Tropy w książce
- Przybrana rodzina
Motywy
- fantasy dla dzieci
- klasyka
- powrót do innego świata
- wojna o tron
- mówiące zwierzęta
- wiara i zwątpienie
- czytanie na głos
Sięgnij, jeśli
- dziecko skończyło „Lwa, czarownicę i starą szafę” i chce wracać do Narnii, nawet jeśli zastanie ją w ruinach
- lubisz historie o prawowitym następcy tronu, który ucieka przed wujem-uzurpatorem i zbiera armię z wygnańców
- chcesz poznać mysz z trzydziestoma centymetrami wzrostu, szpadą u boku i honorem większym niż cała armia Telmarów
Odpuść, jeśli
- liczysz na wartką akcję od startu, bo spora część książki to opowieść karła przy ognisku i marsz przez las
- oczekujesz, że tytułowy Kaspian będzie pełnokrwistym bohaterem, a nie miłym chłopcem, za którego wojnę wygrywają inni
- religijna alegoria i rzymski bóg wina z winogronami w jednej scenie nie składają ci się w całość
Dlaczego taka ocena
🧠 Dla koneserów
5/10- Łucja i Lew, którego nikt nie widzi. Najmocniejszy motyw serii do tej pory. Łucja widzi Aslana nad wąwozem, rodzeństwo przegłosowuje ją, a w nocy musi obudzić czworo starszych i zmęczonych towarzyszy i poprowadzić ich za zwierzęciem, którego nie widzą. Staje za nią Edmund, bo pamięta, jak kiedyś sam jej nie wierzył - świetna klamra z „Lwem, czarownicą i starą szafą”. Zuzanna przyznaje potem, że wierzyła w głębi duszy, tylko nie chciała sobie na to pozwolić, a Aslan na pytanie, co by było, gdyby Łucja poszła sama, odpowiada krótko: „Tego nikt nie wie”.
- Nikabrik i czarna magia. Zgorzkniały karzeł, który uwierzy w każdego, kto pomoże wyrzucić Telmarów, choćby w Białą Czarownicę, to najciekawszy przeciwnik w Narnii do tej pory. Lewis daje mu argumenty zamiast złych oczu: lata ukrywania się, straty w każdym starciu, karły wysyłane na najgorsze wypady. Narada podsłuchana pod drzwiami Kopca, z wiedźmą i wilkołakiem w półmroku, jest najstraszniejszą sceną tomu, a Kaspian, który potem żałuje martwego Nikabrika, zyskuje w niej więcej niż w całej reszcie książki.
- Intryga w namiocie. Hrabiowie Podlizar i Sobiepan tak zręcznie odradzają Mirazowi pojedynek, że ten z urażonej dumy go przyjmuje, a oni potem wykorzystują jego potknięcie. Krótka, cyniczna scena polityczna, której nie powstydziłaby się powieść dla dorosłych.
- Tytułowy bohater w tle. Kaspian ma świetny start: zakazane bajki niani, lekcje astronomii na wieży, nocna ucieczka z rogiem. Potem staje się miłym chłopcem, za którego wojnę planuje Piotr, pojedynek toczy Piotr, a rozstrzygają ją drzewa. Najlepiej wypada przy koronacji, gdy mówi: „Jestem jeszcze chłopcem”.
- Opowieść w opowieści. Cztery rozdziały historii Kaspiana opowiada Zuchon przy ognisku, więc stawkę wojny poznajemy z drugiej ręki, a rodzeństwo w tym czasie siedzi w ruinach i je ryby. Potem wiosłuje, błądzi, wraca spod strzał i znowu idzie wąwozem. Konstrukcja jest wyraźnie słabsza niż w „Lwie, czarownicy i starej szafie”.
- Finał rozwiązany za bohaterów. Wojnę kończą obudzone drzewa i orszak Bachusa, który zamienia szkolną klasę w polanę, a złośliwych chłopców podobno w prosiaki. Efektowne, ale wszystko, co zbudował pojedynek Piotra, rozwiązuje się samo. Zgrzytają też szpile w stylu nudnych „dziewczynek o tłustych nóżkach” i Edmund z uwagą, że dziewczyny „Nigdy nie mają mapy w głowie”.
💖 Dla relaksatorów
7/10- Powrót do ruin. Wyspa, dziki sad, złoty konik szachowy z jednym rubinowym okiem i szesnaście stopni do skarbca, w którym czekają miecz, łuk i lecznicza buteleczka. Rozpoznawanie Ker-Paravelu razem z rodzeństwem to świetny początek dla każdego, kto zna „Lwa, czarownicę i starą szafę”.
- Ryczypisk. Mysz ze szpadą, wąsami do podkręcania i honorem, który każe jej wyzywać olbrzyma za śmiech. Scena, w której wyleczony Ryczypisk obraca się trzy razy, szukając ogona, a jego żołnierze grożą, że obetną własne, to najlepszy humor w tomie.
- Zuchon. Sceptyczny karzeł, który nie wierzy ani w róg, ani w Aslana, ale idzie tam, gdzie go poślą. Przegrywa pojedynek z Edmundem i zawody z Zuzanną, zostaje Kochanym Małym Przyjacielem, a na koniec Aslan podrzuca go jak kociaka. Ciepła, zabawna postać, którą da się polubić od razu.
- Pojedynek i bitwa. Wyzwanie spisane staroświeckim stylem, niedźwiedź ssący łapę jako mistrz szranków, walka Piotra z Mirazem z przerwą na bandażowanie przegubu i myszy kłujące Telmarów w stopy. Młodszy czytelnik dostaje tu emocje, na które czekał przez całą książkę.
- Długie marsze. Zanim Aslan zaryczy, rodzeństwo długo wędruje: wyspa, łódź, las, wąwóz, odwrót spod strzał i znowu wąwóz. Dziecko przyzwyczajone do szybszych książek może się zniecierpliwić w okolicach środka.
Cztery warstwy książki
Fabuła i rozwój akcji
Pomysł jest świetny: powrót do kraju, w którym minęły stulecia, a bohaterowie stali się legendą. Konstrukcja jest za to kulawa. Najpierw rodzeństwo słucha przez cztery rozdziały historii Kaspiana, potem błądzi, a wojnę rozstrzygają drzewa i Bachus. Najlepsze momenty - nocny marsz za niewidzialnym Lwem i narada w Kopcu - wynikają z wyborów bohaterów, reszta dzieje się obok nich.
Bohaterowie i relacje
Łucja dostaje tu najpoważniejszą rolę w serii, Edmund dojrzał i staje po jej stronie, a Zuzanna ma własną, ludzką wątpliwość zamiast samej ostrożności. Zuchon, Truflogon, Nikabrik i Ryczypisk są wyraziści jak w najlepszej bajce zwierzęcej. Kaspian, wbrew tytułowi, zostaje miłym szkicem, a Miraz to zły wuj z jedną emocją, gniewem.
Styl pisania i atmosfera
Narrator gawędziarz trzyma formę: ruiny Ker-Paravelu, księżycowy taniec drzew i ryk Aslana, który budzi rzeki i miasta, to piękne strony, a uczta, na której drzewa jedzą na deser żwirek posypany srebrnym piaskiem, ma w sobie czysty urok. Zgrzytają wtręty o nudnych dziewczynkach i chłopcach-prosiakach oraz orszak Bachusa, wklejony w chrześcijańską alegorię bez słowa wyjaśnienia.
Rozrywka i wartość
Dla dziecka, które pokochało „Lwa, czarownicę i starą szafę”, to obowiązkowy powrót z Ryczypiskiem i Zuchonem w pakiecie, a do rozmowy zostają wiara, zwątpienie i zakazana historia. Dorosły zauważy, że przez spory kawałek książki więcej się chodzi, niż dzieje. Bez znajomości serii broni się słabiej niż poprzedni tom.
Krótko o książce, bez spoilerów
Rok po przygodzie z szafą rodzeństwo wraca do Narnii, w której minęły stulecia, a krajem rządzą ludzie, którzy uciszyli zwierzęta i drzewa i z którymi wojnę prowadzi młody książę Kaspian. Mądrzejsza i bardziej polityczna od „Lwa, czarownicy i starej szafy” opowieść o wierze i zakazanej pamięci, tyle że przez długie rozdziały bohaterowie albo słuchają historii karła, albo błądzą po lesie.
Chcesz poznać fabułę etap po etapie?StreszczenieCytat, który zapadł mi w pamięć
„Im bardziej będziesz rosła, tym bardziej będę dla ciebie większy.”Książę Kaspian, C.S. Lewis
Poruszane motywy
C.S. Lewis pisze tym razem o wierze, która nie ma dowodów. Łucja widzi Aslana, a reszta nie, i musi wybrać, czy zostać z rodzeństwem, czy iść za nim sama. Lewis nie ukrywa, że myśli o zaufaniu do Boga, ale podaje to przez zwykłe dziecięce poczucie krzywdy, gdy nikt ci nie wierzy, i przez wstyd Zuzanny, która wierzyła, tylko nie chciała tego przyznać. Drugą osią jest pamięć: Telmarowie uciszyli zwierzęta i drzewa, zakazali opowieści o Starej Narnii i hodują w poddanych strach przed lasem i morzem, a prawdę przechowują niania, półkarzeł Kornelius i borsuk, który się nie zmienia. Trzecią jest władza: uzurpator, który zabił brata, hrabiowie, którzy podpuszczają go do pojedynku, i Nikabrik, gotów sięgnąć po czarną magię, byle wygrać. Aslan pod koniec mówi Piotrowi i Zuzannie, że są już za starzy, by wrócić do Narnii. Tutaj brzmi to jak smutek dorastania, ale warto wiedzieć, że los Zuzanny wraca w ostatnim tomie i właśnie o niego czytelnicy spierają się najczęściej. Kalormenowie pojawiają się tylko we wzmiance o pośle ich króla. Obok chrześcijańskiej alegorii Lewis wprowadza Bachusa i Sylena z mitologii, a pochodzenie Telmarów wywodzi od piratów, którzy zabili mieszkańców wyspy - oba wątki dorosły może omówić z dzieckiem. Główne elementy historii: Powrót po stuleciach - ruiny Ker-Paravelu, dziki sad i skarbiec z darami sprzed wieków. Zakazana historia - niania odesłana za bajki, lekcje astronomii na wieży i prawda o Telmarach. Ucieczka księcia - narodziny syna Miraza, nocna jazda z rogiem i jaskinia borsuka. Stara Narnia w ukryciu - niedźwiedzie, karły kowale, centaur, fauny i mysi oddział Ryczypiska. Róg królowej Zuzanny - wezwanie, które ściąga rodzeństwo z peronu. Wiara i zwątpienie - Łucja, głosowanie nad wąwozem i nocny marsz za Lwem. Pokusa czarnej magii - Nikabrik, wiedźma i wilkołak w sercu Kopca. Pojedynek i zdrada - Piotr, Miraz i dwaj hrabiowie. Drzwi w powietrzu - Telmarowie odchodzą tam, skąd przyszli ich przodkowie, a rodzeństwo wraca na stację.
Pytania i odpowiedzi
W jakiej kolejności czytać „Opowieści z Narnii”?
Polecam kolejność chronologiczną, według dziejów Narnii: „Siostrzeniec czarodzieja”, „Lew, czarownica i stara szafa”, „Koń i jego chłopiec”, „Książę Kaspian”, „Podróż Wędrowca do Świtu”, „Srebrne krzesło” i „Ostatnia bitwa”. „Książę Kaspian” jest w niej czwarty, po „Koniu i jego chłopcu”, a w numeracji Media Rodzina, według dat wydania, ma numer 2. W obu kolejnościach trzeba go czytać po „Lwie, czarownicy i starej szafie”: już pierwsze zdanie odsyła do przygody z szafą, a cała siła otwarcia polega na tym, że czytelnik razem z rodzeństwem rozpoznaje w ruinach Ker-Paravel, który pamięta z czasów świetności. Bez tamtego tomu złoty konik szachowy, róg Zuzanny i pęknięty Kamienny Stół w Kopcu nic nie znaczą. Następna w kolejności chronologicznej jest „Podróż Wędrowca do Świtu”.
Ile stron liczy książka?
220 stron w wydaniu Media Rodzina z 2008 roku, choć oczywiście zależy to od konkretnego wydania. To piętnaście rozdziałów, więc przy czytaniu po jednym przed snem starczy na nieco ponad dwa tygodnie.
Od ilu lat jest ta książka?
Dziewięciolatek da radę, tak jak przy „Lwie, czarownicy i starej szafie”, choć walki jest tu wyraźnie więcej. Romansu i przekleństw brak. Przy kilku scenach młodszemu dziecku przyda się dorosły obok: w ciemnej komnacie Zuchon ścina wiedźmę, w bitwie zdradziecki hrabia dobija leżącego Miraza, a Ryczypisk wraca z pola na noszach, ledwo żywy. Każda z tych scen trwa kilka zdań, a narrator szybko wraca do humoru i uczty. W orszaku Bachusa pije się wino, co przy czytaniu na głos łatwo skomentować. Dwunastolatek przeczyta bez trudu, choć gawędziarski ton może mu się wydać dziecinny.
Dla kogo przeznaczona jest ta książka?
Dla dzieci od 9 do 12 lat po „Lwie, czarownicy i starej szafie”, które chcą wrócić do Narnii, i dla rodziców szukających klasyki do czytania na głos. Relaksatorom daje ruiny Ker-Paravelu, Ryczypiska, Zuchona i pojedynek o tron, koneserom najdojrzalszy w serii wątek wiary i zwątpienia oraz zgorzkniałego Nikabrika, za to wyraźnie nierówną konstrukcję. Dorosłym warto wiedzieć, że chrześcijańska alegoria jest podana wprost, obok niej harcuje bóg wina z mitologii, a słowa o tym, że Piotr i Zuzanna są już za starzy na Narnię, otwierają sprawę, o którą czytelnicy serii spierają się do dziś. Jak ją ocenić, to dobry temat do rozmowy z dzieckiem.
A Ty? Znasz tę książkę?
Oceny czytelników
Twoja ocena może być zupełnie inna niż moja. Dużo zależy od tego, kiedy po nią sięgasz.
Twoja ocena w skali 1-10
Bez logowania. Jeden głos z jednej przeglądarki - możesz go potem zmienić.
Masz inne zdanie? Oceń książkę wyżej albo napisz do mnie na Instagramie lub TikToku.
Co czytać dalej
Lew, czarownica i stara szafa
C.S. Lewis
Poprzedni tom, bez którego ruiny Ker-Paravelu, róg Zuzanny i Kamienny Stół tracą połowę siły.
★ 7/10🧠 5💖 8🌶️ 19+
Czytaj recenzję
Koń i jego chłopiec
C.S. Lewis
Ten sam cykl.
★ 7/10🧠 6💖 8🌶️ 19+
Czytaj recenzję
Siostrzeniec czarodzieja
C.S. Lewis
Ten sam cykl.
★ 7/10🧠 6💖 8🌶️ 19+
Czytaj recenzję