncwotów. Miodowe Królestwo, kremowe piwo w Trzech Miotłach, tajne przejście w garbie jednookiej czarownicy i mapa, na której widać każdego w zamku. Świat Hogwartu wychodzi poza mury szkoły i od razu chce się tam spędzić weekend.
Wzruszenia. Chłopiec, który przy dementorach słyszy śmierć matki, a potem przez pół godziny wierzy, że wreszcie będzie miał dom. List od Syriusza w pociągu i rozmowa z wujem Vernonem na peronie to nagroda za cały ten mrok.
Rok kłótni o szczura. Ron i Hermiona przez kilka miesięcy obrażają się o kota, szczura i miotłę, a Harry stoi między nimi jak sędzia bez gwizdka. Te same pretensje wracają tak długo, że zacząłem kibicować Krzywołapowi.

Cztery warstwy książki

Fabuła i rozwój akcji

Najlepiej skrojona intryga z trzech pierwszych tomów: zbiegły morderca, omen śmierci, kot polujący na szczura i plan zajęć niemożliwy do wykonania okazują się jedną historią, a finał z cofaniem czasu pokazuje te same sceny z drugiej strony bez jednej dziury. Słabiej wypada środek, w którym trio zajmuje się głównie kłótniami i quidditchem, oraz rozwiązanie podane w formie długiej rozmowy we Wrzeszczącej Chacie.

Bohaterowie i relacje

Lupin to najlepszy dorosły w dotychczasowej serii, Syriusz wnosi do niej gorycz i dzikość, a Hermiona przestaje być tylko mądralą: trzaska Malfoya w twarz, wychodzi z wróżbiarstwa i dźwiga cały rok na zmęczonych ramionach. Snape dostaje motyw, a Harry musi zdecydować, czy chce kogoś zabić. Malfoyowie i ich goryle wciąż są wycięci z kartonu.

Styl pisania i atmosfera

Dementorzy to najlepszy pomysł na grozę w serii: zimno, mgła i krzyk matki w głowie bohatera zamiast krwi i potworów. Humor zostaje, tylko robi się bardziej ironiczny. Zgrzyta tempo: zanim fabuła się rozpędzi, mija sporo lekcji o gumochłonach, a finałowe wyjaśnienia ciągną się jak tunel pod wierzbą bijącą.

Rozrywka i wartość

Świetna przygoda i dobra okazja do rozmowy z dzieckiem o strachu, stracie i o tym, czy zemsta cokolwiek naprawia. Po tym tomie przestałem traktować serię jako bajkę dla młodszych, a kolejny rok w Hogwarcie chce się zacząć od razu.

Krótko o książce, bez spoilerów

Z Azkabanu jako pierwszy w historii ucieka Syriusz Black, podobno po to, żeby dopaść Harry’ego, a wokół Hogwartu stają strażnicy, przy których trzynastolatek mdleje i słyszy ostatnie chwile swojej matki. Najlepszy z pierwszych trzech tomów: mniej baśni, więcej grozy i zagadka, której rozwiązanie stawia na głowie wszystko, co Harry wiedział o śmierci rodziców.

Chcesz poznać fabułę etap po etapie?Streszczenie

Cytat, który zapadł mi w pamięć

„Twój ojciec żyje w tobie, Harry, i ujawnia się najwyraźniej, kiedy go potrzebujesz.”Harry Potter i więzień Azkabanu, J.K. Rowling

Poruszane motywy

J.K. Rowling w trzecim tomie opowiada o strachu i o tym, co zostaje po stracie. Dementorzy nikogo nie gryzą. Odbierają radość i zostawiają człowieka sam na sam z najgorszymi wspomnieniami, a Harry przy nich słyszy ostatnie chwile swoich rodziców. Drugi temat to przyjaźń i zdrada: czterech chłopców, którzy w szkole byli nierozłączni, kończy jako ofiara, zdrajca, niewinny więzień i wyrzutek bez pracy, a prawda przez dwanaście lat śpi w kieszeni Rona. Trzeci to pytanie o zemstę. Harry od zimy nienawidzi Syriusza Blacka i marzy, żeby go dopaść, a w decydującej chwili ratuje życie komuś, kto zasłużył na karę bardziej. Główne elementy historii: Zbiegły więzień - Syriusz Black, pierwszy uciekinier z Azkabanu, i pościg, w którym nic nie jest tym, czym się wydaje. Dementorzy - strażnicy więzienia, którzy wysysają szczęście, a w ostateczności także duszę. Rodzina - ojciec chrzestny, o którym Harry dowiaduje się z podsłuchanej rozmowy w gospodzie, i dom, w który przez chwilę wierzy. Przyjaźń i zdrada - Lunatyk, Glizdogon, Łapa i Rogacz, autorzy mapy, i historia, która ich rozdzieliła. Uprzedzenia - nauczyciel, który musi odejść, kiedy szkoła poznaje jego chorobę, i hipogryf skazany, bo tak chciał wpływowy ojciec. Czas - plan zajęć Hermiony i trzy obroty klepsydry, od których zależą dwa życia. Litość - Harry oszczędza zdrajcę swoich rodziców, a Dumbledore zapowiada, że kiedyś może się z tego ucieszyć.

Pytania i odpowiedzi

Czy trzeba znać wcześniejsze tomy?

Tym razem warto mieć za sobą oba: „Harry Potter i Kamień Filozoficzny” i „Harry Potter i Komnata Tajemnic” (recenzje obu są na youngadult.pl). Pierwszy rozdział krótko przypomina, kim jest Harry, ale cała intryga stoi na tym, co czytelnik już wie: jak zginęli jego rodzice, kim jest Hagrid, skąd Ron ma swojego szczura i dlaczego Snape tak nie znosi Pottera. Bez tego finałowy twist traci połowę siły.

Ile stron liczy książka?

456 stron w wydaniu Media Rodziny z 2016 roku, choć oczywiście zależy to od konkretnego wydania.

Od ilu lat jest ta książka?

Dziesięciolatek da radę, jak przy całej serii, ale to najmroczniejszy z trzech pierwszych tomów i z młodszym dzieckiem dobrze czytać go razem. Romansu i przekleństw brak, za to są dementorzy, przy których bohater słyszy śmierć matki, opowieść o pocałunku wysysającym duszę, nocna walka z groźnymi bestiami, krew, złamana noga i przygotowania do egzekucji hipogryfa. Hagrid wspomina też Azkaban jako miejsce, w którym chciał już tylko umrzeć. Jeśli dziecko rozpozna w dementorach własny smutek, który nie mija, niech porozmawia z kimś dorosłym, a w razie potrzeby jest też telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111.

Dla kogo przeznaczona jest ta książka?

Dla dzieci, które polubiły dwa pierwsze lata w Hogwarcie i są gotowe na ciemniejszą historię, oraz dla dorosłych, którzy chcą wrócić do serii. Relaksator ma tu przygodę, quidditcha, Hogsmeade i humor, koneser najlepiej zbudowaną zagadkę w dotychczasowych tomach, pętlę czasu bez dziur i pierwszych dorosłych z bagażem przeszłości. Kto lubi historie o niesłusznie oskarżonych, może potem sięgnąć po „Przewodnik po zbrodni według grzecznej dziewczynki”.

Co czytać dalej

Harry Potter i Kamień Filozoficzny J.K. Rowling Pierwszy rok w Hogwarcie, bez którego trudno zrozumieć, kim byli rodzice Harry’ego i o co toczy się gra. ★ 8/10🧠 6💖 9🌶️ 110+ Czytaj recenzję

Harry Potter i Komnata Tajemnic J.K. Rowling Drugi rok i pierwsza szkolna zagadka z twistem, czyli naturalny krok przed więźniem Azkabanu. ★ 8/10🧠 6💖 9🌶️ 110+ Czytaj recenzję

Percy Jackson. Złodziej Pioruna Rick Riordan Też: fantasy młodzieżowe, przyjaźń. ★ 7/10🧠 5💖 9🌶️ 110+ Czytaj recenzję

Nic z tego nie pasuje? Zrób test „Co teraz przeczytać?” - 8 pytań i trzy książki dopasowane do ciebie.