Motywy
- fantasy dla dzieci
- klasyka
- wyprawa morska
- wyspy i smoki
- przemiana bohatera
- baśń z alegorią
- czytanie na głos
Sięgnij, jeśli
- marzysz o rejsie w nieznane, w którym za każdym horyzontem czeka inna wyspa i inna zagadka
- lubisz bohaterów, którzy zaczynają jako nieznośni mądrale, a kończą jako ktoś, kogo chce się mieć w drużynie
- szukasz klasyki do czytania na głos, w której jest smok, wąż morski i mysz z rapierem
Odpuść, jeśli
- oczekujesz jednej wielkiej intrygi z przeciwnikiem do pokonania, bo tu każda wyspa to osobne opowiadanie
- finał bez bitwy, za to z ciszą, światłem i morzem lilii, wyda ci się nudny
- chrześcijańska alegoria podana na końcu niemal wprost wybija cię z baśni
Dlaczego taka ocena
🧠 Dla koneserów
6/10- Eustachy. Przemiana napisana jeszcze lepiej niż upadek Edmunda w „Lwie, czarownicy i starej szafie”. Lewis zaczyna od satyry na chłopca, który kolekcjonuje martwe żuki i w dzienniku zapisuje własną wersję każdej kłótni, a potem zamienia go w smoka płaczącego samotnie w dolinie. Zdrapywanie skóry warstwa po warstwie, aż zrobi to za niego Aslan, dorosły przeczyta jako obraz nawrócenia, a dziecko jako coś, co jednocześnie boli i leczy.
- Łucja i Księga Czarów. Najmocniejszy rozdział książki i wreszcie Łucja z własną słabością: zaklęcie piękności z obrazkiem zazdrosnej Zuzanny, podsłuchana w pociągu przyjaciółka i opowieść, której nie da się przeczytać drugi raz. O próżności i plotce Lewis pisze tu bez kazania, a rozmowa z Aslanem o tym, że nikt nie wie, co by było gdyby, trafia w punkt.
- Ciemna Wyspa. Kraina, w której spełniają się sny, i to te, po których człowiek boi się znów zasnąć. Autor nie pokazuje ani jednego koszmaru i właśnie dlatego to działa: każdy czytelnik podstawia tam swój.
- Wyspa po wyspie. Fabuła to ciąg epizodów nanizanych na rejs. Każdy przystanek ma własny problem i własne rozwiązanie, a stawka całości, siedmiu baronów, załatwia się przy okazji. Między wyspami napięcie spada do zera i zaczyna się od nowa przy kolejnym lądzie.
- Aslan jako wyjście awaryjne. Kłótnię nad złotą wodą przerywa przechodzący lew, z Ciemności wyprowadza albatros, a Kaspiana od porzucenia tronu odwodzi złota głowa na ścianie kajuty. Bohaterowie rzadko wychodzą z kłopotów o własnych siłach.
- Blady Kaspian i przytyki z innej epoki. Król jest głównie sympatyczny i przystojny, aż w finale robi scenę jak obrażony nastolatek. Narrator kpi z postępowych rodziców Eustachego i jego szkoły bez kar cielesnych, Kalormenów zbywa jednym zdaniem o ciemnych twarzach i okrucieństwie, a w czasie burzy Łucja posłusznie schodzi pod pokład, bo szczury lądowe, „a szczególnie kobiety”, przeszkadzają załodze.
💖 Dla relaksatorów
7/10- Smok, wąż i handlarze. Przygód starczyłoby na trzy książki: targ niewolników, sztorm ze złamanym masztem, smocza jaskinia pełna złota, wąż morski oplatający okręt, niewidzialni wrogowie i kraina koszmarów. Co rozdział inny ląd i inne kłopoty.
- Ryczypisk. Półmetrowa mysz z rapierem, która wyzywa na pojedynek każdego, kto obrazi jej ogon, w szachach szarżuje konikiem na pewną śmierć, a nocą pociesza smoka opowieściami o Kole Fortuny. Bez niego połowa wysp byłaby zwykłym przystankiem.
- Humor. Dziennik Eustachego, w którym burza trwa dzień dłużej, bo reszta nie umie liczyć, Łachonogowie przyklaskujący każdemu słowu szefa i sadzący gotowane ziemniaki, gubernator, który na widok króla zasłania się protokołami. Żarty proste, ale trafiają.
- Nastrój. Okręt z purpurowym żaglem, coraz większe słońce, woda, którą pije się jak światło, i morze białych lilii. Pod koniec robi się cicho i jasno jak w śnie, z którego nie chce się budzić.
- Hamulec w finale. Po Ciemnej Wyspie akcja zwalnia i zamienia się w kontemplację: rozmowy z gwiazdą, białe ptaki, lilie i pożegnania. Kto czekał na bitwę na krańcu świata, dostaje jagnię i ognisko z rybami.
Cztery warstwy książki
Fabuła i rozwój akcji
Pomysł prosty i piękny: statek płynie na wschód, aż skończy się świat. Każda wyspa to osobna opowieść z innym nastrojem - polityka na Samotnych Wyspach, groza w smoczej dolinie, komedia u Łachonogów, horror w Ciemności - ale nic ich nie spina poza mapą i listą baronów. Napięcie rośnie i opada z każdym lądem, a z najgorszych tarapatów wyciąga bohaterów Aslan.
Bohaterowie i relacje
Eustachy to jeden z najlepiej poprowadzonych bohaterów literatury dziecięcej, od pierwszego zdania, w którym narrator stwierdza, że na swoje nazwisko zasłużył, po smoka płaczącego w dolinie. Ryczypisk ma w sobie Don Kichota i d'Artagnana naraz, a Łucja dostaje najlepszy rozdział w książce. Kaspian, Edmund i Drinian są za to sympatyczni, ale bez wyrazu, a czarne charaktery mieszczą się w jednej scenie.
Styl pisania i atmosfera
Narrator gawędziarz z nawiasami tłumaczy, co to bakburta, a zarazem potrafi opisać światło, ciszę i zapach lilii tak, że czuć sól na wargach. Ostatnie Morze z podwodnym miastem, pasterką ryb i falą na krańcu świata to jedne z najpiękniejszych stron w literaturze dla dzieci. Zgrzytają przytyki do postępowych rodziców i szkoły Eustachego oraz morał wyłożony na końcu zbyt wyraźnie.
Rozrywka i wartość
Dla dziecka to wakacje na morzu z potworami i czarami, dla dorosłego opowieść o tym, że zmienić się można, ale trzeba pozwolić sobie pomóc. Zostawia sporo tematów do rozmowy: chciwość, próżność, podsłuchiwanie, odwagę i pożegnanie z dzieciństwem. Słabiej trzyma w napięciu niż „Lew, czarownica i stara szafa”, za to dłużej się o niej myśli.
Krótko o książce, bez spoilerów
Edmund, Łucja i ich nieznośny kuzyn Eustachy wpadają przez obraz prosto do morza i płyną z królem Kaspianem na wschód, od wyspy do wyspy, aż na kraniec świata. Bardziej przygodowa i dziwniejsza od „Lwa, czarownicy i starej szafy”, z pięknie napisaną przemianą bohatera i fabułą, w której zamiast jednej intrygi jest lista przystanków.
Chcesz poznać fabułę etap po etapie?StreszczenieCytat, który zapadł mi w pamięć
„Nie można go zatrzymać, nie zachowuje się jak OSWOJONY lew.”Podróż Wędrowca do Świtu, C.S. Lewis
Poruszane motywy
C.S. Lewis pisze książkę drogi, w której każdy przystanek sprawdza bohaterów z innej słabości. Eustachy przegrywa z chciwością i egoizmem, Kaspian z gorączką złota i królewską dumą, Łucja z próżnością i ciekawością tego, co mówią o niej inni, a cała załoga ze strachem w Ciemności. Najważniejsza jest historia Eustachego: chłopiec, który trafił do Narnii jako zarozumiały mądrala, zostaje smokiem i odzyskuje ludzką postać dopiero wtedy, gdy pozwala, żeby Aslan zdarł z niego skórę. Dorosły rozpozna w tym chrzest i nawrócenie, a w finale - jagnię na brzegu, ryby pieczone nad ogniskiem i słowa Aslana, że w naszym świecie nosi inne imię - chrześcijańską alegorię podaną niemal wprost. Dziecko przeczyta to jako przygodę z lwem, który jest dobry, ale nie oswojony. Obok płynie opowieść o tęsknocie: Ryczypisk płynie na wschód bez myśli o skarbach i sławie, chce tylko zobaczyć, co jest za krawędzią świata, a woda Ostatniego Morza smakuje jak światło. W tle są sprawy, o których warto wiedzieć przed lekturą z dzieckiem. Kalormenowie pojawiają się tylko jako kupcy niewolników, opisani przez narratora jednym zdaniem o ciemnych twarzach, bogactwie, wyszukanych manierach i okrucieństwie. Zuzanna w tym tomie nie występuje: jest ulubienicą rodziców, która pojechała z nimi do Ameryki, a w zaczarowanej wizji Łucji zazdrosną o urodę siostrą. Główne elementy historii: Rejs na wschód - siedmiu zaginionych baronów i mysz, która chce dopłynąć do krainy Aslana. Przemiana Eustachego - od dziennika pełnego pretensji przez smoczą jaskinię do chłopca, którego trudno poznać. Wolność - zakaz handlu niewolnikami i gubernator, który broni go statystykami. Pokusy - złota woda, zaklęcie piękności, podsłuchiwanie przyjaciół i Kamienny Nóż, przez który zasnęli baronowie. Strach - Ciemna Wyspa, gdzie spełniają się sny, i światło, które z niej wyprowadza. Honor - Ryczypisk, który nie zna odwrotu, i Kaspian, który musi się nauczyć, że król nie może uciec za przygodą. Koniec świata - słodka woda, lilie, nieruchoma fala i pożegnanie z Narnią.
Pytania i odpowiedzi
W jakiej kolejności czytać „Opowieści z Narnii”?
Polecam kolejność chronologiczną, według dziejów Narnii: „Siostrzeniec czarodzieja”, „Lew, czarownica i stara szafa”, „Koń i jego chłopiec”, „Książę Kaspian”, „Podróż Wędrowca do Świtu”, „Srebrne krzesło” i „Ostatnia bitwa”. „Podróż Wędrowca do Świtu” jest w niej piąta, zaraz po „Księciu Kaspianie”, a w numeracji Media Rodzina, według dat wydania, ma numer 3. Ten tom zakłada znajomość dwóch wcześniejszych wizyt rodzeństwa: wraca uzurpator Miraż, karzeł Zuchon, Ryczypisk sławny z drugiej bitwy pod Beruną, flakonik Łucji i Kamienny Nóż Białej Czarownicy. Samą przygodę zrozumie też ktoś, kto zacznie od tego tomu, bo Narnię poznaje tu razem z nim nowicjusz Eustachy, ale umknie mu wtedy radość z powrotów. Następne w kolejności chronologicznej jest „Srebrne krzesło”.
Ile stron liczy książka?
245 stron w wydaniu Media Rodzina z 2010 roku, choć oczywiście zależy to od konkretnego wydania. To szesnaście rozdziałów, prawie każdy z inną wyspą albo przygodą, więc dobrze się je czyta po jednym na wieczór.
Od ilu lat jest ta książka?
Polecam od 9 lat, tak jak całą serię. Romansu i przekleństw nie ma, za to grozy jest więcej niż w „Lwie, czarownicy i starej szafie”: targ niewolników, marynarz, który w czasie burzy wypada za burtę i ginie, umierający smok, złote zwłoki na dnie jeziorka i Aslan zdzierający z Eustachego smoczą skórę pazurami. Najbardziej może przestraszyć Ciemna Wyspa, na której spełniają się koszmary - autor żadnego nie opisuje, ale wrażliwe dziecko dopowie sobie swój. Narrator łagodzi napięcie żartami i szybko przynosi ulgę. Finał z jagnięciem i rozmową o innym imieniu Aslana wprost odsyła do religii, co jednym rodzinom będzie odpowiadać, a innym nie.
Dla kogo przeznaczona jest ta książka?
Dla dzieci od 9 do 12 lat, które poznały już Łucję i Edmunda i chcą z nimi wypłynąć dalej, i dla rodziców szukających klasyki do czytania na głos po rozdziale. Relaksatorom daje smoka, węża morskiego, mysz z rapierem i morze, które robi się słodkie, koneserom jedną z najlepszych przemian bohatera w literaturze dziecięcej i rozdział z Księgą Czarów, za to fabułę złożoną z luźnych epizodów. Kto polubił „Morze Potworów” Riordana, znajdzie tu tę samą radość z rejsu od wyspy do wyspy, tylko w wersji z połowy XX wieku.
A Ty? Znasz tę książkę?
Oceny czytelników
Twoja ocena może być zupełnie inna niż moja. Dużo zależy od tego, kiedy po nią sięgasz.
Twoja ocena w skali 1-10
Bez logowania. Jeden głos z jednej przeglądarki - możesz go potem zmienić.
Masz inne zdanie? Oceń książkę wyżej albo napisz do mnie na Instagramie lub TikToku.
Co czytać dalej
Lew, czarownica i stara szafa
C.S. Lewis
Pierwszy wydany tom, w którym Edmund przechodzi drogę, do której przyznaje się tu Eustachemu.
★ 7/10🧠 5💖 8🌶️ 19+
Czytaj recenzję
Koń i jego chłopiec
C.S. Lewis
Ten sam cykl.
★ 7/10🧠 6💖 8🌶️ 19+
Czytaj recenzję
Książę Kaspian
C.S. Lewis
Ten sam cykl.
★ 6/10🧠 5💖 7🌶️ 19+
Czytaj recenzję